Metaverse Teknolojisinin Gelecekte Turizm Sektörüne Olası Etkilerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmanın amacı, uzman görüşlerinden hareketle metaverse teknolojisinin gelecekte turizm sektörü üzerindeki olası etkilerini tespit etmektir. Bu kapsamda nitel veri toplama tekniklerinden yarı-yapılandırılmış görüşme kullanılarak 22 katılımcıdan birincil veriler elde edilmiştir. Daha sonra bu veriler, belirlenen tema ve alt temalar ışığında kodlanarak betimsel analizler gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, turizmde en çok seyahat alanında, turist rehberliği mesleğinde, ek gelir sağlama olarak metaverse teknolojisinin etkilerinin görüleceğini göstermektedir. Ayrıca, gelecekte metaverse’ün turizm pazarlaması açısından en önemli potansiyel faydasının ön deneyim oluşturma olduğu ve ön deneyim ile güvenin turizmdeki gerçek satın alma davranışını etkileyen en önemli unsurlar olduğu belirlenmiştir. Diğer bir bulguya göre, COVID-19 pandemisi turizm sektöründe metaverse teknolojisine uyum sürecini hızlandırmıştır. İlgili literatürde metaverse’ün turizm sektörüne etkilerine ilişkin birincil verilere dayalı çalışmaların sınırlı olması bu çalışmanın sonuçlarını önemli kılmakta ve özgün değerini artırmaktadır. Sosyal medyanın turizmde kullanılan en önemli dijital araç olması, turizmde gerçek satın alma davranışında metaverse’deki ön deneyim ve güven faktörlerinin etkili olması yönündeki bulgular mevcut literatürdeki çalışmaların sonuçlarıyla da benzerlik göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Teknoloji
• Dijitalleşme
• Metaverse
• Turizm Sektörü

Kaynakça

1. Accenture (2019). The Post-Digital Era is Upon Us Are We Ready for What’s Next?.Erişim Adresi: https://www.accenture.com/_acnmedia/PDF-94/Accenture-TechVision-2019-Tech-Trends-Report.pdf,.
2. Akkan, E. ve Bozyiğit, S. (2020). Bir niş pazar olarak Türkiye’deki vegan ürünler: Tüketici bakış açısından keşfedici bir araştırma. Tüketici ve Tüketim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 101-149. Erişim: https://betadergi.com/ttad/yonetim/icerik/makaleler/262-published.pdf.
3. Ames, H., Glenton, C. ve Lewin, S. (2019). Purposive sampling in a qualitative evidence synthesis: A worked example from a synthesis on parental perceptions of vaccination communication. BMC Medical Research Methodology, 19(26), 1-9, https://doi.org/10.1186/s12874-019-0665-4.
4. Ayre, C. ve Scally, A. J. (2014). Critical values for Lawshe’s content validity ratio: Revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development, 47(1), 79-86, https://doi.org/10.1177/0748175613513808.
5. Bayram, A. (2022). Metaleisure: Leisure time habits to be changed wtih metaverse. Journal of Metaverse, 2(1), 1-7. Erişim: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2221329.
6. Bayyurt, Y. ve Akcan, S. (2017). Nitel araştırma çalışmalarında dikkat edilmesi gereken yöntemsel konular (Ed. Seggie, F. N. ve Bayyurt, Y.). Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları içinde (s. 371-384). Ankara: Anı Yayıncılık.
7. Bourlakis, M., Papagiannidis, S. ve Li, F. (2009). Retail spatial evolution: Paving the way from traditional to metaverse retailing. Electronic Commerce Research, 9, 135-148, https://doi.org/10.1007/s10660-009-9030-8.
8. Buhalis, D. ve Karatay, N. (2022). Mixed reality (MR) for generation Z in cultural heritage tourism towards metaverse (Ed. Stienmetz, J. L., Ferrer-Rosell, B. ve Massimo, D.). In book Information and communication technologies in tourism 2022 (pp. 16-27). Cham, Switzerland: Springer.

9. Choi, H. ve Kim, S. (2017). A content service deployment plan for metaverse museum exhibitions-centering on the combination Beacons and HMDs. International Journal of Information Management, 37, 1519-1527, https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2016.04.017.
10. Chukwu, B. A., Kanu, E. C. ve Ezeabogu, A. N. (2019). The ımpact of advertising on consumers buying behaviour. International Journal of Arts and Commerce, 8(1), 1-15. Erişim: https://ijac.org.uk/articles/8.1-1.1-15.pdf.
11. Collins, C. (2008). Looking to the future: Higher education in the metaverse. EDUCAUSE Review, 43(5), 51-63.
12. Corbisiero, F. ve Monaco, S. (2021). Post-pandemic tourism resilience: Changes in Italians’ travel behavior and the possible responses of tourist cities. Worldwide Hospitality and Tourism Themes, 13(3), 401-417, doi: 10.1108/WHATT-01-2021-0011.
13. Creswell, C. (2013). Qualitative inquıry research design choosing among five approaches (Third Edition). USA: SAGE Publications.
14. Dal, N. E. (2021). Metaverse ile pazarlamaya bir bakış. M. Mete ve A. Toptaş (Yay. Haz.). İktisadi ve idari bilimlerde araştırma ve değerlendirmeler-II içinde (s. 1-14). Ankara: Gece Kitaplığı.
15. Demir, Ç. (2022). Metaverse teknolojisinin otel sektörünün geleceğine etkileri üzerine bir inceleme. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 542-555, doi:10.21325/jotags.2022.1003.
16. Demir, M. ve Tokgöz, E. (2022). Snow Crasht’ten Meta’ya, metaverse’ün kavramsal ve teknolojik gelişimi (Ed. Göker, N. ve Göker, G.). İletişim ve medya alanında uluslararası araştırmalar IV içinde (s. 69-92), Konya: Eğitim Yayınevi.
17. Dozio, N., Marcolin, F., Scurati, G. W., Ulrich, L., Nonis, F., Vezzetti, E., Marsocci, G., Rosa, A. L. ve Ferrise, F. (2022). A design methodology for affective virtual reality. International Journal of Human-Computer Studies, 162, 102791, https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2022.102791.
18. Duan, H., Li, J., Fan, S., Lin, Z., Wu, X. ve Cai, W. (2021, October). Metaverse for social good: A university campus prototype. In Proceedings of the 29th ACM International Conference on Multimedia (MM’21), China, https://doi.org/10.1145/3474085.3479238.
19. Flavián, C., Guinalìu, M. ve Torres, E. (2005). The influence of corparate image on consumer trust. Internet Research, 15(4), 447-470, doi: 10.1108/10662240510615191.
20. Gandhi, P., Khanna, S. ve Ramaswamy, S. (2016). Which industries are the most digital (and why)?. Harvard Business Review, 1, 45-48. Erişim Adresi: https://hbr.org/2016/04/a-chart-that-shows-which-industries-are-the-most-digital-and-why.
21. Gastronomi Dergisi (2022). Metaverse pazarı 5-10 yıl içinde 8 trilyon dolara ulaşacak. Erişim Adresi: https://www.gastronomidergisi.com/haber/metaverse-pazari-5-10-yil-icinde-8-trilyon-dolara-ulasacak.
22. Gaziantep Büyükşehir Belediyesi (2022). Gaziantep, Zeugma Dionysos Evi’yle metaverse evrenine ilk adımı attı. Erişim Adresi: https://www.gaziantep.bel.tr/tr/haberler/gaziantep-zeugma-dionysos-eviyle-metaverse-evrenine-ilk-adimi-atti.
23. Giotis, G. ve Papadionysiou, E. (2022). The Role of managerial and technological innovations in the tourism industry: A review of the empirical literature. Sustainability, 14, 5182, https://doi.org/10.3390/su14095182.
24. Gössling, S. ve Schweiggart, N. (2022). Two years of COVID-19 and tourism: What we learned, and what we should have learned. Journal of Sustainable Tourism, 30(4), 915-931. doi: 10.1080/09669582.2022.2029872.
25. Grand View Research (2022). Metaverse Market Size, Share & Trends Report, 2030. Erişim Adresi: https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/metaverse-market-report.
26. Gursoy, D., Malodia, S. ve Dhir, A. (2022). The metaverse in the hospitality and tourism industry: An overview of current trends and future research directions. Journal of Hospitality Marketing & Management, 31(5), 527-534. https://doi.org/10.1080/19368623.2022.2072504.
27. Han, D. D., Bergs, Y. ve Moorhouse, N. (2022). Virtual reality consumer experience escapes: Preparing for the metaverse. Virtual Reality, https://doi.org/10.1007/s10055-022-00641-7.
28. Hemmati, M. (2022). The metaverse: An urban revolution. Tourism of Culture, 2(7), 53-60, doi: 10.22034/TOC.2022.323276.1067.
29. Johnson, A.-G. (2022). Why are smart destinations not all technology-oriented? Examining the development of smart tourism ınitiatives based on path dependence, Current Issues in Tourism, 25(17), 1-13. doi: 10.1080/13683500.2022.2053071.
30. Kalkan, N. (2021). Metaverse evreninde sporun bugünü ve geleceğine yönelik bir derleme. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 163-174, https://doi.org/10.30769/usbd.1027728.
31. Karagöz Zeren, S. (2021, November). Turizm işletmelerinde metaverse dünyası, NFT ve İNFT: Düşünen, konuşan teknolojiler. In Proceedings of International Blockchain and Cryptocurrency Conference, Ankara, Turkey. Erişim Adresi: https://www.academia.edu/64032152/DISTINGUISHING_CRYPTOCURRENCY_FROM_BLOCKCHAIN_FOR_DECENTRALIZED_INNOVATIONS.
32. Kılıç, S. (2015). Kappa testi. Journal of Mood Disorders, 5(3), 142-144, doi: 10.5455/jmood.20150920115439.
33. Kim, J. (2021). Advertising in the metaverse: Research agenda. Journal of Interactive Advertising, 21(3), 141-144, https://doi.org/10.1080/15252019.2021.2001273.
34. Kozak, N., Akoğlan Kozak, M. ve Kozak, M. (2019). Genel turizm ilkeler-kavramlar (20. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
35. Kraus, S. ve Tomini, N. (2022). Facebook and the creation of the metaverse: Radical business model innovation or incremental transformation?. International Journal of Entrepreneurial Behavior & Research, 28(9), 52-77, doi: 10.1108/IJEBR-12-2021-0984.
36. Landis, J. R. ve Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174, doi: 10.2307/2529310.
37. Lawshe, C. H. (1975). A quantitative approach to content validity. Personnel Psychology, 28, 563-575. Erişim: https://parsmodir.com/wp-content/uploads/2015/03/lawshe.pdf.
38. Lee, U.-K. (2022). Tourism using virtual reality: Media richness and information system successes. Sustainability, 14, 3975, doi: 10.3390/su14073975.
39. Leung, D. ve Ma, J. (2020). Antecedents and consequences of consumers’ trust in hybrid travel websites. Journal of Travel & Tourism Marketing, 37(6), 756-772, doi: 10.1080/10548408.2020.1812468.
40. Lu, J., Xiao, X., Xu, Z., Wang, C., Zhang, M. ve Zhou, Y. (2022). The potential of virtual tourism in the recovery of tourism industry during the COVID-19 pandemic. Current Issues in Tourism, 25(3), 441-457, doi: 10.1080/13683500.2021.1959526.
41. Malterud, K., Siersma, V. D. ve Guassora, A. D. (2015). Sample size in qualitative interview studies: Guided by information power. Qualitative Health Research, 26(13), 1753-1760, doi: 10.1177/1049732315617444.
42. Manchanda, M. ve Deb, M. (2021). Effects of multisensory virtual reality on virtual and physical tourism during the COVID-19 pandemic. Current Issues in Tourism, 25(11), 1748-1766. doi: 10.1080/13683500.2021.1978953.
43. McIntosh, M. J. ve Morse, J. M. (2015). Situating and Constructing diversity in semi-structured interviews. Global Qualitative Nursing Reserach, 2, 1-12, doi:10.1177/2333393615597674.
44. McKinsey Global Institute (2019). Twenty-five years of digitization: Ten insights into how to play it right. Erişim Adresi: https://www.mckinsey.com/~/media/mckinsey/business%20functions/mckinsey%20digital/our%20insights/twenty-five%20years.
45. Nassaji, H. (2015). Qualitative and descriptive research: Data type versus data analysis. Language Teaching Research, 19(2), 129-132, doi: 10.1177/1362168815572747.
46. Nguyen, T. N. (2022). Toward human digital twins for cybersecurity simulations on the metaverse: Ontological and network science approach. JMIRx Med, 3(2), 1-14, doi: 10.2196/33502.
47. Pagon, R. A. ve Tarczy-Hornoch, P. (1999). The virtues of the virtual world. Genetics in Medicine, 1(5), 177, doi: 10.1097/00006216-200301000-00005.
48. Palinkas, L. A., Horwitz, S. M., Green, C. A., Wisdom, J. P., Duan, N. ve Hoagwood, K. (2015). Purposeful sampling for qualitative data collection and analysis in mixed method implementation research. Administration and Policy in Mental Health, 42(5), 533–544, doi: 10.1007/s10488-013-0528-y.
49. Pannicke, D. ve Zarnekow, R. (2009). Virtual worlds. Business & Information Systems Engineering, 2, 185-188. doi: 10.1007/s12599-008-0016-1.
50. Papagiannidis, S., Pantano, E., See-To, E. W. K., Dennis, C. ve Bourlakis, M. (2017). To immerse or not? Experimenting wtih two virtual retail environments. Information Technology & People, 30(1), 163-188, doi: 10.1108/ITP-03-2015-0069.
51. Park, S. ve Kim, S. (2022). Identifying world types to deliver gameful experiences for sustainable learning in the metaverse. Sustainability, 14, 1361. https://doi.org/10.3390/su14031361.
52. Pestek, A. ve Sarvan, M. (2021). Virtual reality and modern tourism. Journal of Tourism Futures, 7(2), 245-250. doi: 10.1108/JTF-01-2020-0004.
53. Revfine (2022, Şubat 13). Metaverse tourism: Overview, benefits, examples and more. Erişim Adresi: https://www.revfine.com/metaverse-tourism/.
54. Sakyi, K. A., Musona, D. ve Mweshi, G. (2020). Research methods and methodology. Advances in Social Sciences Research Journal, 7(3), 296-302, doi:10.14738/assrj.73.7993.
55. Seggie, F. N., Sart, G. ve Akbulut Yıldırmış, M. (2017). Nitel araştırmaların raporlaştırılması. F. N. Seggie ve Y. Bayyurt (Yay. Haz.). Nitel araştırma yöntem, teknik, analiz ve yaklaşımları içinde (s. 385-394). Ankara: Anı Yayıncılık.
56. Singh, M., Srivastava, R., Fuenmayor, E., Kuts, V., Qiao, Y., Murray, N. ve Devine, D. (2022). Applications of digital twin across industries: A review. Applied Sciences, 12(11), 5727, doi:10.3390/app12115727.
57. Smrithi Rekha, V. ve Venkatapathy, S. (2015). Understanding the usage of online forums as learning platforms. Procedia Computer Science, 46, 499-506, doi: 10.1016/j.procs.2015.02.074.
58. Spence, J. (2008). Virtual worlds research: Consumer behavior in virtual worlds. Journal of Virtual Worlds Research, 1(2), 1-45, doi: 10.1016/j.im.2011.07.004.
59. Stebbins, R. A. (2011). Exploratory research in the social sciences. Thousand Oaks: SAGE Publications.
60. Sudan, R. (2022, March 9). Can the metaverse offer benefits to developing countries?.ErişimAdresi:https://www.worldbank.org/content/dam/photos/1440x600/2022/apr/Metaverse-and-developing-countries-by-Randeep-Sudan.pdf.
61. Sue, V. M. ve Ritter, L. A. (2011). Conducting online surveys (Second Edition). East Bay, USA: SAGE Publications.
62. Suzuki, S., Kanematsu, H., Barry, D. M., Ogawa, N., Yajima, K., Nakahira, K. T., Shirai, T., Kawaguchi, M., Kobayashi, T. ve Yoshitake, M. (2020). Virtual experiments in metaverse and their applications to collaborative projects: The framework and its significance. Procedia Computer Science, 176, 2125-2132, doi: 10.1016/j.procs.2020.09.249.
63. ThinkTech (2022, Şubat 20). Metaverse: Fırsatlar ve tehditler. Trend Analizi Şubat 2022, Erişim Adresi: https://thinktech.stm.com.tr/tr/metaverse-firsatlar-ve-tehditler.
64. Tjöstheim, I. ve Waterworth, J. A. (2022). The psychosocial reality of digital travel being in virtual places. Cham, Switzerland: Palgrave Macmillan.
65. van der Merwe, D. (2021, October). The Metaverse as virtual heterotopia. In Proceedings of 3rd World Conference on Research in Social Sciences, Vienna, Austria. doi: 10.33422/3rd.socialsciencesconf.2021.10.61.
66. Wang, Y., Su, Z., Zhang, N., Liu, D., Xing, R., Luan, T. H. ve Shen, X. (2022, March). A survey on metaverse: fundamentals, security, and privacy, Erişim Adresi: https://arxiv.org/abs/2203.02662v2.
67. Xi, N., Chen, J., Gama, F., Riar, M. ve Hamari, J. (2022). The challenges of entering the metaverse: An experiment on the effect of extended reality on workload. Information Systems Frontiers, 24(1), 1-22. doi: https://doi.org/10.1007/s10796-022-10244-x.
68. Yıldız, S. B. (2013). Konaklama işletmelerinde markalaşmanın turistlerin satın alma tercihleri üzerindeki etkileri: Antalya’daki zincir konaklama işletmeleri üzerinde bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 5(3), 135-154. Erişim: https://www.isarder.org/2013/vol.5_issue.3_full_issue.pdf.
69. Yin, E. ve Mahrous, A. (2022). Covid-19 global pandemic, workplace spirituality and the rise of spirituality-driven organisations in the post-digital era. Journal of Humanities and Applied Social Sciences, 4(2), 79-93, doi: 10.1108/JHASS-11-2021-0177.
70. Zaman, U., Koo, I., Abbasi, S., Raza, S. H. ve Qureshi, M. G. (2022). Meet your digital twin in space? Profiling international expat’s readiness for metaverse space travel, tech-savviness, COVID-19 travel anxiety, and travel fear of missing out. Sustainability, 14, 6441, doi: 10.3390/su14116441.
71. Zhang, J. ve Qiu, H. (2022). Window to the destination: tourists’ local experience via “online experiences” on airbnb amid the pandemic. J. L. Stienmetz, B. Ferrer-Rosell ve D. Massimo (Yay. haz.) Information and communication technologies in tourism 2022 içinde (s. 310-315). Cham, Switzerland: Springer.
72. Zhao, Y., Jiang, J., Chen, Y., Liu, R., Yang, Y., Xue, X. ve Chen, S. (2022). Metaverse: Perspectives from graphics, interactions and visualization. Visual Informatics, 6(1), 56-67. doi: 10.1016/j.visinf.2022.03.002.