Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi"

Hasan İba

doi:10.33629/auhfd.1470836

Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi"

Abstract

Çoğunluğun yaşama hakkı ile azınlığın yaşama hakkı arasındaki çatışmayı konu edinen tramvay problemi, deontolojik etiğin en ünlü düşünce deneylerinden birisi olup yaklaşık yarım yüzyıldır psikoloji, sinirbilim, etik ve hukuk gibi birçok farklı alanda üzerine çalışmalar yapılan önemli bir konudur. Tramvay problemi, biri deskriptif (tanımlanabilir), diğeri normatif (değerlendirilebilir) nitelikte olan iki alt problemden oluşmaktadır. Deskriptif problem, çoğunluğun yaşama hakkı ile azınlığın yaşama hakkının çatıştığı aynı nitelikteki olaylarda neden farklı değer yargılarına sahip olduğumuza ilişkin iken normatif problem, çoğunluğun yaşaması için azınlığın yaşamını kaybetmesine neden olunmasına izin verilip verilemeyeceği, verilebilecekse bunun hangi koşullarda mümkün olduğu ile ilgilidir. Yaşama hakkı, ceza hukukunun korumayı amaçladığı hukuki değerlerin başında gelmektedir; bu yüzden tramvay problemine konu ikilemlerde süjenin “nasıl davranırsam davranışım hukuka aykırı olmaz” sorusuna ceza hukukunun bir yanıt vermesi gerekir. Çoğunluğun yaşamını kaybetmesine mi izin verilecektir yoksa çoğunluğu kurtarmak için masum azınlığın yaşamını kaybetmesine neden olunmasına mı? Bu çalışmada tramvay problemi ve bu problemin ceza hukuku bakımından çözümü ele alınacaktır.

Keywords

References

Ahlenius, Henrik ve Torbjörn Tännsjö. “Chinese and Westerners Respond Differently to The Trolley Dilemmas.” Journal of Cognition and Culture 12, no. 3-4 (2012): 195-201.
Andric, Vuko. From Value to Rightness: Consequentialism, Action-guidance, and the Perspective-dependence of Moral Duties. New York: Routledge, 2021.
Arslan, Mehmet. “Kovid-19 Salgınında Yoğun Bakım Yatakları ve Solunum Cihazlarının Tahsisi (Triyaj) Kararlarının Etiksel ve Ceza Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi.” Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 24, no. 3 (2020): 361-384.
Artuk, Mehmet Emin ve Mehmet Emin Alşahin, “Yardım Veya Bildirim Yükümlülüğünün Yerine Getirilmemesi Suçu (TCK. m. 98).” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 18, no:1 (2012): 3-38.
Artuk, Mehmet Emin, Ahmet Gökcen, Mehmet Emin Alşahin ve Kerim Çakır. Ceza Hukuku Genel Hükümler. Ankara: Adalet, 2018.
Bacaksız, Pınar. “Ceza Hukukunda Yükümlülüklerin Çatışması.” Ceza Hukuku Dergisi 8, no. 21 (2013): 119-138.
Beld, Van Den. “Killing and the Principle of Double Effect.” Scottish Journal of Theology 41, no. 1 (1988): 93-116.
Bernsman, Klaus. “Private Self-defence and Necessity in German Penal Law and in the Penal Law Proposal-Some Remarks.” Israel Law Review 30, no. 1-2 (1996): 171-187.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Criminal Law

Journal Section

Research Article

Authors

Hasan İba ^*
0000-0002-2330-7190
Türkiye

Publication Date

October 31, 2024

Submission Date

April 19, 2024

Acceptance Date

August 9, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 73 Number: 3

DOI

https://doi.org/10.33629/auhfd.1470836

IZ

https://izlik.org/JA85JY28TL

Cite

RIS / Bibtex

APA

İba, H. (2024). Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi". Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 73(3), 1709-1773. https://doi.org/10.33629/auhfd.1470836

AMA

1.İba H. Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi". Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2024;73(3):1709-1773. doi:10.33629/auhfd.1470836

Chicago

İba, Hasan. 2024. “Ceza Hukuku Perspektifinden ‘Tramvay Problemi’”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73 (3): 1709-73. https://doi.org/10.33629/auhfd.1470836.

EndNote

İba H (October 1, 2024) Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi". Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73 3 1709–1773.

IEEE

[1]H. İba, “Ceza Hukuku Perspektifinden ‘Tramvay Problemi’”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 73, no. 3, pp. 1709–1773, Oct. 2024, doi: 10.33629/auhfd.1470836.

ISNAD

İba, Hasan. “Ceza Hukuku Perspektifinden ‘Tramvay Problemi’”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 73/3 (October 1, 2024): 1709-1773. https://doi.org/10.33629/auhfd.1470836.

JAMA

1.İba H. Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi". Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2024;73:1709–1773.

MLA

İba, Hasan. “Ceza Hukuku Perspektifinden ‘Tramvay Problemi’”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, vol. 73, no. 3, Oct. 2024, pp. 1709-73, doi:10.33629/auhfd.1470836.

Vancouver

1.Hasan İba. Ceza Hukuku Perspektifinden "Tramvay Problemi". Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2024 Oct. 1;73(3):1709-73. doi:10.33629/auhfd.1470836