Research Article

Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği

Volume: 8 Number: 1 June 30, 2026
EN AR TR

Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği

Abstract

Bu araştırma, metin dilbiliminin metni tek bir cümlenin sınırlarını aşan, kendi içinde bütünlüklü bir anlam birimi olarak ele almasına dayanır. Metin, anlam ve uyumu sağlayan dilsel ilişkiler ağı üzerinden incelenmektedir. Araştırmanın problemi, Mahmud Derviş’in şiirleri üzerine yapılan çalışmaların çoğunun şiirlerin konu, sembol ve tarih boyutlarına odaklanması; buna karşılık şiirdeki metinsel bağdaşıklık (metin içi tutarlılık) mekanizmalarının, şiirsel anlamın kurulmasındaki rolünü yeterince incelememiş olmasıdır. Bu doğrultuda araştırma, “Ben Yusuf’um Babacığım” adlı şiirde görülen metinsel bağdaşıklık unsurlarını ortaya koymayı ve bunların metnin anlamsal ve estetik bütünlüğünü nasıl sağladığını açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın önemi, hem metin dilbilimi ve söylem çözümlemesinin temel kavramlarından biri olan bağdaşıklık kavramını ele almasından, hem de yoğun sembolik yapısı ve zengin dilsel örgüsüyle dikkat çeken Mahmud Derviş şiiri üzerinde uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca araştırma, dilsel araçların sembolik ve metinlerarası yapıyla nasıl etkileşime girerek şiirsel anlamı oluşturduğunu göstermesi bakımından bilimsel katkı sunmaktadır. Araştırmada betimleyici-çözümleyici yöntem kullanılmış; metin dilbilimi ve söylem çözümlemesi çerçevesinde, şiirdeki başlıca bağdaşıklık araçları olan gönderim, yerine koyma, bağlama, tekrar ve eksilti unsurları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, özellikle gönderimin metinsel bütünlüğün kurulmasında en baskın araç olduğunu göstermektedir. Zamirlerin kullanımı ve Yusuf kıssasına yapılan metinlerarası göndermeler, metnin bölümleri arasındaki anlam bağlarını güçlendirmiştir. Bunun yanında yerine koyma, bağlama, tekrar ve eksilti gibi araçlar da metinsel uyumu artırmış ve şiirin estetik boyutunu zenginleştirmiştir. Sonuç olarak çalışma, metinsel bağdaşıklığın, şiirsel bakış açısının kurulmasında ve metnin genel anlamının üretilmesinde merkezi bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Yok

Project Number

yok

Ethical Statement

Etik Beyanı Gerekli Kılacak Bir Çalışma Değildir.

Thanks

Yok

References

  1. أبو البركات الأنباري، عبد الرحمن بن محمد بن عبيد الله. أسرار العربية. مكة: دار الأرقم بن أبي الأرقم، ط1، 1999.
  2. أبو البقاء العكبري، عبد الله بن الحسين بن عبد الله. اللباب في علل البناء والإعراب. تحقيق: غازي مختار. بيروت: دار الفكر المعاصر،2015.
  3. أبو زنيد، عثمان أحمد. نحو النص (إطار نظري ودراسات تطبيقية). اربد: عالم الكتب الحديث للنشر والتوزيع، 2010.
  4. إسماعيل، نائل محمد. "الإحالة بالضمائر ودورها في النص القرآني". مجلة جامعة الأزهر بغزة 13/1، (2011)، 1061-1100.
  5. الجرجاني، عبد القاهر بن عبد الرحمن بن محمد. دلائل الإعجاز. تحقيق: محمود محمد شاكر. السعودية: دار الفكر، 1992.
  6. الخطابي، محمد. لسانيات النص (مدخل إلى انسجام الخطاب). بيروت: المركز الثقافي العربي،1991.
  7. الخوالدة، فتحي رزق. تحليل الخطاب الشعري. عمان: أزمنة للنشر والتوزيع، 2006.
  8. درويش، محمود. ديوان ورد أقل. لبنان: المؤسسة العربية للدراسات والنشر، 1987.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Arabic Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

February 18, 2026

Acceptance Date

June 26, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Doğancı, S., & Abdalrahman Ibdah, Z. (2026). Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, 8(1), 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN
AMA
1.Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD. 2026;8(1):79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN
Chicago
Doğancı, Seher, and Zeinab Abdalrahman Ibdah. 2026. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 (1): 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN.
EndNote
Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z (June 1, 2026) Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 1 79–98.
IEEE
[1]S. Doğancı and Z. Abdalrahman Ibdah, “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”, AYAD, vol. 8, no. 1, pp. 79–98, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA64CR48EN
ISNAD
Doğancı, Seher - Abdalrahman Ibdah, Zeinab. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8/1 (June 1, 2026): 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN.
JAMA
1.Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD. 2026;8:79–98.
MLA
Doğancı, Seher, and Zeinab Abdalrahman Ibdah. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, June 2026, pp. 79-98, https://izlik.org/JA64CR48EN.
Vancouver
1.Seher Doğancı, Zeinab Abdalrahman Ibdah. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD [Internet]. 2026 Jun. 1;8(1):79-98. Available from: https://izlik.org/JA64CR48EN