Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları
Abstract
Ani gelişen meteorolojik kökenli doğal afetler içerisinde yer alan hortumlar, son yıllarda Türkiye’de can ve mal kayıplarına neden olmaktadır. Kısa zamanda gerçekleşmeleri nedeniyle tahmin edilmeleri zordur. Hortumlu günlerin sinoptik koşullarının detaylı değerlendirildiği çalışmalarda hortumların birbirine benzeyen meteorolojik koşullarda oluştukları sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle Türkiye’de etkili olan hortumların benzer desenlerini ortaya amacıyla 2000-2020 yılları arasında gerçekleşmiş hortumlar ve hortumlu günler için sinoptik desen sınıflaması yapılmıştır. Bu sınıflama asıl olarak 500 hPa seviyesinin sirkülasyon tipine ve yüzey özellikleriyle bağlantılı olarak, oluk ve sırt eksenlerinin konumu ve yönüne dayanmaktadır. Buna göre Türkiye’de 520 hortum olayı ve 408 hortumlu gün incelenerek “Keskin Oluk”, “Yayvan Oluk” ve “Kapalı Sistem” olmak üzere 3 sinoptik tipe ayrılmıştır. Keskin oluklar en fazla hortum üreten hâkim sinoptik tiptir. Türkiye’de hortum olaylarına özgü belirlenen sinoptik modelleri ve bunların tehdit seviyelerini belirlemek, tahminciler için hortum gelişimini ne zaman ve nerede arayacaklarına dair iyi bir fikir sağlar.
Keywords
References
- Ahrens, C. D., Samson, P. (2011). Extreme Weather and Climate, Chapter 12: Tornadoes, Brooks/Cole, Cengage Learning, ISBN: 0495118575.
- Canpolat, E., Keserci, F., Döker, M. F. (2021). Finike ve Kumluca ovalarında yaşanan su hortumlarının oluşum süreçleri ve etkileri. Türk Coğrafya Dergisi, (77), 19- 36. doi: 10.17211/tcd.827607
- Coşkun, M., Aksoy, B. (2007). 19 Haziran 2004 Çubuk-Sünlü (Ankara) hortum olayı. Doğu Coğrafya Dergisi, 12 (17), 203-22. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunidcd/issue/2442/31153 adresinden alınmıştır.
- Flocas, H.A., Karacostas, T.S. (1996). Cyclogenesis over the Aegean Sea: identification and synoptic categories. Meteorological Applications, (3), 53–61.doi: 10.1002/met.5060030106
- Flocas, H. A., Simmonds, I., Kouroutzoglou, J., Keay, K., Hatzaki, M., Bricolas, V., Asimakopoulos, D. (2010). On cyclonic tracks over the Eastern Mediterranean. Journal of Climate, (23), 5243–5257. doi: 10.1175/2010JCLI3426.1
- Gilbert. (1823). Von Wasserhosen und Erdtromben und ihrer verw€ustenden Kraft, neuere Bemerkungen (On waterspouts and tornadoes and their devastating power, newer comments). Annalen der Physik. (Berlin), 73, 95–110. doi: 10.1002/andp.18230730108
- Kahraman, A., Markowski, P. M. (2014). Tornado climatology of Turkey. Monthly Weather Review, 142 (6), 2345–2352. doi: 10.1175/MWR-D-13-00364.1
- Kahraman, A. (2021). Synoptic climatology of supercell-type tornado and very large hail days in Turkey. Weather, (76) 129-134. doi: doi.org/10.1002/wea.3829
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Natural Hazards
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
October 26, 2023
Publication Date
October 30, 2023
Submission Date
September 11, 2023
Acceptance Date
October 23, 2023
Published in Issue
Year 2023 Volume: 21 Number: 2
APA
Özen Bayraktar, S., & Çiçek, İ. (2023). Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi, 21(2), 594-615. https://doi.org/10.33688/aucbd.1358374
AMA
1.Özen Bayraktar S, Çiçek İ. Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi. 2023;21(2):594-615. doi:10.33688/aucbd.1358374
Chicago
Özen Bayraktar, Sema, and İhsan Çiçek. 2023. “Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları”. Coğrafi Bilimler Dergisi 21 (2): 594-615. https://doi.org/10.33688/aucbd.1358374.
EndNote
Özen Bayraktar S, Çiçek İ (October 1, 2023) Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi 21 2 594–615.
IEEE
[1]S. Özen Bayraktar and İ. Çiçek, “Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları”, Coğrafi Bilimler Dergisi, vol. 21, no. 2, pp. 594–615, Oct. 2023, doi: 10.33688/aucbd.1358374.
ISNAD
Özen Bayraktar, Sema - Çiçek, İhsan. “Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları”. Coğrafi Bilimler Dergisi 21/2 (October 1, 2023): 594-615. https://doi.org/10.33688/aucbd.1358374.
JAMA
1.Özen Bayraktar S, Çiçek İ. Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi. 2023;21:594–615.
MLA
Özen Bayraktar, Sema, and İhsan Çiçek. “Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları”. Coğrafi Bilimler Dergisi, vol. 21, no. 2, Oct. 2023, pp. 594-15, doi:10.33688/aucbd.1358374.
Vancouver
1.Sema Özen Bayraktar, İhsan Çiçek. Türkiye’de Hortumların Sinoptik Desen Sınıflamaları. Coğrafi Bilimler Dergisi. 2023 Oct. 1;21(2):594-615. doi:10.33688/aucbd.1358374