Araştırma Makalesi

Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti

Cilt: 24 Sayı: 2 30 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti

Öz

Bu çalışma, iklim kriziyle ilişkili hareketlilik, yerinden olma ve hareketsizlik olgularını, iklim ile göç arasında doğrudan bir nedensellik kuran çevresel belirlenimci açıklamalardan uzaklaşan eleştirel bir çerçevede; eleştirel anlatısal derleme ve kuramsal sentez yöntemiyle ele almaktadır. Çalışma iki analitik hattı bir araya getirir: Osborne’un (2015) iklim değişikliğine uyum tartışmalarına uyarladığı kiriarşi yaklaşımı ve Boas vd. (2019, 2022, 2025) tarafından geliştirilen iklim hareketlilik rejimleri alanyazını. Bu ikili mercek, iklim krizinin yoğunlaştığı sıcak noktaları yalnızca çevresel kategoriler olarak değil, tahakküm katmanlarının biriktiği ve devrilme noktalarına dönüşebilen politik eşikler olarak okumayı mümkün kılar. Sahra-altı Afrika, Güney Asya, Pasifik mikro ada devletleri ve Akdeniz havzasından örneklerle çalışma, zorunlu-gönüllü göç ayrımının hareketlilik deneyimlerini açıklamakta yetersiz kaldığını ileri sürmektedir. Hareket etme, yerinde kalma ya da hareket edememe kapasitesi, tarihsel olarak birikmiş güç ilişkileri içinde şekillenmektedir. Bu yaklaşım, iklim göçerini çevresel koşullarca belirlenen sabit bir özne değil, eşitsiz güç ilişkileri içinde konumlanan ilişkisel bir figür olarak ele alır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adger, W. N., Dessai, S., Goulden, M., Hulme, M., Lorenzoni, I., Nelson, D. R., Naess, L. O., Wolf, J., & Wreford, A. (2009). Are there social limits to adaptation to climate change? Climatic Change, 93(3-4), 335-354. https://doi.org/10.1007/s10584-008-9520-z
  2. Ahmad, D., & Afzal, M. (2021). Impact of climate change on pastoralists’ resilience and sustainable mitigation in Punjab, Pakistan. Environment, Development and Sustainability, 23(8), 11406-11426. https://doi.org/10.1007/s10668-020-01119-9
  3. Akdemir, İ. O., & Arslan, A. (2020). Yeni güvenlik epistemolojisi ve çevresel güvenlik paradigması. N. Algan, D. Özel Demiralp, & F. S. Çörtoğlu (Ed.), Küresel ekolojik güvenlik uluslararası sempozyumu bildiri kitabı içinde. Ankara Üniversitesi Yayınları.
  4. Ali, E., Cramer, W., Carnicer, J., Georgopoulou, E., Hilmi, N. J. M., Le Cozannet, G., & Lionello, P. (2022). Cross-Chapter Paper 4: Mediterranean Region. In H.-O. Pörtner, D. C. Roberts, M. Tignor, E. S. Poloczanska, K. Mintenbeck, A. Alegría, M. Craig, S. Langsdorf, S. Löschke, V. Möller, A. Okem, & B. Rama (Eds.), Climate change 2022: Impacts, adaptation and vulnerability. Contribution of Working Group II to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (pp. 2233-2272). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009325844.021
  5. Arslan, A. (2022). “İklim krizi ve kırsal dönüşüm” kıskacında mevsimlik tarım işçisi kadınlar: Şanlıurfa örneğinde bir inceleme. M. Demirel & C. Kaymaz (Ed.), Ekolojik kriz: Kuramsal ve güncel tartışmalar içinde (ss. 159-188). Paradigma Akademi Yayınları.
  6. Arslan, A. (2026). A kinopolitical view on the labour mobility of Kurdish seasonal agricultural workers amid rural transformation and climate change. Studies in Ethnicity and Nationalism, 1-11. https://doi.org/10.1111/sena.70045
  7. Arslan, A., & Şengül, M. (2021). Topraktan kopan küçük köylülerin kentte tutunma çabası açısından mevsimlik tarım işçiliği: Şanlıurfa örneği üzerinde bir inceleme. Çalışma ve Toplum, 2(69), 1233-1262.
  8. Ayeb-Karlsson, S., Baldwin, A. W., & Kniveton, D. (2022). Who is the climate-induced trapped figure? Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 13(6), e803. https://doi.org/10.1002/wcc.803

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Coğrafya, Siyasi Coğrafya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

24 Ekim 2026

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

25 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

27 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 24 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Arslan, A., & Akdemir, İ. O. (2026). Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti. Coğrafi Bilimler Dergisi, 24(2), 880-908. https://doi.org/10.33688/aucbd.1958552
AMA
1.Arslan A, Akdemir İO. Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti. CBD. 2026;24(2):880-908. doi:10.33688/aucbd.1958552
Chicago
Arslan, Ayşegül, ve İlhan Oğuz Akdemir. 2026. “Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti”. Coğrafi Bilimler Dergisi 24 (2): 880-908. https://doi.org/10.33688/aucbd.1958552.
EndNote
Arslan A, Akdemir İO (01 Ekim 2026) Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti. Coğrafi Bilimler Dergisi 24 2 880–908.
IEEE
[1]A. Arslan ve İ. O. Akdemir, “Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti”, CBD, c. 24, sy 2, ss. 880–908, Eki. 2026, doi: 10.33688/aucbd.1958552.
ISNAD
Arslan, Ayşegül - Akdemir, İlhan Oğuz. “Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti”. Coğrafi Bilimler Dergisi 24/2 (01 Ekim 2026): 880-908. https://doi.org/10.33688/aucbd.1958552.
JAMA
1.Arslan A, Akdemir İO. Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti. CBD. 2026;24:880–908.
MLA
Arslan, Ayşegül, ve İlhan Oğuz Akdemir. “Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti”. Coğrafi Bilimler Dergisi, c. 24, sy 2, Ekim 2026, ss. 880-08, doi:10.33688/aucbd.1958552.
Vancouver
1.Ayşegül Arslan, İlhan Oğuz Akdemir. Zorunluluk İle Gönüllülük Arasında: İklim Krizi Çağında Hareketlilik Rejimlerinin Kiriarşik Siyaseti. CBD. 01 Ekim 2026;24(2):880-908. doi:10.33688/aucbd.1958552