Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti
Abstract
Bu çalışma, iklim kriziyle ilişkili hareketlilik, yerinden olma ve hareketsizlik olgularını, iklim ile göç arasında doğrudan bir nedensellik kuran çevresel belirlenimci açıklamalardan uzaklaşan eleştirel bir çerçevede; eleştirel anlatısal derleme ve kuramsal sentez yöntemiyle ele almaktadır. Çalışma iki analitik hattı bir araya getirir: Osborne’un (2015) iklim değişikliğine uyum tartışmalarına uyarladığı kiriarşi yaklaşımı ve Boas vd. (2019, 2022, 2025) tarafından geliştirilen iklim hareketlilik rejimleri alanyazını. Bu ikili mercek, iklim krizinin yoğunlaştığı sıcak noktaları yalnızca çevresel kategoriler olarak değil, tahakküm katmanlarının biriktiği ve devrilme noktalarına dönüşebilen politik eşikler olarak okumayı mümkün kılar. Sahra-altı Afrika, Güney Asya, Pasifik mikro ada devletleri ve Akdeniz havzasından örneklerle çalışma, zorunlu-gönüllü göç ayrımının hareketlilik deneyimlerini açıklamakta yetersiz kaldığını ileri sürmektedir. Hareket etme, yerinde kalma ya da hareket edememe kapasitesi, tarihsel olarak birikmiş güç ilişkileri içinde şekillenmektedir. Bu yaklaşım, iklim göçerini çevresel koşullarca belirlenen sabit bir özne değil, eşitsiz güç ilişkileri içinde konumlanan ilişkisel bir figür olarak ele alır.
Keywords
References
- Adger, W. N., Dessai, S., Goulden, M., Hulme, M., Lorenzoni, I., Nelson, D. R., Naess, L. O., Wolf, J., & Wreford, A. (2009). Are there social limits to adaptation to climate change? Climatic Change, 93(3-4), 335-354. https://doi.org/10.1007/s10584-008-9520-z
- Ahmad, D., & Afzal, M. (2021). Impact of climate change on pastoralists’ resilience and sustainable mitigation in Punjab, Pakistan. Environment, Development and Sustainability, 23(8), 11406-11426. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01119-9
- Akdemir, İ. O., & Arslan, A. (2020). Yeni güvenlik epistemolojisi ve çevresel güvenlik paradigması. N. Algan, D. Özel Demiralp, & F. S. Çörtoğlu (Ed.), Küresel ekolojik güvenlik uluslararası sempozyumu bildiri kitabı içinde. Ankara Üniversitesi Yayınları.
- Ali, E., Cramer, W., Carnicer, J., Georgopoulou, E., Hilmi, N. J. M., Le Cozannet, G., & Lionello, P. (2022). Cross-Chapter Paper 4: Mediterranean Region. In H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 2233-2272). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.021
- Arslan, A. (2022). “İklim krizi ve kırsal dönüşüm” kıskacında mevsimlik tarım işçisi kadınlar: Şanlıurfa örneğinde bir inceleme. M. Demirel & C. Kaymaz (Ed.), Ekolojik kriz: Kuramsal ve güncel tartışmalar içinde (ss. 159-188). Paradigma Akademi Yayınları.
- Arslan, A. (2026). A kinopolitical view on the labour mobility of Kurdish seasonal agricultural workers amid rural transformation and climate change. Studies in Ethnicity and Nationalism, 1-11. https://doi.org/10.1111/sena.70045
- Arslan, A., & Şengül, M. (2021). Topraktan kopan küçük köylülerin kentte tutunma çabası açısından mevsimlik tarım işçiliği: Şanlıurfa örneği üzerinde bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 2(69), 1233-1262.
- Ayeb-Karlsson, S., Baldwin, A. W., & Kniveton, D. (2022). Who is the climate-induced trapped figure? Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 13(6), e803. https://doi.org/10.1002/wcc.803
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Environmental Geography, Political Geography
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
October 24, 2026
Publication Date
October 30, 2026
Submission Date
May 25, 2026
Acceptance Date
September 27, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 24 Number: 2