Research Article

Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme

Volume: 8 Number: 1 June 30, 2026
TR EN AR

Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme

Abstract

Muslim üzerinden uygulamalı bir inceleme yaparak, nebevî hadislerdeki ism-i fâilin (etken ortaç) anlamsal boyutlarını araştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma, ism-i fâili tek bir sabit anlam taşıyan bir yapı olarak ele almak yerine, anlamları içinde bulunduğu bağlama göre şekillenen açık uçlu bir yapı olarak değerlendirmektedir. Araştırma, betimleyici-analitik yöntemi benimsemekte; önce ism-i fâil ile ilgili kuramsal kavramlar sunulmakta, ardından seçilmiş örnekler üzerinden uygulamalı analizler yapılarak bu yapıların sentaktik ve bağlamsal çerçeveler içindeki anlamsal boyutları ortaya konulmaktadır. Analiz sonuçları, ism-i fâilin anlamsal olarak oluş (hadis) ile süreklilik (sabitlik) arasında gidip geldiğini ve ancak bağlamsal ipuçlarıyla bu anlamlardan birine yöneldiğini göstermektedir. Ayrıca, kendi başına belirli bir zaman anlamı taşımaz; zaman anlamını bağlamdan kazanır. Bazı durumlarda ise ism-i fâil, ism-i mef‘ûl anlamında kullanılabilir veya geçici bir eylem yerine kalıcı bir nitelik ifade edecek şekilde yorumlanabilir. Çalışma, bağlamın ism-i fâilin anlamını belirlemede temel unsur olduğunu ve bu yapının, Arapçada anlam zenginliği ve ifade yoğunluğu sağlayan en esnek morfolojik yapılardan biri olduğunu ortaya koymaktadır

Keywords

References

  1. الإبراهيم، قتيبة. "اسم الفاعل ومبالغته في القراءات الشَّاذَّةِ عند أبي البقاء العُكْبري: دراسة صرفية توجيهية". مجلة بحوث الحضارة الإسلامية 7/ 2 (كانون الأول 2022)، 138 – 182. https://doi.org/10.20486/imad.1183137
  2. ابن الحاجب، جمال الدين عثمان بن عمر. الكافية في النحو. تح: صالح عبد العظيم الشاعر. القاهرة: مكتبة الآداب، ط. 1، 2010م.
  3. ابن عاشور، محمد الطاهر. التحرير والتنوير. تونس: الدار التونسية للنشر،ط.1، 1404/ 1984.
  4. ابن عقيل، بهاء الدين. المساعد على تسهيل الفوائد. دمشق: دار الفكر، ط.1، 1400/ 1980.
  5. ابن الخشاب، عبد الله بن أحمد. المرتجل في شرح الجمل. دمشق: مجمع اللغة العربية، د.ط، 1392/ 1972.
  6. ابن هشام الأنصاري، عبد الله بن يوسف. أوضح المسالك إلى ألفية ابن مالك. تح. بركات هبّود، بيروت: دار الفكر،ط1، 1420/ 2000.
  7. أبو حيان الأندلسي، محمد بن يوسف. تفسير البحر المحيط. بعناية: محمد جميل العطار وآخرين. بيروت: دار الفكر، ط.1، 1420/ 2000.
  8. أبو السعود العمادي محمد بن محمد بن مصطفى، إرشاد العقل السليم إلى مزايا الكتاب الكريم، تح: خالد عبد الغني محفوظ. بيروت: دار الكتب العلمية، ط.1، 2010.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Arabic Language, Literature and Culture

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

March 29, 2026

Acceptance Date

June 28, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Hatip, Y. (2026). Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, 8(1), 169-201. https://izlik.org/JA98XH56SE
AMA
1.Hatip Y. Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme. AYAD. 2026;8(1):169-201. https://izlik.org/JA98XH56SE
Chicago
Hatip, Yaser. 2026. “Sahih-I Müslim’de İsm-I Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 (1): 169-201. https://izlik.org/JA98XH56SE.
EndNote
Hatip Y (June 1, 2026) Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8 1 169–201.
IEEE
[1]Y. Hatip, “Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme”, AYAD, vol. 8, no. 1, pp. 169–201, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA98XH56SE
ISNAD
Hatip, Yaser. “Sahih-I Müslim’de İsm-I Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi 8/1 (June 1, 2026): 169-201. https://izlik.org/JA98XH56SE.
JAMA
1.Hatip Y. Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme. AYAD. 2026;8:169–201.
MLA
Hatip, Yaser. “Sahih-I Müslim’de İsm-I Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme”. Aydın Arapça Araştırmaları Dergisi, vol. 8, no. 1, June 2026, pp. 169-01, https://izlik.org/JA98XH56SE.
Vancouver
1.Yaser Hatip. Sahih-i Müslim’de İsm-i Fâilin Anlamsal İşlevleri: Bağlamsal Bir İnceleme. AYAD [Internet]. 2026 Jun. 1;8(1):169-201. Available from: https://izlik.org/JA98XH56SE