“İkincillik Çağı”nda Ulusal İnsan Hakları Kurumlarının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararlarının İnfazının İzlenmesindeki Rolü

Bir bölgesel insan hakları koruma mekanizması olan Avrupa Konseyi sisteminin “ikincillik çağı”na girdiği tezi, Avrupa Konseyi üye devletlerinin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulamasında ulusal makamlara düşen sorumluluğu ve bu makamların Avrupa Konseyi organlarıyla iş birliği potansiyelini öne çıkarır. Bu sorumluluk ve iş birliği potansiyeli, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının infazının izlenmesi sistemi için de geçerlidir. Çalışma, ikincillik ilkesinin başarıya ulaşması bakımından infazın izlenmesindeki aktörlerden biri olan ulusal insan hakları kurumlarının bu potansiyeli ne ölçüde gerçekleştirdiğine odaklanmaktadır. Çalışmada ilk olarak “ikincillik çağı” kavramı üzerinde durulacak, ardından ulusal insan hakları kurumları ele alınacaktır. Daha sonra Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının infazının izlenmesi sistemi açıklanarak ulusal insan hakları kurumları da dahil olmak üzere izleme sürecindeki aktörlere yer verilecektir. Ardından ulusal insan hakları kurumlarının izleme sürecindeki ayırıcı rolü ile Bakanlar Komitesi karşısındaki konumu, ilgili hukuki dayanaklar ve mevcut uygulama ışığında değerlendirilecektir. Son olarak Türkiye’deki ulusal insan hakları kurumlarının izleme bakımından yetki ve potansiyelleri tartışılacak, izleme sürecinde daha etkin bir rol üstlenebilmeleri için öneriler sunulacaktır.