Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma

İbrahim Hüseyin Cansever; Osman Şenol

doi:10.18037/ausbd.1136367

Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma

Öz

Ülkelerin sağlık sistemlerinin verimlilik analizi, kullandıkları girdiler ile elde ettikleri çıktıların görülmesi açısından önemlidir. Sağlık sisteminin mevcut durumda verimli olduğu bilinen birçok ülke ortaya çıkan Covid-19 salgınında önemli zorluklarla karşılaşmış ve yeterli performansı ortaya koyamamıştır. Araştırmanın temel amacı, Dünya Bankası gelir sınıflandırması dikkate alınarak gelişmiş ülke grubunda yer alan ülkelerin sağlık sistemlerini değerlendirmek, ikincil amacı ise elde edilecek verimlilik sonuçları ile ülkelerin Covid-19 ile mücadele performanslarının karşılaştırılmasını yapmaktır. Araştırmada sağlık sistemlerinin etkinliğini ölçmek için Veri Zarflama Analizi (VZA) modellemelerinden girdiye yönelik CCR ve BCC modellemeleri kullanılmıştır. Verilerin analizlerinde DEAP paket programından yararlanılmıştır. Araştırmanın evrenini 79 ülke oluşturuyorken; örneklemini verilerine ulaşılabilen 36 ülke oluşturmaktadır. Ülkelere ait sağlık göstergeleri ile ilgili veriler; Dünya Bankası internet sitesinden 2000-2018 arası yılları kapsamakta olup yıllık veriler kullanılmıştır. Covid-19 ile ilgili veriler ise Our World in Data ve Worldometer internet sitelerinden elde edilmiş ve 01.03.2020-01.03.2022 tarihleri arası verileri kapsamaktadır. Araştırmanın VZA sonucunda; Antigua ve Barbuda, Bahamalar, Barbados, Umman, Trinidad ve Tobago ile Uruguay ülkelerinin etkin olduğu bulunmuştur. Analize dâhil edilen ülkelerin genel verimlilik ortalaması %73 olarak bulunmuş ve etkin olmayan ülkelerin verimsizlik sebepleri ortaya konulmuştur. Analizden elde edilen bulgularla Covid-19 performansları karşılaştırma sonucunda; ülkelerin sağlık sistemleri etkinlik düzeyi ile Covid-19 performansları arasında doğrusal bir bağlantı olmadığı görülmüştür. Bu kapsamda ortaya çıkan Covid-19 pandemisi sürecinde ülkelerin sağlık sistemi girdilerinin önemli bir konumda olduğu, ancak pandeminin ayrı şekilde ele alınması gereken bir politika alanı olduğu ve bu alanda yürütülen politikaların sonuçları doğrudan etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Asandului, L., Roman, M. ve Fatulescu, P. (2014). The efficiency of healthcare systems in Europe: A data envelopment analysis approach. Procedia Economics and Finance, 10, 261-268. doi: 10.1016/S2212-5671(14)00301-3.
Baily, M.N. ve Garber, A.M. (1997). Health care productivity, Brookings papers: Microeconomics, 19(3), 143-215. Erişim adresi: https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/1997/01/1997_bpeamicro_baily.pdf.
Bhattacharjee, P. ve Ray, P.K. (2014), Modelling and optimisation of healthcare systems?: an overview, International journal of logistics systems and management, 19(3), 356-371. doi: 10.1504/IJLSM.2014.065502.
Blendon, R. J., Kim, M. ve Benson, J.M. (2001). The public versus the world health organization on health system performance, Health Affairs, 20(3), 10-20. doi: 10.1377/hlthaff.20.3.10.
Coronavirus Pandemic (COVID-19). (2022, 3 Mart). Erişim adresi: https://ourworldindata.org/coronavirus.
Covid-19 Coronavirus Pandemic. (2022, 3 Mart). Erişim adresi: https://www.worldometers.info/coronavirus/.
De Silva, A. ve Valentine N. (2000). A framework for measuring responsiveness. Global Programme on Evidence for Health Policy Discussion Paper No. 32. World Health Organization, Geneva.
Dongarwar, D. ve Salihu, H.M. (2020). COVID-19 pandemic: Marked global disparities in fatalities according to geographic location and universal health care. International Journal of Maternal and Child Health and AIDS, 9(2), 213-216. doi: 10.21106/ijma.389.

Duran, H. (2020). Devletlerin koronavirüsle karşılaştırmalı mücadele stratejileri. (SETA Analiz Sayı: 317). Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırma Vakfı sitesinden erişildi: https://setav.org/assets/uploads/2020/04/A317.pdf.
Gavurova, B., Kocisova, K. ve Sopko, J. (2021). Health system efficiency in OECD countries: Dynamic network DEA approach. Health Economic Review, 11(40), 1-25. doi: 10.1186/s13561-021-00337-9.
Hoffmann, C. ve Wolf, E. (2021). Older age groups and country-specific case fatality rates of COVID-19 in Europe, USA and Canada. Infection, 49(1), 111-116. doi: 10.1007/s15010-020-01538-w.
Küçükaycan, D. (2021). Küresel Kamusal Mal Perspektifinden COVID-19 Pandemisiyle Mücadelede Evrensel Sağlık Kapsayıcılığı ve OECD Ülkelerinin Performansının Araştırılması. Maliye Dergisi, 181, 234-263. Erişim adresi: https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2022/01/11-181-56-Kuresel-Kamusal-Mal-Perspektifinden-1.pdf.
Kujawska, J. (2021). Health system efficiency in European countries: network data envelopment analysis approach. European Research Studies Journal, 24(2), 1095-1117. doi: 10.35808/ersj/2176.
Linna, M., Häkkinen, U. ve Magnussen, J. (2006). Comparing hospital cost efficiency between Norway and Finland, Health policy, 77(3): 268–78. doi: 10.1016/j.healthpol.2005.07.019.
Mazzucato, M. ve Kattel, R. (2020). COVID-19 and public-sector capacity. Oxford Review of Economic Policy, 36 (Supplement 1), 256-269. doi: 10.1093/oxrep/graa031.
McIntyre, D., Rogers, L. ve Heier, E.J. (2001). Overview, history, and objectives of performance measurement. Health Care Financing Review, 22(3), 7-43. Erişim adresi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4194707/pdf/hcfr-22-3-007.pdf
Özcan, Y. A. (2014). Health care benchmarking and performance evaluation. An assessment using data envelopment analysis. New York: Springer.
Pinho, M. (2021), The challenge posed by the COVID-19 pandemic: how to decide who deserves life-saving medical devices?, International Journal of Health Governance, 26(1), 28-41. doi: 0.1108/IJHG-08-2020-0090.
Samut, P.K. ve Cafri, R. (2016). Analysis of the efficiency determinants of health systems in OECD countries by DEA and Panel Tobit. Social Indicators Research, 129(1), 113-132. doi: 10.1007/s11205-015-1094-3.
Şenol, O. ve Gökkaya, D. (2021). Examinatıon of Covid-19 Deaths in G-7 Countries by Panel Data Analysis Method. International Journal of Health Management and Tourism, 6(2), 550-562. doi: 10.31201/ijhmt.938495.
Singer, D. (2020). Clinical and health policy challenges in responding to the COVID-19 pandemic. Postgrad Medical Journal, 96(1137), 373-374. doi: 10.1136/postgradmedj-2020-138027.
Thompson, D. (2020). What’s behind South Korea’s COVID-19 exceptionalism? (2022, 3 Mart). Erişim adresi: https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2020/05/whats-south-koreassecret/611215/.
Timor, M. ve Lorcu, F. (2010). Türkiye ve Avrupa Birliğine üye ülkelerin sağlık sistem performanslarının kümeleme ve veri zarflama analizi ile karşılaştırılması, Yönetim, 21(65), 25-46. Erişim adresi: https://app.trdizin.gov.tr/makale/TVRBeE1qQTJOZz09/turkiye-ve-avrupa-birligine-uye-ulkelerin-saglik-sistem-performanslarinin-kumeleme-ve-veri-zarflama-analizi-ile-karsilastirilmasi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İbrahim Hüseyin Cansever
Türkiye

Osman Şenol
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

8 Mart 2022

Kabul Tarihi

30 Mayıs 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 22 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.18037/ausbd.1136367

IZ

https://izlik.org/JA45TW24UM

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Cansever, İ. H., & Şenol, O. (2022). Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(2), 611-628. https://doi.org/10.18037/ausbd.1136367

AMA

1.Cansever İH, Şenol O. Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. AÜSBD. 2022;22(2):611-628. doi:10.18037/ausbd.1136367

Chicago

Cansever, İbrahim Hüseyin, ve Osman Şenol. 2022. “Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 (2): 611-28. https://doi.org/10.18037/ausbd.1136367.

EndNote

Cansever İH, Şenol O (01 Haziran 2022) Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22 2 611–628.

IEEE

[1]İ. H. Cansever ve O. Şenol, “Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”, AÜSBD, c. 22, sy 2, ss. 611–628, Haz. 2022, doi: 10.18037/ausbd.1136367.

ISNAD

Cansever, İbrahim Hüseyin - Şenol, Osman. “Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 22/2 (01 Haziran 2022): 611-628. https://doi.org/10.18037/ausbd.1136367.

JAMA

1.Cansever İH, Şenol O. Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. AÜSBD. 2022;22:611–628.

MLA

Cansever, İbrahim Hüseyin, ve Osman Şenol. “Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 22, sy 2, Haziran 2022, ss. 611-28, doi:10.18037/ausbd.1136367.

Vancouver

1.İbrahim Hüseyin Cansever, Osman Şenol. Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma. AÜSBD. 01 Haziran 2022;22(2):611-28. doi:10.18037/ausbd.1136367

Cited By

Determining Efficiency of 15 OECD Countries Coping with Covid-19 using Data Envelopment Analysis after 2 Years of Pandemic

Cumhuriyet Science Journal

https://doi.org/10.17776/csj.1225208

Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma

Gelişmiş Ülkelerin Sağlık Sistemleri Verimlilikleri ile Covid-19 Performansları İlişkisi Üzerine Bir Araştırma

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Determining Efficiency of 15 OECD Countries Coping with Covid-19 using Data Envelopment Analysis after 2 Years of Pandemic

GELİR GRUPLARINA GÖRE COVID-19 PANDEMİSİNDE SAĞLIK SİSTEM PERFORMANSI ETKİNLİĞİNİN ÖLÇÜLMESİ

OECD Ülkelerinde Pandemiyle Mücadele: Kaynak Verimliliği Açısından Bir Karşılaştırma

COVID-19 SÜRECİNDE OECD ÜLKELERİNİN SAĞLIK SİSTEM VERİMLİLİKLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Türkiye’de COVID-19 Salgınıyla Mücadele Politikasının Ontolojik Güvenlik Perspektifinden Bir Analizi

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİ SAĞLIK SİSTEMLERİNDE HASTANE PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ ve TÜRKİYE KARŞILAŞTIRMASI