Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti
Öz
Bu çalışma, iklim kriziyle ilişkili hareketlilik, yerinden olma ve hareketsizlik olgularını, iklim ile göç arasında doğrudan bir nedensellik kuran çevresel belirlenimci açıklamalardan uzaklaşan eleştirel bir çerçevede; eleştirel anlatısal derleme ve kuramsal sentez yöntemiyle ele almaktadır. Çalışma iki analitik hattı bir araya getirir: Osborne’un (2015) iklim değişikliğine uyum tartışmalarına uyarladığı kiriarşi yaklaşımı ve Boas vd. (2019, 2022, 2025) tarafından geliştirilen iklim hareketlilik rejimleri alanyazını. Bu ikili mercek, iklim krizinin yoğunlaştığı sıcak noktaları yalnızca çevresel kategoriler olarak değil, tahakküm katmanlarının biriktiği ve devrilme noktalarına dönüşebilen politik eşikler olarak okumayı mümkün kılar. Sahra-altı Afrika, Güney Asya, Pasifik mikro ada devletleri ve Akdeniz havzasından örneklerle çalışma, zorunlu-gönüllü göç ayrımının hareketlilik deneyimlerini açıklamakta yetersiz kaldığını ileri sürmektedir. Hareket etme, yerinde kalma ya da hareket edememe kapasitesi, tarihsel olarak birikmiş güç ilişkileri içinde şekillenmektedir. Bu yaklaşım, iklim göçerini çevresel koşullarca belirlenen sabit bir özne değil, eşitsiz güç ilişkileri içinde konumlanan ilişkisel bir figür olarak ele alır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adger, W. N., Dessai, S., Goulden, M., Hulme, M., Lorenzoni, I., Nelson, D. R., Naess, L. O., Wolf, J., & Wreford, A. (2009). Are there social limits to adaptation to climate change? Climatic Change, 93(3-4), 335-354. https://doi.org/10.1007/s10584-008-9520-z
- Ahmad, D., & Afzal, M. (2021). Impact of climate change on pastoralists’ resilience and sustainable mitigation in Punjab, Pakistan. Environment, Development and Sustainability, 23(8), 11406-11426. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01119-9
- Akdemir, İ. O., & Arslan, A. (2020). Yeni güvenlik epistemolojisi ve çevresel güvenlik paradigması. N. Algan, D. Özel Demiralp, & F. S. Çörtoğlu (Ed.), Küresel ekolojik güvenlik uluslararası sempozyumu bildiri kitabı içinde. Ankara Üniversitesi Yayınları.
- Ali, E., Cramer, W., Carnicer, J., Georgopoulou, E., Hilmi, N. J. M., Le Cozannet, G., & Lionello, P. (2022). Cross-Chapter Paper 4: Mediterranean Region. In H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 2233-2272). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.021
- Arslan, A. (2022). “İklim krizi ve kırsal dönüşüm” kıskacında mevsimlik tarım işçisi kadınlar: Şanlıurfa örneğinde bir inceleme. M. Demirel & C. Kaymaz (Ed.), Ekolojik kriz: Kuramsal ve güncel tartışmalar içinde (ss. 159-188). Paradigma Akademi Yayınları.
- Arslan, A. (2026). A kinopolitical view on the labour mobility of Kurdish seasonal agricultural workers amid rural transformation and climate change. Studies in Ethnicity and Nationalism, 1-11. https://doi.org/10.1111/sena.70045
- Arslan, A., & Şengül, M. (2021). Topraktan kopan küçük köylülerin kentte tutunma çabası açısından mevsimlik tarım işçiliği: Şanlıurfa örneği üzerinde bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 2(69), 1233-1262.
- Ayeb-Karlsson, S., Baldwin, A. W., & Kniveton, D. (2022). Who is the climate-induced trapped figure? Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 13(6), e803. https://doi.org/10.1002/wcc.803
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevresel Coğrafya, Siyasi Coğrafya
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ayşegül Arslan
*
0000-0001-7985-9587
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
24 Ekim 2026
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
25 Mayıs 2026
Kabul Tarihi
27 Eylül 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 2