XV İNCİ YA DA XVI NCI YÜZYILA AİT OLDUĞU SANILAN BİR BAYTARNAME İNCELEME

Abstract

Veteriner hekimlik tarihimize ait bilgilerin en güvenilir kaynaklarının hayvan hastalıkları ve tedavileri konusunda yazılmış eski eserler olması gerekir. Türkçe'ye tercüme edilmiş ya da telif olan bu kitapların hepsinin genel bir şekilde baytamame adı altında toplandıkları görülür. Bugüne kadar yaptığımız çalışmalarda en eski olarak XVI ncı yüzyılda yazılmış olanlarına rasladık; daha eskilerini henüz ele geçirmiş değiliz. Bu baytamamelerin bir kısmı doğrudan doğruya İslam uygarlığı çağında (IX - XIV. yüzyıllar arası) Arap dilinde*** yazılmış hayvan yetiştiriciliği ve hastalıkları konulu, değerleri bugün Batı dünyasınca çok iyi bilinen eserlerden (7, 8, i i) tercüme edilmişlerdir. Bazen de insan hekimliği yazılarında olduğu gibi zamanın modasına uyularak özellikle XVII nci yüzyıl ve daha sonraları bu mükemmel eserlerin asıl faydalı bilgileri kapsayan kısımları bırakılarak sacece tedavi bölümleri Türkçe'ye çevrilmiştir (7). Bazı defalar da çeviriler asıllarına tam uygun yapılmamış, daha sonra istinsahlar sırasında asıl kaynaklarından büsbütün uzaklaşmışlardır. Bu arada kimden çevrildiği belirtilmeden sadece "bu kitap Arapça ya da Aeemce bir kitaptan dilimize çevrildi" şeklinde başlangıç yapılmaktadır. Bundan ötürü çok zaman aynı kaynaktan yararlanılan çeşitli tarihlerde çevrilmiş baytamameler ayrı ayrı yazılmış gibi aldatıcı bir durum gösterirler.

Keywords

• baytarname
• veteriner
• hayvan hastalığı

References

1. Ankara Üniversitesi- Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi