Araştırma Makalesi

Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği

Cilt: 8 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN AR TR

Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği

Öz

Bu araştırma, metin dilbiliminin metni tek bir cümlenin sınırlarını aşan, kendi içinde bütünlüklü bir anlam birimi olarak ele almasına dayanır. Metin, anlam ve uyumu sağlayan dilsel ilişkiler ağı üzerinden incelenmektedir. Araştırmanın problemi, Mahmud Derviş’in şiirleri üzerine yapılan çalışmaların çoğunun şiirlerin konu, sembol ve tarih boyutlarına odaklanması; buna karşılık şiirdeki metinsel bağdaşıklık (metin içi tutarlılık) mekanizmalarının, şiirsel anlamın kurulmasındaki rolünü yeterince incelememiş olmasıdır. Bu doğrultuda araştırma, “Ben Yusuf’um Babacığım” adlı şiirde görülen metinsel bağdaşıklık unsurlarını ortaya koymayı ve bunların metnin anlamsal ve estetik bütünlüğünü nasıl sağladığını açıklamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın önemi, hem metin dilbilimi ve söylem çözümlemesinin temel kavramlarından biri olan bağdaşıklık kavramını ele almasından, hem de yoğun sembolik yapısı ve zengin dilsel örgüsüyle dikkat çeken Mahmud Derviş şiiri üzerinde uygulanmasından kaynaklanmaktadır. Ayrıca araştırma, dilsel araçların sembolik ve metinlerarası yapıyla nasıl etkileşime girerek şiirsel anlamı oluşturduğunu göstermesi bakımından bilimsel katkı sunmaktadır. Araştırmada betimleyici-çözümleyici yöntem kullanılmış; metin dilbilimi ve söylem çözümlemesi çerçevesinde, şiirdeki başlıca bağdaşıklık araçları olan gönderim, yerine koyma, bağlama, tekrar ve eksilti unsurları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar, özellikle gönderimin metinsel bütünlüğün kurulmasında en baskın araç olduğunu göstermektedir. Zamirlerin kullanımı ve Yusuf kıssasına yapılan metinlerarası göndermeler, metnin bölümleri arasındaki anlam bağlarını güçlendirmiştir. Bunun yanında yerine koyma, bağlama, tekrar ve eksilti gibi araçlar da metinsel uyumu artırmış ve şiirin estetik boyutunu zenginleştirmiştir. Sonuç olarak çalışma, metinsel bağdaşıklığın, şiirsel bakış açısının kurulmasında ve metnin genel anlamının üretilmesinde merkezi bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Etik Beyanı Gerekli Kılacak Bir Çalışma Değildir.

Teşekkür

Yok

Kaynakça

  1. أبو البركات الأنباري، عبد الرحمن بن محمد بن عبيد الله. أسرار العربية. مكة: دار الأرقم بن أبي الأرقم، ط1، 1999.
  2. أبو البقاء العكبري، عبد الله بن الحسين بن عبد الله. اللباب في علل البناء والإعراب. تحقيق: غازي مختار. بيروت: دار الفكر المعاصر،2015.
  3. أبو زنيد، عثمان أحمد. نحو النص (إطار نظري ودراسات تطبيقية). اربد: عالم الكتب الحديث للنشر والتوزيع، 2010.
  4. إسماعيل، نائل محمد. "الإحالة بالضمائر ودورها في النص القرآني". مجلة جامعة الأزهر بغزة 13/1، (2011)، 1061-1100.
  5. الجرجاني، عبد القاهر بن عبد الرحمن بن محمد. دلائل الإعجاز. تحقيق: محمود محمد شاكر. السعودية: دار الفكر، 1992.
  6. الخطابي، محمد. لسانيات النص (مدخل إلى انسجام الخطاب). بيروت: المركز الثقافي العربي،1991.
  7. الخوالدة، فتحي رزق. تحليل الخطاب الشعري. عمان: أزمنة للنشر والتوزيع، 2006.
  8. درويش، محمود. ديوان ورد أقل. لبنان: المؤسسة العربية للدراسات والنشر، 1987.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arap Dili, Edebiyatı ve Kültürü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

18 Şubat 2026

Kabul Tarihi

26 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Doğancı, S., & Abdalrahman Ibdah, Z. (2026). Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, 8(1), 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN
AMA
1.Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD. 2026;8(1):79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN
Chicago
Doğancı, Seher, ve Zeinab Abdalrahman Ibdah. 2026. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 (1): 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN.
EndNote
Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z (01 Haziran 2026) Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 1 79–98.
IEEE
[1]S. Doğancı ve Z. Abdalrahman Ibdah, “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”, AYAD, c. 8, sy 1, ss. 79–98, Haz. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64CR48EN
ISNAD
Doğancı, Seher - Abdalrahman Ibdah, Zeinab. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Haziran 2026): 79-98. https://izlik.org/JA64CR48EN.
JAMA
1.Doğancı S, Abdalrahman Ibdah Z. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD. 2026;8:79–98.
MLA
Doğancı, Seher, ve Zeinab Abdalrahman Ibdah. “Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: ‘Ene Yûsufun Yâ Ebî’ Şiiri Örneği”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2026, ss. 79-98, https://izlik.org/JA64CR48EN.
Vancouver
1.Seher Doğancı, Zeinab Abdalrahman Ibdah. Mahmud Derviş’in Şiirinde Metinsel Bağdaşıklık: “Ene Yûsufun Yâ Ebî” Şiiri Örneği. AYAD [Internet]. 01 Haziran 2026;8(1):79-98. Erişim adresi: https://izlik.org/JA64CR48EN

All site content, except where otherwise noted, is licensed under a Creative Common Attribution Licence. (CC-BY-NC 4.0)

by-nc.png