Research Article

İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ

Volume: 13 Number: 2 December 31, 2022
TR EN

İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ

Abstract

Kişilerin ruhsal ve fiziksel sağlıklarını koruyucu bir etkisi olan insana yakışır işe erişim sağlamak günümüz koşullarında oldukça güçleşmiştir. Buna bağlı olarak son yıllarda uluslararası raporlarda sürdürülebilir kalkınma için önemli bir destekleyici faktör olarak gösterilen insana yakışır işlerin artırılması gerektiğine dikkat çekilmektedir. Benzer şekilde kariyer psikolojik danışmanlığı alanyazınında da insana yakışır işe yapılan vurgu son yıllarda giderek artmıştır. Bu bağlamda insana yakışır işi merkeze alan Çalışma Psikolojisi Kuramı ilgili kavramın yordayıcılarını ve sonuçlarını içeren kuramsal bir model ileri sürmüş ve farklı kültürlerde söz konusu modelin varsayımlarını test etmiştir. Mevcut araştırmada da insana yakışır işin sonuçları Çalışma Psikolojisi Kuramı temelinde ele alınarak çalışan yetişkinler üzerinde bir model testi gerçekleştirilmiştir. Buna göre söz konusu modelde insana yakışır işin yaşam doyumu ve iş doyumu ile ilişkisinde iş ihtiyaçları doyumunun aracılık rolü test edilmiştir. Toplamda 354 çalışan yetişkinden elde edilen veriler üzerinde yapılan analizlere göre insana yakışır işin yaşam doyumu ve iş doyumunu anlamlı şekilde yordadığı ve bu ilişkide iş ihtiyaçları doyumunun da anlamlı bir aracı role sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular alanyazın temelinde tartışılarak araştırmacı ve politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmuştur.

Keywords

İnsana yakışır iş, çalışma psikolojisi kuramı, iyi oluş

References

  1. Allan, B. A., Autin, K. L., & Wilkins-Yel, K. G. (2021). Precarious work in the 21st century: A psychological perspective. Journal of Vocational Behavior, 126, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2020.103491
  2. Autin, K. L., Duffy, R. D., Blustein, D. L., Gensmer, N. P., Douglass, R. P., England, J. W., & Allan, B. A. (2019). The development and initial validation of the Work Needs Satisfaction Scale: Measuring basic needs within the Psychology of Working Theory. Journal of Counseling Psychology, 66(2), 195–209. https://doi.org/10.1037/cou0000323
  3. Autin, K. L., Williams, T. R., Allan, B. A., & Herdt, M. E. (2021). Decent Work Among People of Color: The Moderating Role of Critical Consciousness. Journal of Career Assessment. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/10690727211039811
  4. Benach, J., Vives, A., Amable, M., Vanroelen, C., Tarafa, G., & Muntaner, C. (2014). Precarious employment: Understanding an emerging social determinant of health. Annual Review of Public Health, 35, 229-253. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-032013-182500
  5. Bilgin, N. (1995). Sosyal psikolojide yöntem ve pratik çalışmalar. Sistem Yayıncılık.
  6. Blustein, D. L. (2006). The Psychology of Working: A New Perspective for Career Development, Counseling and Public Policy. NewYork, NY: Routledge.
  7. Blustein, D. L. (2008). The role of work in psychological health and well-being: a conceptual, historical, and public policy perspective. American Psychologist, 63(4), 228-240. https://doi.org/10.1037/0003-066X.63.4.228
  8. Blustein, D. L., & Duffy, R. D. (2020). Psychology of Working Theory. In S. D. Brown & R. W. Lent (Ed.), Career development and counseling: Putting theory and research to work (pp. 201-235). John Wiley & Sons.
  9. Blustein, D. L., Olle, C., Connors-Kellgren, A., & Diamonti, A. J. (2016). Decent work: A psychological perspective. Frontiers in Psychology, 7, 407-417. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2016.00407
  10. Brunelle, E., & Fortin, J. A. (2021). Distance makes the heart grow fonder: an examination of teleworkers’ and office workers’ job satisfaction through the lens of self-determination theory. SAGE Open, 11, 11-1. https://doi.org/10.1177/2158244020985516
APA
Kirazcı, F., Ergin, Z. Ö., & Büyükgöze-kavas, A. (2022). İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ. Journal of Academic Approaches, 13(2), 567-591. https://doi.org/10.54688/ayd.1163363
AMA
1.Kirazcı F, Ergin ZÖ, Büyükgöze-kavas A. İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ. JAA. 2022;13(2):567-591. doi:10.54688/ayd.1163363
Chicago
Kirazcı, Furkan, Zeynep Öznur Ergin, and Ayşenur Büyükgöze-kavas. 2022. “İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ”. Journal of Academic Approaches 13 (2): 567-91. https://doi.org/10.54688/ayd.1163363.
EndNote
Kirazcı F, Ergin ZÖ, Büyükgöze-kavas A (December 1, 2022) İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ. Journal of Academic Approaches 13 2 567–591.
IEEE
[1]F. Kirazcı, Z. Ö. Ergin, and A. Büyükgöze-kavas, “İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ”, JAA, vol. 13, no. 2, pp. 567–591, Dec. 2022, doi: 10.54688/ayd.1163363.
ISNAD
Kirazcı, Furkan - Ergin, Zeynep Öznur - Büyükgöze-kavas, Ayşenur. “İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ”. Journal of Academic Approaches 13/2 (December 1, 2022): 567-591. https://doi.org/10.54688/ayd.1163363.
JAMA
1.Kirazcı F, Ergin ZÖ, Büyükgöze-kavas A. İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ. JAA. 2022;13:567–591.
MLA
Kirazcı, Furkan, et al. “İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ”. Journal of Academic Approaches, vol. 13, no. 2, Dec. 2022, pp. 567-91, doi:10.54688/ayd.1163363.
Vancouver
1.Furkan Kirazcı, Zeynep Öznur Ergin, Ayşenur Büyükgöze-kavas. İNSANA YAKIŞIR İŞTEN İYİ OLUŞA: ÇALIŞMA PSİKOLOJİSİ KURAMINA DAYALI BİR MODEL TESTİ. JAA. 2022 Dec. 1;13(2):567-91. doi:10.54688/ayd.1163363