Research Article

Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım

Volume: 11 Number: 1 June 18, 2026
EN TR

Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım

Abstract

Bu çalışma, nesli tükenme tehlikesi altındaki hayvan türlerine dikkat çekmek amacıyla hazırlanan afiş tasarımlarını ele almaktadır. Afişler, grafik tasarımın bir aracı olarak toplumsal farkındalık yaratma işlevi üzerinden değerlendirilmiştir. Sosyal inovasyon kavramı, bu bağlamda çevresel duyarlılığı artırmaya yönelik iletişim temelli bir yaklaşım olarak ele alınmış; yapay zekâ ise afişlerin yorumlanmasında deneysel bir araç olarak kullanılmıştır. Araştırma kapsamında, yedi farklı hayvan türünü temsil eden yedi afiş tasarlanmış; her biri grafik dili ve iletmek istediği mesaj doğrultusunda farklı bir anlatım yaklaşımıyla oluşturulmuştur. Tasarımlar, sosyal inovasyon bağlamında çevresel duyarlılığı artırmayı hedefleyen ve iletişim odaklı çözümler sunan grafik tasarım ürünleri olarak ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci aşamasında, yapay zekâdan tutarlı sonuçlar elde edebilmek için tüm afişlere aynı metin tabanlı açıklama prompt’u uygulanmıştır. Bu sayede afişler, ortak bir ölçüt doğrultusunda çözümlenmiştir. Ancak bu yöntem, her bir tasarımın özgün anlatımını sınırlı ölçüde yansıtmaktadır. Yapay zekâ, görsel ve anlamsal unsurları dikkate alarak her afiş için temaya, sembollere ve iletilen mesaja dair betimleyici metinler üretmiştir. Bu süreç, yapay zekânın sanatsal içerikleri nasıl algıladığı ve anlamlandırdığına dair fikir vermektedir. Bu çalışma, yapay zekâ destekli yorumlamalarla çevresel konuları görselleştirme yöntemine yenilikçi bir yaklaşım getirmektedir. Böylece poster tasarımının algılanışına farklı bir bakış sunarken, yapay zekânın sanatsal üretimdeki potansiyelini de göstermektedir. Ancak yöntemin yapay zekânın mevcut sınırlamaları çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Çalışmayı destekleyen bir kurum bulunmamaktadır.

Ethical Statement

Haliç Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu'nun 26.06.2025 tarihli ve 06 sayılı toplantı kararında belirtilen etik onayı ile yürütülmüştür. 06 sayılı etik kurul izni alınmıştır.

Thanks

Çalışmada teşekkür metni yer almamaktadır.

References

  1. Bastaban, Ü. (2024). Küreselleşmenin sanat üzerindeki etkisi: Pragmatist bir perspektif. Beykoz Akademi Dergisi, (Özel Sayı), 119-142. https://doi.org/10.14514/beykozad.1365857
  2. Benjamin, W. (1936). The work of art in the age of mechanical reproduction. In H. Arendt (Ed.), “Illuminations” (H. Zohn, Trans., pp. 217–251). Schocken Books.
  3. Blasco, A. (2008). Breeds in danger of extintion and biodiversity. Revista Brasileira de Zootecnia, 37, 101-109. https://doi.org/10.1590/S1516-35982008001300012
  4. Boersma, P. D. (1998). Population trends of the Galápagos penguin: İmpacts of El Niño and La Niña. The Condor: Ornithological Applications,100(2), 245-253.
  5. Bowlby, H. D., Dicken, M. L., Towner, A. V., Waries, S., Rogers, T., & Kock, A. (2023). Decline or shifting distribution? A first regional trend assessment for white sharks (Carcharodon carcharias) in South Africa. Ecological Indicators, 154, 110720.
  6. Collareta, A., Casati, S., Di Cencio, A., & Bianucci, G. (2023). The deep past of the white shark, Carcharodon carcharias, in the Mediterranean Sea: A Synthesis of its palaeobiology and palaeoecology. Life, 13(10), 2085. https://doi.org/10.3390/life13102085
  7. Frascara, J. (2004). Communication design: Principles, methods, and practice, New York: Allworth Press.
  8. Johnson, W. M., Karamanlidis, A. A., Dendrinos, P., Fernández de Larrinoa, P., Gazo, M., González, L. M., Güçlüsoy, H., Pires, R., & Schnellmann, M. (2006). Monk seal fact files: Biology, behaviour, status and conservation of the Mediterranean monk seal, Monachus monachus. The Monachus Guardian. https://www.monachus-guardian.org/factfiles/medit01.htm

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Visual Cultures, Art History, Theory and Criticism (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 18, 2026

Submission Date

August 13, 2025

Acceptance Date

April 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 11 Number: 1

APA
Sarıhan, S., & Öztürk Yıldırım, M. (2026). Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 235-256. https://izlik.org/JA85XL64GH
AMA
1.Sarıhan S, Öztürk Yıldırım M. Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;11(1):235-256. https://izlik.org/JA85XL64GH
Chicago
Sarıhan, Savaş, and Merve Öztürk Yıldırım. 2026. “Sanat, Yapay Zekâ Ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım”. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi 11 (1): 235-56. https://izlik.org/JA85XL64GH.
EndNote
Sarıhan S, Öztürk Yıldırım M (June 1, 2026) Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi 11 1 235–256.
IEEE
[1]S. Sarıhan and M. Öztürk Yıldırım, “Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım”, Aurum Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 11, no. 1, pp. 235–256, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA85XL64GH
ISNAD
Sarıhan, Savaş - Öztürk Yıldırım, Merve. “Sanat, Yapay Zekâ Ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım”. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi 11/1 (June 1, 2026): 235-256. https://izlik.org/JA85XL64GH.
JAMA
1.Sarıhan S, Öztürk Yıldırım M. Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;11:235–256.
MLA
Sarıhan, Savaş, and Merve Öztürk Yıldırım. “Sanat, Yapay Zekâ Ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım”. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 11, no. 1, June 2026, pp. 235-56, https://izlik.org/JA85XL64GH.
Vancouver
1.Savaş Sarıhan, Merve Öztürk Yıldırım. Sanat, Yapay Zekâ ve Sosyal İnovasyon: Tehlike Altındaki Hayvan Türlerine Görsel Bir Yaklaşım. Aurum Sosyal Bilimler Dergisi [Internet]. 2026 Jun. 1;11(1):235-56. Available from: https://izlik.org/JA85XL64GH