Research Article

Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı

Volume: 7 Number: 2 December 31, 2025
EN TR

Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı

Abstract

Sanat tarihinde bedenin parçalanışı ve terkedilmiş uzuv temsillerinin estetik, psikanalitik ve toplumsal boyutlarıyla karşılaşılmaktadır. Beden, organik bir bütün olarak işlev görmesine rağmen, tarih boyunca kopmuş veya eksilmiş uzuvlar, toplumsal şiddet, bireysel travmalar ve kültürel dönüşümlerle birlikte farklı anlamlar kazanmıştır. Goya ve Géricault’un eserlerinde savaş ve ölümün dramatik etkileri, Beckett’in tiyatrosunda uzuvların varoluşsal sorgulamalarına dönüşmüştür. Bellmer ve Marc Quinn’in çalışmaları, parçalanmış bedenlerin ideal beden algısına karşıt olarak bağımsız ve çarpıcı bir biçimde sunulmasına neden olurken Chapmanlarda ise şiddetin tarihsel sürekliliğini grotesk ve eleştirel bir dille görünür hale getirmiştir. Louise Bourgeois ve Kiki Smith’in eserlerinde parçalanmış uzuvlar, psikanalitik bilinçaltı, bireysel travmalar ve toplumsal-politik baskılar ile ilişkilendirilmiş, izleyici ile eser arasında gerilimli bir diyalog yaratmıştır. Sonuç olarak, uzuv ve beden imgeleri, yalnızca anatomik bir ayrıntı olmanın ötesine geçerek, bireysel kimliğin ve kolektif hafızanın kırılgan yapısı haline gelmiştir. Hatta bedenin parçalı doğasını temsil eden güçlü bir metafor hâline dönüşerek; sanatın düşünsel ve eleştirel zemininde merkezi bir konum kazanmasına neden olmuştur.

Keywords

Uzuv, Beden, Bellek, Parça, Temsil

References

  1. Alaca, I. V. (2008). Louise Bourgeois’nın sanatının kronolojik dönüşümü. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3, 1–16.
  2. Alp, Ö. K. (2014). Feminist sanatta beden ve yabancılaşma. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 14(14), 338–365.
  3. Bellmer, H. (1936). Bebek (La poupée) [Jelatin gümüş baskı].
  4. https://www.metmuseum.org/art/collection/search/265390 Bourgeois, L. (2001). Bacaklar [Kumaş]. https://www.meer.com/en/11891-louise-bourgeois-suspension Clero, J.-P. (2011). Lacan sözlüğü. Say Yayınları.
  5. Çalışkan, S. (2019). Jake ve Dinos Chapman’ın eserlerinde yeniden üretim ve Francisco Goya ilişkisi. SDÜ ART-E Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 12(23), 142–156.
  6. Chapman, J., & Chapman, D. (1994). Ölülere karşı büyük işler: Goya’nın gravürlerinden sonra [Karışık teknik]. https://culturacolectiva.com/arte/los-grotescos-hermanos-chapman/ Çolak, B. (2011). Yapıt okuma: Bedenin içerisi–dışarısı; Kiki Smith’in çalışmalarında bedensel süreçler ve abjection. Fe Dergi, 3, 38–46.
  7. Debord, G. (2014). Gösteri toplumu (A. Ekmekçi & O. Taşkent, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
  8. Dinçer, S. (2021). Théodore Géricault ve sanatı: Tuhaf ve vahşi bir insanlık anlatısı. EK Dergi. https://ekdergi.com/theodore-gericault-ve-sanati-tuhaf-ve-vahsi-bir-insanlik-anlatisi/ Doğan, Ç. (2023). Louise Bourgeois: Hücre serisi. Uluslararası Sanat ve Estetik Dergisi, 6(10), 114–124.
  9. Düz, N. (2021). Sanatsal bir bakışın odağında beden ve kimlik analizi: Marc Quinn. The Journal of Academic Social Science Studies, 88, 89–106.
  10. Géricault, T. (1881). El ve ayak çalışması (1881–1882) [Tuval üzerine yağlıboya].
APA
Altaş, Ş. (2025). Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, 7(2), 190-202. https://doi.org/10.58608/augsfd.1783635
AMA
1.Altaş Ş. Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi. 2025;7(2):190-202. doi:10.58608/augsfd.1783635
Chicago
Altaş, Şemsi. 2025. “Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı”. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi 7 (2): 190-202. https://doi.org/10.58608/augsfd.1783635.
EndNote
Altaş Ş (December 1, 2025) Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi 7 2 190–202.
IEEE
[1]Ş. Altaş, “Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı”, Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, pp. 190–202, Dec. 2025, doi: 10.58608/augsfd.1783635.
ISNAD
Altaş, Şemsi. “Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı”. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi 7/2 (December 1, 2025): 190-202. https://doi.org/10.58608/augsfd.1783635.
JAMA
1.Altaş Ş. Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi. 2025;7:190–202.
MLA
Altaş, Şemsi. “Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı”. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi, vol. 7, no. 2, Dec. 2025, pp. 190-02, doi:10.58608/augsfd.1783635.
Vancouver
1.Şemsi Altaş. Sanatta Terk Edilen Uzuv: Bedenin Parçalanışı. Ankara Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dergisi. 2025 Dec. 1;7(2):190-202. doi:10.58608/augsfd.1783635