AKARYAKIT TALEP DİNAMİKLERİNİN İNCELENMESİ ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR ANALİZ: ELAZIĞ ÖRNEĞİ

Elazığ, located in the Eastern Anatolia Region, is a city that has been experiencing significant growth in both population and economic terms. Therefore, Elazığ is among the cities where fuel demand is continuously increasing. In this sense, this study examines the fuel demand dynamics by using the data set covering the years 2000-2023. According to the empirical findings by using the Structural Time Series Modeling method, elasticities were determined as 0.078 for per capita income data, -0.083 for prices, 3.57 for population and 1.049 for the number of vehicles per capita. These findings indicate that population growth is the most effective factor in per capita fuel consumption in Elazığ, followed by changes in the number of vehicles per capita. Increases in per capita income and fuel prices appear to have a limited impact on consumption. However, the region’s high migration rates and population growth affect the number of vehicles and fuel consumption in the city. This situation contributes to higher carbon emissions and air pollution in the province. Therefore, policymakers need to develop strategies to manage migration to the city and regulate vehicle usage to reduce fossil fuel consumption in Elazığ.

Elazığ ili Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan ve hem nüfus hem de ekonomik açıdan giderek gelişen bir şehir olma özelliği taşımaktadır. Dolayısıyla, Elazığ akaryakıt talebinin sürekli arttığı şehirler arasında yer almaktadır. Bu bağlamda, çalışmada 2000-2023 yıllarını kapsayan veri seti kullanılarak akaryakıt talep dinamikleri incelenmektedir. Yapısal Zaman Serileri Modelleme yöntemi kullanılarak yapılan analiz neticesinde elde edilen bulgulara göre esneklikler; kişi başına düşen gelir verisi için 0,078, fiyatlar için -0,083, nüfus için 3,57 ve kişi başına düşen araç sayısı için 1,049 olarak belirlenmiştir. Buradan hareketle, Elazığ için kişi başına düşen akaryakıt tüketiminde en etkili değişkenin nüfus artışı ve bu değişkenden sonra tüketimde en ciddi payın ise kişi başına düşen araç sayısındaki değişimlere ait olduğu gözlemlenmektedir. Kişi başına düşen gelir ve akaryakıt fiyatlarındaki artışların ise tüketimi önemli ölçüde etkilemediği sonucu çıkarılmaktadır. Öte yandan, Elazığ’ın bulunduğu bölge itibarıyla fazla göç alması ve bu nedenle nüfusunun artması sonucu hem ildeki araç sayısını hem de akaryakıt tüketimini önemli ölçüde etkilemektedir. Bu da şehirdeki karbon salınımı oranlarının artmasına ve hava kirliliğine sebebiyet vermektedir. Dolayısıyla, Elazığ’da fosil yakıt tüketimin azaltılması noktasında politika yapıcıların şehre olan göçün kontrol atlına alınması ve araç kullanım eğilimleri üzerine stratejiler geliştirmesi gerekmektedir.