Kur’an-ı Kerim’deki El İfadesinin Belâgatı: Üslûpbilimsel Analitik Bir İnceleme
Abstract
Özet: Bu araştırma, Kur’an’da sıkça geçen "el" ifadesini, kelam ve akaid ilimlerinin Allah’ın sıfatları üzerindeki geleneksel ve doktrinel tartışmalarından (teşbih, tecsim, te’vil) soyutlayarak, belâgat ilmi ve dilbilim açısından incelemeyi konu edinmektedir. Çalışmanın temel amacı ve problemi, bu kavramı yalnızca teolojik bir polemik alanı olmaktan çıkarıp, Arap dilinin ifade gücü, Cahiliye şiiri ve nüzûl ortamındaki kullanımları çerçevesinde edebî ve estetik boyutlarıyla ortaya koymaktır. Tefsir, lügat ve belâgat verilerini harmanlayan analitik bir yöntemin izlendiği araştırmada, ayetlerdeki mecâz ve kinayelerin doğru anlaşılması için klasik Arap şiiri ve hitâbetindeki kullanımlar temel referans noktası olarak kabul edilmiş, anlamın belirlenmesinde siyâk (bağlam) unsurunun belirleyiciliği vurgulanmıştır. Araştırmada ulaşılan bulgulara göre “el” kelimesi, Kur’an’da sadece fiziksel bir uzuv değil, kudret, mülk, nimet, cimrilik ve pişmanlık gibi soyut kavramları karşılayan yoğun bir anlamsal alan oluşturmaktadır,. Bu bağlamda, insana atfedilen “el çekmek” (barış), “el uzatmak” (saldırganlık), “el yummak” (cimrilik) veya “el ısırma” (pişmanlık) gibi eylemlerin derin psikolojik durumları betimleyen kinayeler olduğu tepit edilmiştir. Allah’a nispet edilen “iki elin açık olması” veya “Allah’ın elinin onların elleri üzerinde olması” gibi ifadelerin ise sonsuz cömertlik, lütuf, destek gibi manaları ifade ettiği sonucuna varılmıştır. Anahtar kelimeler: Arap Dili, Kur’ân, Belâgat, El, Mecâz.
Keywords
References
- ابن الجوزي، عبد الرحمن. زاد المسير في علم التفسير. تح. عبد الرزاق المهدي. بيروت: دار الكتاب العربي، ط.1، 2001.
- ابن الجوزي، عبد الرحمن. ناسخ القرآن ومنسوخه. تح. محمد المليباري. المدينة المنوّرة: عمادة البحث العلمي بالجامعة الإسلامية، ط.2، 2003.
- ابن دُرُسْتَوَيْه، عبد الله بن جعفر. تصحيح الفصيح وشرحه. تح. محمد بدوي المختون. القاهرة: المجلس الأعلى للشؤون الإسلامية، ط.1، 1998.
- ابن سلام، يحيى بن أبي ثعلبة. تفسير يحيى بن سلام. تح. هند شلبي. بيروت: دار الكتب العلمية، ط.1، 2004.
- ابن سليمان، مُقاتل. تفسير مقاتل بن سليمان. تح. عبد الله شحاته. بيروت: دار إحياء التراث، ط.1، 2002.
- ابن عَرَفة، محمد. تفسير ابن عرفة. تح. جلال الأسيوطي. بيروت: دار الكتب العلمية، ط.1، 2008.
- ابن عطية، عبد الحقّ أبو محمد. المحرر الوجيز في تفسير الكتاب العزيز. تح. عبد السلام محمد. بيروت: دار الكتب العلمية، ط.1، 2001.
- ابن الموصلّي، محمد بن محمد. مختصر الصواعق المرسلة على الجَهْميّة والمعطِّلة. تح. سيد إبراهيم. القاهرة: دار الحديث، ط.1، 2001.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Arabic Language, Literature and Culture
Journal Section
Research Article
Authors
Sacid Salih
*
0000-0001-7468-4810
Türkiye
Publication Date
June 30, 2026
Submission Date
March 24, 2026
Acceptance Date
June 30, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 8 Number: 1