ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN BEŞ FAKTÖR KİŞİLİK ÖZELLİKLERİNİN DEMOGRAFİK DEĞİŞKENLERE GÖRE KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ
Abstract
Bu çalışma, üniversite öğrencilerinin beş faktör kişilik özelliklerinin demografik değişkenler olan cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi ve gelir durumuna göre farklılık gösterip göstermediğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada karşılaştırmalı tarama modeli benimsenmiştir. Araştırma kapsamında veriler, farklı demografik özelliklere sahip 450 üniversite öğrencisinden anket tekniği aracılığıyla sistematik biçimde toplanmıştır. Araştırmada kullanılan istatistiksel analizler için SPSS 25.0 ve AMOS 24.0 paket programları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, “ilişkisiz t-testi, açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri” kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, dışadönüklük, sorumluluk, deneyime açıklık ve nevrotiklik boyutları cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılık göstermekte olup, kadın öğrencilerin bu boyutlarda erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek puanlara sahip oldukları belirlenmiştir. Yaş değişkenine göre dışadönüklük ve uyumluluk boyutlarında, sınıf düzeyine göre yalnızca dışadönüklük boyutunda, gelir düzeyine göre ise yine yalnızca dışadönüklük boyutunda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Bu bulgular, kişilik özelliklerinin belirli demografik değişkenlerden etkilenebileceğini göstermekte ve yükseköğretim bağlamında bireysel farklılıkların dikkate alınması gerektiğine işaret etmektedir.
References
- Allport, G. W. (1937). Personality: A Psychological Interpretation. New York: Henry Holt.
- Alpar, R. (2021). Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler, 6. Baskı. Ankara: Detay yayıncılık.
- Allport, G. W., & Odbert, H. S. (1936). Trait-names: A psycho-lexical study. Psychological Monographs, 47 (Whole No.211), 1–171. https://doi.org/10.1037/h0093360.
- Bacanlı, H., İlhan, T., & Aslan, S. (2009). Beş Faktör Kişilik Kuramına dayalı bir kişilik envanterinin geliştirilmesi: Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261–279. https://doi.org/10.26466/opus.681101.
- Barrick, M. R., & Mount, M. K. (1991). The Big Five personality dimensions and job performance: A meta‐analysis. Personnel Psychology, 44(1), 1–26. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1991.tb00688.
- Benet-Martínez, V., & John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes across cultures and ethnic groups: Multitrait-multimethod analyses of the Big Five in Spanish and English. Journal of personality and social psychology, 75(3), 729. https://doi.org/10.1037//0022-3514.75.3.729.
- Borgatta, E. F. (1964). The structure of personality characteristics. Behavioral Science, 9(1), 8–17. https://doi.org/10.1002/bs.3830090103.
- Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9789756802748.
- Cattell, R. B. (1946). The description and measurement of personality. Yonkers-on-Hudson, NY: World Book.
- Costa, P. T., & McCrae, R. R. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Psychological Assessment Resources. https://doi.org/10.4135/9781849200479.n9.
- Costa, P. T., McCrae, R. R., & Dye, D. A. (1991). Facet scales for agreeableness and conscientiousness: A revision of the NEO Personality Inventory. Personality and Individual Differences, 12(9), 887–898. https://doi.org/10.1016/0191-8869(91)90177-d.
- Del Giudice, M., Booth, T., & Irwing, P. (2012). The distance between Mars and Venus: Measuring global sex differences in personality. PLoS ONE, 7(1), e29265. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0029265
- DeYoung, C. G., Quilty, L. C., & Peterson, J. B. (2007). Between facets and domains: 10 aspects of the Big Five. Journal of personality and social psychology, 93(5), 880. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.880.
- Doğan, H., & Akçalı, G. (2021). Üniversite öğrencilerinin yaşadıkları sosyo-ekonomik sorunlar üzerine bir inceleme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(3), 309–316. https://doi.org/10.26701/uad.903559.
- Doru, Ö., Altun, İ., & Kurnaz, G. (2025). Examining The Effect Of İnternational Entrepreneurship On Export Performance: Evidence From İnternational Firms In Gaziantep Province. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(49), 663-684. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1496886.
- Feingold, A. (1994). Gender differences in personality: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 116(3), 429–456. https://doi.org/10.1037/0033-2909.116.3.429.
- Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). London: Sage Publications.
- Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312.
- Galton, F. (1884). Measurement of character. Fortnightly Review, 36, 179–185.
- George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Boston, MA:Pearson.
- Goldberg, L. R. (1990). An alternative “description of personality”: The Big-Five factor structure. Journal of Personality and Social Psychology, 59(6), 1216–1229. https://doi.org/10.1037/0022-3514.59.6.1216.
- Goodwin, R. D., & Friedman, H. S. (2006). Health status and the five-factor personality traits in a nationally representative sample. Journal of health psychology, 11(5), 643-654. https://doi.org/10.1177/1359105306066610.
- Gosling, S. D., Rentfrow, P. J., & Swann Jr, W. B. (2003). A very brief measure of the Big-Five personality domains. Journal of Research in personality, 37(6), 504-528. https://doi.org/10.1016/s0092-6566(03)00046-1.
- Graziano, W. G., & Eisenberg, N. (1997). Agreeableness: A dimension of personality. In R. Hogan, J. A. Johnson, & S. R. Briggs (Eds.), Handbook of personality psychology (pp. 795–824). San Diego, CA: Academic Press.
- Gürbüz, S. & Şahin, F. (2016). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yönetim-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Hair, J., Anderson, R., Black, B. & Babin, B. (2016). Multivariate data analysis. Pearson Education.
- John, O. P., Naumann, L. P., & Soto, C. J. (2008). Paradigm shift to the integrative Big Five trait taxonomy: History, measurement, and conceptual issues. In O. P. John, R. W. Robins, & L. A. Pervin (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (3rd ed., pp. 114–158). Guilford Press.
- Karasar, N. (2018). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. Ankara: Nobel Publishing.
- Kurnaz, G. (2025). The Mediating Role Of Organizational Justice In The Effect Of Green Organizational Climate On Green Organızatıonal Behavior. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(57), 1620-1649. https://doi.org/10.35408/comuybd.1585176.
- Kurnaz, G., & İraz, R. (2024). Examining the Effect of Five-Factor Personality Traits on Cultural Intelligence. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(1), 170-184. https://doi.org/10.29216/ueip.1403222.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1989). The structure of interpersonal traits: Wiggins’s circumplex and the five-factor model. Journal of personality and social psychology, 56(4), 586. https://doi.org/10.1037//0022-3514.56.4.586.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Psychological Assessment Resources. https://doi.org/10.4135/9781849200479.n9.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1999). A five-factor theory of personality. In L. A. Pervin & O. P. John (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (2nd ed., pp. 139–153). Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2003). Personality in adulthood: A five-factor theory perspective (2nd ed.). Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2008). The five-factor theory of personality. In O. P. John, R. W. Robins, & L. A. Pervin (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (3rd ed., pp. 159–181). New York: Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (1987). Validation of the five-factor model of personality across instruments and observers. Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 81–90. https://doi.org/10.1037//0022-3514.52.1.81.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (1996). Toward a new generation of personality theories: Theoretical contexts for the five-factor model. In J. S. Wiggins (Ed.), The five-factor model of personality: Theoretical perspectives (pp. 51–87). New York: Guilford Press.
- Norman, W. T. (1963). Toward an adequate taxonomy of personality attributes: Replicated factor structure in peer nomination personality ratings. Journal of Abnormal and Social Psychology, 66(6),574–583. https://doi.org/10.1037/h0040291.
- Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2013). Organizational behavior (15th ed.). Pearson Education.
- Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2006). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.1.
- Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2007). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.1.
- Schmitt, D. P., Realo, A., Voracek, M., & Allik, J. (2008). Why can’t a man be more like a woman? Sex differences in Big Five personality traits across 55 cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 94(1), 168–182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.94.1.168.
- Sekaran, U. (1992). Research methods for business: A skill-building approach (2nd ed.). New York: John Wiley & Sons.
- Somer, O., & Goldberg, L. R. (1999a). Otuz İki Maddelik Beş Faktörlü Kişilik Envanteri: Türk ve Amerikan örneklemleri üzerinde psikometrik değerlendirmeler. Türk Psikoloji Dergisi, 14(44), 35-50.
- Somer, O., & Goldberg, L. R. (1999b). The structure of Turkish trait-descriptive adjectives. Journal of personality and social psychology, 76(3), 431. https://doi.org/10.1037//0022-3514.76.3.431.
- Soto, C. J., John, O. P., Gosling, S. D., & Potter, J. (2011). Age differences in personality traits from 10 to 65: Big Five domains and facets in a large cross-sectional sample. Journal of Personality and Social Psychology, 100(2), 330–348. https://doi.org/10.1037/a0021717.
- Sümer, N., & Sümer, H. C. (2005). Beş faktör kişilik özellikleri (big five inventory) anketi Türkçeleştirme çalışması. Yayınlanmamış eser.
- Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston: Pearson Education.
- Tatlılıoğlu, K. (2014). Üniversite öğrencilerinin Beş Faktör Kişilik Kuramı’na göre kişilik özellikleri alt boyutlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 7(17), 939–971. https://doi.org/10.14225/joh400.
- Tavşancıl, E. (2014). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi (5. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
- Ulukapı Yılmaz, H., & Yılmaz, A. (2024). Dijital çağın potansiyel çalışanlarının yapay zekâ kaygılarının belirlenmesi.
- Business and Economics Research Journal, 15(2), 171-188. http://dx.doi.org/10.20409/berj.2024.440.
- Weisberg, Y. J., DeYoung, C. G., & Hirsh, J. B. (2011). Gender differences in personality across the ten aspects of the Big Five. Frontiers in Psychology, 2, 178. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2011.00178.
- Yılmaz, E., & Güngör, H. (2020). Üniversite öğrencilerinin sosyoekonomik düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(1), 45–60.
COMPARATIVE ANALYSIS OF UNIVERSITY STUDENTS’ BIG-FIVE PERSONALITY TRAITS BASED ON DEMOGRAPHIC VARIABLES
Abstract
This study aims to examine whether university students’ Big Five personality traits differ significantly based on demographic variables such as gender, age, academic year, and income level. In this study, a comparative survey model was adopted. Data were systematically collected through a questionnaire technique from 450 university students representing diverse demographic characteristics. Descriptive statistics”, “independent samples t-test, exploratory factor analysis, and confirmatory factor analysis were used in the analysis process. According to the results, the dimensions of extraversion, conscientiousness, openness to experience, and neuroticism showed statistically significant differences based on gender, with female students scoring higher than their male counterparts in these dimensions. Significant differences were also found in extraversion and agreeableness according to age, in extraversion according to academic year, and again in extraversion based on income level. These findings suggest that personality traits may be influenced by certain demographic variables, highlighting the importance of considering individual differences within the context of higher education.
References
- Allport, G. W. (1937). Personality: A Psychological Interpretation. New York: Henry Holt.
- Alpar, R. (2021). Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Yöntemler, 6. Baskı. Ankara: Detay yayıncılık.
- Allport, G. W., & Odbert, H. S. (1936). Trait-names: A psycho-lexical study. Psychological Monographs, 47 (Whole No.211), 1–171. https://doi.org/10.1037/h0093360.
- Bacanlı, H., İlhan, T., & Aslan, S. (2009). Beş Faktör Kişilik Kuramına dayalı bir kişilik envanterinin geliştirilmesi: Sıfatlara Dayalı Kişilik Testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 261–279. https://doi.org/10.26466/opus.681101.
- Barrick, M. R., & Mount, M. K. (1991). The Big Five personality dimensions and job performance: A meta‐analysis. Personnel Psychology, 44(1), 1–26. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1991.tb00688.
- Benet-Martínez, V., & John, O. P. (1998). Los Cinco Grandes across cultures and ethnic groups: Multitrait-multimethod analyses of the Big Five in Spanish and English. Journal of personality and social psychology, 75(3), 729. https://doi.org/10.1037//0022-3514.75.3.729.
- Borgatta, E. F. (1964). The structure of personality characteristics. Behavioral Science, 9(1), 8–17. https://doi.org/10.1002/bs.3830090103.
- Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9789756802748.
- Cattell, R. B. (1946). The description and measurement of personality. Yonkers-on-Hudson, NY: World Book.
- Costa, P. T., & McCrae, R. R. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Psychological Assessment Resources. https://doi.org/10.4135/9781849200479.n9.
- Costa, P. T., McCrae, R. R., & Dye, D. A. (1991). Facet scales for agreeableness and conscientiousness: A revision of the NEO Personality Inventory. Personality and Individual Differences, 12(9), 887–898. https://doi.org/10.1016/0191-8869(91)90177-d.
- Del Giudice, M., Booth, T., & Irwing, P. (2012). The distance between Mars and Venus: Measuring global sex differences in personality. PLoS ONE, 7(1), e29265. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0029265
- DeYoung, C. G., Quilty, L. C., & Peterson, J. B. (2007). Between facets and domains: 10 aspects of the Big Five. Journal of personality and social psychology, 93(5), 880. https://doi.org/10.1037/0022-3514.93.5.880.
- Doğan, H., & Akçalı, G. (2021). Üniversite öğrencilerinin yaşadıkları sosyo-ekonomik sorunlar üzerine bir inceleme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(3), 309–316. https://doi.org/10.26701/uad.903559.
- Doru, Ö., Altun, İ., & Kurnaz, G. (2025). Examining The Effect Of İnternational Entrepreneurship On Export Performance: Evidence From İnternational Firms In Gaziantep Province. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 27(49), 663-684. https://doi.org/10.18493/kmusekad.1496886.
- Feingold, A. (1994). Gender differences in personality: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 116(3), 429–456. https://doi.org/10.1037/0033-2909.116.3.429.
- Field, A. (2013). Discovering statistics using IBM SPSS statistics (4th ed.). London: Sage Publications.
- Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39–50. https://doi.org/10.2307/3151312.
- Galton, F. (1884). Measurement of character. Fortnightly Review, 36, 179–185.
- George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10th ed.). Boston, MA:Pearson.
- Goldberg, L. R. (1990). An alternative “description of personality”: The Big-Five factor structure. Journal of Personality and Social Psychology, 59(6), 1216–1229. https://doi.org/10.1037/0022-3514.59.6.1216.
- Goodwin, R. D., & Friedman, H. S. (2006). Health status and the five-factor personality traits in a nationally representative sample. Journal of health psychology, 11(5), 643-654. https://doi.org/10.1177/1359105306066610.
- Gosling, S. D., Rentfrow, P. J., & Swann Jr, W. B. (2003). A very brief measure of the Big-Five personality domains. Journal of Research in personality, 37(6), 504-528. https://doi.org/10.1016/s0092-6566(03)00046-1.
- Graziano, W. G., & Eisenberg, N. (1997). Agreeableness: A dimension of personality. In R. Hogan, J. A. Johnson, & S. R. Briggs (Eds.), Handbook of personality psychology (pp. 795–824). San Diego, CA: Academic Press.
- Gürbüz, S. & Şahin, F. (2016). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe-Yönetim-Analiz. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Hair, J., Anderson, R., Black, B. & Babin, B. (2016). Multivariate data analysis. Pearson Education.
- John, O. P., Naumann, L. P., & Soto, C. J. (2008). Paradigm shift to the integrative Big Five trait taxonomy: History, measurement, and conceptual issues. In O. P. John, R. W. Robins, & L. A. Pervin (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (3rd ed., pp. 114–158). Guilford Press.
- Karasar, N. (2018). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. Ankara: Nobel Publishing.
- Kurnaz, G. (2025). The Mediating Role Of Organizational Justice In The Effect Of Green Organizational Climate On Green Organızatıonal Behavior. Yönetim Bilimleri Dergisi, 23(57), 1620-1649. https://doi.org/10.35408/comuybd.1585176.
- Kurnaz, G., & İraz, R. (2024). Examining the Effect of Five-Factor Personality Traits on Cultural Intelligence. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 8(1), 170-184. https://doi.org/10.29216/ueip.1403222.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1989). The structure of interpersonal traits: Wiggins’s circumplex and the five-factor model. Journal of personality and social psychology, 56(4), 586. https://doi.org/10.1037//0022-3514.56.4.586.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1992). Revised NEO Personality Inventory (NEO PI-R) and NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Psychological Assessment Resources. https://doi.org/10.4135/9781849200479.n9.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (1999). A five-factor theory of personality. In L. A. Pervin & O. P. John (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (2nd ed., pp. 139–153). Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2003). Personality in adulthood: A five-factor theory perspective (2nd ed.). Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. (2008). The five-factor theory of personality. In O. P. John, R. W. Robins, & L. A. Pervin (Eds.), Handbook of personality: Theory and research (3rd ed., pp. 159–181). New York: Guilford Press.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (1987). Validation of the five-factor model of personality across instruments and observers. Journal of Personality and Social Psychology, 52(1), 81–90. https://doi.org/10.1037//0022-3514.52.1.81.
- McCrae, R. R., & Costa, P. T. Jr. (1996). Toward a new generation of personality theories: Theoretical contexts for the five-factor model. In J. S. Wiggins (Ed.), The five-factor model of personality: Theoretical perspectives (pp. 51–87). New York: Guilford Press.
- Norman, W. T. (1963). Toward an adequate taxonomy of personality attributes: Replicated factor structure in peer nomination personality ratings. Journal of Abnormal and Social Psychology, 66(6),574–583. https://doi.org/10.1037/h0040291.
- Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2013). Organizational behavior (15th ed.). Pearson Education.
- Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2006). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.1.
- Roberts, B. W., Walton, K. E., & Viechtbauer, W. (2007). Patterns of mean-level change in personality traits across the life course: A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological Bulletin, 132(1), 1–25. https://doi.org/10.1037/0033-2909.132.1.1.
- Schmitt, D. P., Realo, A., Voracek, M., & Allik, J. (2008). Why can’t a man be more like a woman? Sex differences in Big Five personality traits across 55 cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 94(1), 168–182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.94.1.168.
- Sekaran, U. (1992). Research methods for business: A skill-building approach (2nd ed.). New York: John Wiley & Sons.
- Somer, O., & Goldberg, L. R. (1999a). Otuz İki Maddelik Beş Faktörlü Kişilik Envanteri: Türk ve Amerikan örneklemleri üzerinde psikometrik değerlendirmeler. Türk Psikoloji Dergisi, 14(44), 35-50.
- Somer, O., & Goldberg, L. R. (1999b). The structure of Turkish trait-descriptive adjectives. Journal of personality and social psychology, 76(3), 431. https://doi.org/10.1037//0022-3514.76.3.431.
- Soto, C. J., John, O. P., Gosling, S. D., & Potter, J. (2011). Age differences in personality traits from 10 to 65: Big Five domains and facets in a large cross-sectional sample. Journal of Personality and Social Psychology, 100(2), 330–348. https://doi.org/10.1037/a0021717.
- Sümer, N., & Sümer, H. C. (2005). Beş faktör kişilik özellikleri (big five inventory) anketi Türkçeleştirme çalışması. Yayınlanmamış eser.
- Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Boston: Pearson Education.
- Tatlılıoğlu, K. (2014). Üniversite öğrencilerinin Beş Faktör Kişilik Kuramı’na göre kişilik özellikleri alt boyutlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 7(17), 939–971. https://doi.org/10.14225/joh400.
- Tavşancıl, E. (2014). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi (5. Baskı). Ankara: Nobel Yayıncılık.
- Ulukapı Yılmaz, H., & Yılmaz, A. (2024). Dijital çağın potansiyel çalışanlarının yapay zekâ kaygılarının belirlenmesi.
- Business and Economics Research Journal, 15(2), 171-188. http://dx.doi.org/10.20409/berj.2024.440.
- Weisberg, Y. J., DeYoung, C. G., & Hirsh, J. B. (2011). Gender differences in personality across the ten aspects of the Big Five. Frontiers in Psychology, 2, 178. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2011.00178.
- Yılmaz, E., & Güngör, H. (2020). Üniversite öğrencilerinin sosyoekonomik düzeyleri ile kişilik özellikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(1), 45–60.
Details
| Primary Language | English |
|---|---|
| Subjects | Policy and Administration (Other) |
| Journal Section | Research Article |
| Authors | |
| Submission Date | July 28, 2025 |
| Acceptance Date | February 14, 2026 |
| Publication Date | February 25, 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.54688/ayd.1752880 |
| IZ | https://izlik.org/JA58YW26NU |
| Published in Issue | Year 2026 Volume: 17 |
Aim & Scope
2010 yılında yayın hayatına başlayan Akademik Yaklaşımlar Dergisi; Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler, Kamu Yönetimi, İktisat, İşletme, Maliye, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik, Ekonometri ve yöntem olarak sosyal bilimlere uygun uluslararası ve disiplinlerarası çalışmalarla literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Akademik Yaklaşımlar Dergisi'nin içeriği Siyaset Bilimi, Uluslararası İlişkiler, Kamu Yönetimi, İktisat, İşletme, Maliye, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri, Uluslararası Ticaret ve İşletmecilik ve Ekonometri alanlarında yöntem olarak sosyal bilimlere uygun her konuda hazırlanan özgün, derleme ve araştırma konularından oluşmaktadır. Bu kapsamda akademisyen, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen makale, karar incelemesi, mevzuat değerlendirmesi gibi çalışmalar kabul edilmektedir.
Author Guidelines
- Dergipark Kullanıcı Sayfası
- Süreç
- Makale Gönderme
- Makale Ana Verileri
- ... ve sistemdeki gerekli adımları takip ederek devam edilmelidir.
- Makale şablonuna ulaşmak için tıklayınız.
Dergimize gönderilen makalelerin derginin konu kapsamına uygun olması yazar sorumluluğundadır. Dergi kapsamına uygun olmayan makalelerin alan editörlerince tespit edilmesi durumunda yazara “ret kararı” yazılı ve gerekçeli olarak bildirilir.
Dergimize gönderilen çalışmaların dergi yayın ilkelerine uygunluğu editör kurulumuz tarafından değerlendirilir. Makalelerin bilimsel ve etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır.
Dergimize gönderilen makalelerin özgün, daha önce başka bir yerde yayınlanmamış veya farklı bir dilde yayınlanmak üzere değerlendirmeye gönderilmemiş olması gerekmektedir.
Makalede tüm yazarların akademik ve bilimsel olarak doğrudan katkısı bulunmalıdır. Yazar(lar) çalışma konsepti, çalışma tasarımı, veri toplama, veri analizi, veri yorumlama, yazı taslağı, içeriğin eleştirel incelenmesi, son onay ve sorumluluk, malzeme ve teknik destek süpervizyon ölçütlerini sağlamalıdır. Yazar(lar)ın makale sonunda yazar katkı oranı beyanı, varsa destek ve teşekkür beyanı, çatışma beyanına yer vermeleri gerekmektedir.
Yazarların isim sıralaması ortak verilen bir karar olmalıdır. Tüm yazarlara ilişkin bilgiler sorumlu yazar tarafından “Telif Hakkı Sözleşmesi” formunda belirtilmeli ve sorumlu yazar tarafından form imzalı olarak gönderilmelidir.
- Yazarların ilk gönderimde makale dosyası ile “İntihal Raporu Sonucu”, “Telif Hakkı Sözleşmesi”, “Taahhütname” ve "Yazar Beyan(lar)ı Formu"nu da göndermesi gerekmektedir.
Makalelerde intihal denetimi Turnitin, iThenticate vb. programlardan alınarak gerçekleştirilir. Her makalede ortaya çıkan eşleşmeler incelenerek hatalar tespit edilir ve yayın kurulu için “İntihal Rapor Sonucu” formuyla raporlaştırılır. Yayın kurulu her makale için intihal raporu (Yazarın diğer kişilerden bilgileri kopyalayarak kendinin gibi iddiada bulunması/Yazarın daha önce kendi yapmış olduğu çalışmalardan sağladığı bilgileri referans göstermeyerek “Özintihal”veya ”Yinelenen yayın”yapması) ışığında nihai kararını verir. İntihal denetiminde Akademik Yaklaşımlar Dergisi benzerlik oranını iki temel kural ile sınırlamıştır: Benzerlik oranı tam metin için %15'in altında olmalıdır. Tek kaynak için benzerlik oranı %3'ün altında olmalıdır.
Yazıların Hazırlanması Süreci
Makaleler Yazım Kuralları'na uygun olarak düzenlendikten sonra gönderilmelidir. Yazım Kuralları'na uygun olmayan çalışmalar değerlendirmeye alınmayacaktır.
Teknik Özellikler:
- Yazı Tipi: Times New Roman karakterinde ve 1,5 satır aralığında yazılmalıdır.
- Yazı Boyutu: Metin için 12 punto, öz ve kaynakça için 10 punto kullanılmalıdır.
- Sayfa Düzeni: Sayfaların kenar boşlukları üst, alt, sağ ve sol 2,5 cm olacak şekilde ayarlanmalıdır.
- Başlıklar: Kaynakça ve ana başlık dışındaki başlıklar numaralandırılmalıdır.
- Paragraf Yapısı: Makale ana başlığı dışındaki başlık ve alt başlıklar satır başı hizasından başlamalıdır. Satır başları ise metne göre 1 cm içeriden başlamalıdır.
- Makale Hacmi: Makale 4.000-10.000 kelimeden oluşmalıdır.
Metin İçi Özellikler:
Ana Başlık
Makale başlığı koyu 12 punto olmalı ve metne ortalanmalıdır. Çalışma daha önce sunulmuşsa (bir projeden veya tezden üretilmişse vs.) başlığın sonuna* dipnotu konularak açıklama yapılmalıdır.
Yazar İsimleri: Yazar isimlerinin yanında dipnot verilecektir. Dipnotta yazar(lar)ın; unvan(lar)ı, kurum adı (kısaltma kullanılmaksızın), ORCID ID ve e- posta adres(ler)i yer almalıdır.
Öz en fazla 200 kelimeden oluşmalıdır. Öz 10 punto ve 1 cm satır aralığında yazılmalıdır. Öz kısmında atıf verilmemelidir. Genişletilmiş İngilizce özet 600-800 kelime aralığında olmalıdır. Genişletilmiş İngilizce özet Times New Roman 10 punto ve 1 satır aralığında olmalıdır. İngilizce özün altında yer almalıdır. Genişletilmiş İngilizce özette çalışmanın amacı, önemi, araştırma sorusu, yöntemi, bulguları ve sonuç ile varsa önerilere yer verilmelidir.
Anahtar Kelimeler: 3-5 kelime arasında olmalıdır. Anahtar kelimeler makalenin konusunu kapsayacak nitelikte seçilmelidir.
Bölüm Başlıkları: Makale ana başlığı dışındaki başlık ve alt başlıklar satır başı hizasından başlamalıdır.
Alt bölüm başlıkları paragraf başına göre hizalanmalıdır.
Örneğin;
2. İkinci Başlık
Kaynak gösterme APA (American Psychological Association) stiline uygun olmalıdır.
Ana Metin: Metnin satır başları başlığa göre 1 cm içeriden başlamalıdır.
Tablo, Şekil ve Ekler
Tablolar
Tablo içindeki metinler Times New Roman 8-10 punto ve 1 cm satır aralığında olmalıdır. Tablo numarası, tablo adı (12 punto ve italik), tablo içeriği (iki ya da daha az satır çizgisi içerecek şekilde) , kaynak (10 punto) ise tablo altında orta hizalı olarak düzenlenmelidir. Örneğin;
Tablo 1
Türkiye’nin Dış Ticareti 1970-1985 (GSYİH %) (Örnek tablo görünümü için pdf dosyamızı inceleyiniz).
Kaynak: Koçyiğit & Şen, 2007: 64.
Şekiller
Metin içerisinde kullanılacak şekillerde; şeklin altında şekil numarası, şekil adı (italik) ve kaynak yer alacak biçimde düzenlemelidir. Şema, grafik, fotoğraf, resim, çizim, harita, vb. her türlü metin dışı görsel materyaller şekil kapsamında ele alınmalıdır.
Örneğin;
Şekil 1.
Örgütsel İnovasyon Sistemi (Örnek şekil görünümü için pdf dosyamızı inceleyiniz).
Kaynak: Vagnani vd., 2019:4.
Ekler;
Her bir ek ayrı sayfalarda, kaynakçadan önce verilmelidir.
Ek materyaller, ses dosyaları, videolar, veri kümesi ve ek dokümanlar (örneğin, ekler, ek figürler, tablolar gibi), makalenin ana metnini tamamlamak amacıyla kullanılır. Bu ek materyaller, referans listesinden sonra ayrı bir bölüm olarak sunulmalıdır. Her bir ek materyalin makale ile ilgisini açıklamak için kısa açıklamalar eklenmelidir. Ek materyaller için sayfa numarası gerekli değildir.
Denklemler için;
Denklemler sayfayı ortalayarak ve her bir denklemin sıra numarası sağa dayalı olacak şekilde parantez içinde yazılmalıdır.
Not: Denklemler, "Mathtype" gibi programlarda yazılabilir.
METİN İÇİ KAYNAK GÖSTERME
Atıf yapılırken en son ve en güncel yayınlar tercih edilmelidir. Kaynakların doğruluğundan yazarlar sorumludur. Hem metin içi kaynaklar hem kaynakça bölümü Amerikan Psikologlar Birliği tarafından yayınlanan Publication Manual of American Psychological Association (APA) 7. versiyona göre (Microsoft Word uygulamasında, Başvurular, Kayankları Yönet) hazırlanmalıdır. Metin içi referanslarda, parantez içerisinde yazar soy ismi ve yayın tarihi olacak şekilde atıf yapılmalıdır.
Farklı yayın türleri için referans stilleri aşağıdaki örneklerde sunulmaktadır:
Dergi Makalesi: Edwards, A. A., Steacy, L. M., Siegelman, N., Rigobon, V. M., Kearns, D. M., Rueckl, J. G., & Compton, D. L. (2022). Unpacking the unique relationship between set for variability and word reading development: Examining word- and child-level predictors of performance. Journal of Educational Psychology,114(6), 1242–1256. https://doi.org/10.1037/edu0000696
Kitap Bölümü: Zeleke, W. A., Hughes, T. L., & Drozda, N. (2020). Home–school collaboration to promote mindbody health. In C. Maykel & M. A. Bray (Eds.), Promoting mind–body health in schools: Interventions for mental health professionals (pp. 11–26). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/0000157-002
Tek Yazarlı Kitaplar: Haslwanter, T. (2022). An introduction to statistics with Python. New York, NY: Springer International Publishing.
Yazar Olarak Editör(ler): Rhodewalt, F. (Ed.). (2008). Personality and social behavior. Psychology Press.
Tez Bölümü: Valentin, E. R. (2019, Summer). Narcissism predicted by Snapchat selfie sharing, filter usage, and editing [Master's thesis, California State University Dominguez Hills]. CSU ScholarWorks. https://scholarworks.calstate.edu/concern/theses/3197xm925?locale=en
Websiteleri: Chandler, N. (2020, April 9). What’s the difference between Sasquatch and Bigfoot? howstuffworks.https://science.howstuffworks.com/science-vs-myth/strange-creatures/sasquatch-bigfootdifference.htm
Epub Baskı Öncesi Makaleler: Muldoon, K., Towse, J., Simms, V., Perra, O., & Menzies, V. (2012). A longitudinal analysis of estimation, counting skills, and mathematical ability across the first school year. Developmental Psychology. Epub ahead of print. doi:10.1037/a0028240.
Yedinci baskıda, artık bir referans listesi girişine en fazla 20 yazar dahil edilmelidir. 20'den fazla yazarı olan kaynaklar için, listelenen 19. yazardan sonra, ek yazarların adları bir üç nokta (...) ve ardından listelenen son yazarın adı ile değiştirilir:
Author, A. A., Author, B. B., Author, C. C., Author, D. D., Author, E. E., Author, F. F., Author, G. G., Author, H. H., Author, I. I., Author, J. J., Author, K. K., Author, L. L., Author, M. M., Author, N. N., Author, O. O., Author, P. P., Author, Q. Q., Author, R. R., Author, S. S., . . . Author, Z. Z.
Yazar Son Kontrol Listesi
Yazar(lar)ın aşağıdaki listede yer alan hususları son olarak kontrol etmesi gerekmektedir.
- İlk gönderimde makale dosyası ile “İntihal Raporu Sonucu”, “Telif Hakkı Sözleşmesi”, "Yazar Beyan(lar)ı Formu" ve “Taahhütname” formlarının gönderilmesi
- Makalenin Türkçe ve İngilizce başlığı
- Yazarların ismi soyadı, unvanları ve bağlı oldukları kurumlar (üniversite ve fakülte bilgisinden sonra şehir ve ülke bilgisi de yer almalıdır), ORCID’leri, e-posta adresleri,
- Öz en fazla 200 kelime Türkçe
- Anahtar Kelimeler: 3-5 arası Türkçe ve İngilizce
- Makale ana metin bölümleri
- Teşekkür (varsa belirtiniz)
- Finansal destek (varsa belirtiniz)
- Çıkar çatışması (varsa belirtiniz)
- Kaynaklar
- Tablolar-Resimler, Şekiller (başlık, tanım ve alt yazılarıyla)
Bir yazar kendi yayınlanmış yazısında belirgin bir hata ya da yanlışlık tespit ederse, bu yanlışlıklara ilişkin düzeltme ya da geri çekme için editör ile iletişime geçmelidir. Hakem süreci başlayan makalelerde yazarın makaleyi geri çekmeleri mümkün değildir. Ancak belirgin bir hata ya da yanlışlık tespitinin iletilmesi halinde geri çekme talebi editör kurulu tarafından değerlendirilerek karara bağlanır.
Dergiye gönderilen ve editör tarafından hakemlere gönderilmeye değer bulunan makale türündeki yazılar, ilgili alanda uzmanlaşmış en az iki hakeme gönderilir. Bu süreçte hakem ve yazar kimlikleri gizli tutulur.
Yayına çıkmış olan makaleler editör kurulu tarafından belirlenen tarihler aralığında yazarların incelenmesi üzere bildirilir. İlgili tarihten sonraki düzeltme talepleri dikkate alınmamaktadır.
YAYIN SÜRECİ
Dergimizde yayına kabul edilen İngilizce makaleler için, kabul sonrasında İngilizce dil yeterliliğini belgeleyen bir İngilizce dil sertifikası alınması gerekmektedir.
Bu sertifika hizmeti; akademik yayın standartlarının korunması, indekslerin İngilizce dil yeterliliğine ilişkin beklentilerinin karşılanması ve tutarlılığın sağlanması amacıyla, kurumumuzun anlaşmalı olduğu firma tarafından sunulmaktadır.
Sertifikalandırma sürecine, başvuru adımlarına ve diğer ayrıntılara ilişkin bilgilere İnönü Press web sayfası üzerinden erişilebilir.
Not: Dil düzenleme işlemi makalenin yayına hazırlık sürecine alınması kapsamında yapılır ve yayın sürecinin hiçbir aşamasında ek veya gizli bir ücret bulunmaz.
Ethical Principles and Publication Policy
YAYIN ETİĞİ
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, Yayın Etiği Komisyonu (COPE) kılavuz ilkeleri ve Bilimsel Yayıncılıkta Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri (COPE, DOAJ, OASPA, WAME ortak bildirisi) dahil olmak üzere çeşitli kuruluşlar tarafından ortaya konan kılavuz ilkelere ve temel uygulamalara uymayı amaçlamaktadır. Bu kılavuz ve tavsiyeler, bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, dürüstlük ve en iyi uygulamaları teşvik etmek üzere tasarlanmıştır.
Dergi, bu standartlara bağlı kalarak, yayınladığı araştırmaların yüksek kalitede olmasını ve bilim camiasının etik standartlarını karşılamasını sağlamayı amaçlamaktadır.
ETİK İLKELER VE YAYIN POLİTİKASI
TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin kriterleri gereği Etik Kurul İzni gerektiren, tüm bilim dallarında yapılan araştırmalar için etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir. Makale sonunda araştırmacılar Katkı Oranı Beyanı, varsa Destek ve Teşekkür Beyanı, Çatışma Beyanına yer vermelidir. Ayrıca makale dosyasıyla birlikte "Yazar Beyan(lar)ı Formu"nu da doldurarak iletmesi gerekmektedir.
Etik Kurul Onayı ve Bilgilendirilmiş Onam
Akademik Yaklaşımlar Dergisi’nde yayımlanacak makalelerin ilk sayfasında, etik kurul izni ve/veya yasal/özel izin alınmasının gerekip gerekmediği açıkça belirtilmelidir. Eğer bu izinlerin alınması gerekiyorsa, iznin hangi kurumdan, hangi tarihte ve hangi karar veya sayı numarası ile alındığı net bir şekilde sunulmalıdır.
Çalışma etik onayından muafsa, yazarlar etik kuruldan muafiyeti açıklayan bir beyan sunmalıdır. Etik onayı olmadan gönderilen bir makale, dergi etik kaygıları değerlendirmek için COPE’un yönergelerini izleyecektir. Etik onayı olmayan makaleler, konu ile ilgili önem taşıyan durumlarda reddedilebilir.
İnsan denekleri içeren çalışmalar için, yazarlar tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alındığını teyit etmeli ve onam formu araştırmacılar tarafından saklanmalıdır. On sekiz yaşın altındaki çocukları içeren araştırmalar için ebeveyn veya vasiden onay alınmalıdır. Anketlerde veya görüşmelerde, katılımcıların veri kullanımı için rızası da teyit edilmelidir. İsimlendirme için açık rıza verilmediği sürece kişisel bilgiler kimliksizleştirilmelidir.
Yazarlar, özellikle fotoğraflarda katılımcıların anonimliğini ve gizliliğini korumaktan sorumludur. Her türlü görüntü için imzalı ibranameler alınmalı, yayın için onay sağlanmalı ve her türlü koşul belirtilmelidir. Bu onay makale içerisinde açıkça belirtilmelidir.
İNTİHAL VE ETİK İHLALLER
Tüm başvurular, hakem değerlendirme ve/veya üretim süreçlerinde benzerlik tespiti yazılımı kullanılarak birden fazla taramadan geçirilir. Önceki çalışmalara atıfta bulunurken, tüm materyalin doğru bir şekilde referans gösterildiğinden emin olunmalıdır. Herhangi bir kaynaktan (dergi makaleleri, kitaplar, tezler, elektronik medya, vb.) metin, tablo veya resim kopyalamak ve bunları kendininmiş gibi sunmak, referans verilmiş olsa bile intihal olarak kabul edilir. Kaynağı 'Kaynaklar' bölümünde listelemek, yazarları intihal sorumluluğundan muaf tutmaz.
Yazarların aşağıda belirtilen intihal durumlarından ya da etik ihlallerden kaçınmaları şiddetle tavsiye edilir:
- Atıf Manipülasyonu: Kendine atıf yapma, aynı derginin aşırı atıfla kullanılması veya atıf yığma gibi yöntemlerle atıf sayılarının şişirilmesi, akademik tanınmayı çarpıtan bir uygulamadır.
- Kendinden İntihal (Metin Geri Dönüşümü): Bir yazarın önceki çalışmasından bölümleri veya cümleleri uygun şekilde atıf yapmadan yeniden kullanmayı içerir ve bir tür intihal teşkil eder.
- Salami Dilimleme: Tek bir çalışmadan aynı veri setini, hipotezleri ve yöntemleri kullanarak birden fazla makale yayınlaması anlamına gelen, etik olmayan bir uygulamadır.
- Veri Üretme: Gerçek araştırma veya deneylerle desteklenmeyen sahte verilerin oluşturulması, araştırma dürüstlüğünün ciddi bir ihlali olarak kabul edilir.
- Veri Manipülasyonu/Sahteciliği: Bulguları yanlış yönlendirmek veya yanlış temsil etmek için görüntülerin değiştirilmesi ya da aykırı değerlerin kaldırılması gibi verilerin değiştirilmesini içerir.
İntihal, atıf manipülasyonu veya veri çarpıtma gibi etik ihlallerine ilişkin şüphe durumlarında, Editörler Kurulu, şüphelerin adil, şeffaf ve tutarlı bir şekilde ele alınmasını sağlamak için COPE (Yayın Etiği Komisyonu) yönergelerini takip edecektir.
AÇIK ERİŞİM POLİTİKASI
Akademik Yaklaşımlar Dergisi'nde yayımlanan tüm makalelere, herhangi bir ücret ödemeden ve kayıt zorunluluğu olmadan çevrimiçi olarak kalıcı bir şekilde erişilebilir. Yazarlar, çalışmalarının telif haklarını korurken, derginin Telif Hakkı ve Etik politikasına uygun olarak üçüncü tarafların içeriği paylaşmasına, çoğaltmasına ve dağıtmasına izin verir.
2022 yılından itibaren yayımlanan tüm içerik, orijinal kaynağa uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla ticari olmayan kullanım, dağıtım ve değişikliklere izin veren Creative Commons Atıf-Ticari Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) kapsamında lisanslanmaktadır.
2022'den önce içerik geleneksel telif hakkı kapsamında lisanslıydı, ancak arşiv ücretsiz erişimli bir şekilde yazarlara ve diğer kullanıcılara açıktı.
Tüm dergi içeriğine https://dergipark.org.tr/tr/pub/ayd adresinden ücretsiz olarak erişilebilir.
TELİF HAKKI POLİTİKASI
Akademik Yaklaşımlar Dergisi’nde yayınlanan makaleler Açık Erişimdir ve Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0) altında lisanslanmaktadır. Bu, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, üçüncü tarafların içeriği ticari olmayan amaçlarla paylaşmasına ve uyarlamasına izin verir.
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, her gönderinin bir Telif Hakkı Sözleşmesi ile sunulmasını gerektirir.
Daha önce yayımlanan içerikleri, figürleri, tabloları veya herhangi bir materyali basılı veya elektronik formatlarda kullanırken yazarlar, telif hakkı sahibinden izin almakla sorumludur. Bu konuda yasal, mali ve cezai sorumluluklar yazar(lara) aittir.
Yazarlar, Akademik Yaklaşımlar Dergisi'nde yayımlanan çalışmalarının telif hakkını korurlar.
REKLAM POLİTİKASI
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, Yayın Kurulu ve yönetimi tarafından onaylanması koşuluyla web sitesinde dijital reklamları kabul eder. Tüm reklamlar bu şekilde açıkça etiketlenmelidir. Reklam verenlerin editoryal kararlar veya reklam politikaları üzerinde hiçbir etkisi yoktur.
Reklam talepleriniz için lütfen Editörlük Ofisi (inueditorial@inonu.edu.tr) ile iletişime geçiniz.
HAKEM DEĞERLENDİRME SÜRECİ
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, akademik bütünlüğün en yüksek standartlarda korunmasını sağlamak amacıyla titiz ve şeffaf bir çift anonimleştirilmiş hakem değerlendirme sürecini yürütmektedir.
Makaleler, hem yazarların hem de hakemlerin birbirlerine anonim olarak kalacakları bu sürece tabi tutulmaktadır. Her makale, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız dış hakem tarafından değerlendirilir.
Yazarlar, potansiyel hakemleri önerebilir, ancak nihai seçim editör tarafından yapılır ve editör, yazarın önerilerine uymak zorunda değildir. Değerlendirme süreci boyunca gizlilik esastır ve hakemler makaleyi yalnızca editörün izniyle paylaşabilirler. Hakemler, makalenin kalitesini artırmak amacıyla zamanında, tarafsız, kanıta dayalı ve yapıcı geri bildirim sağlarlar. Araştırma ihlali şüphesi olan durumlar, sürecin bütünlüğünü korumak için gizli bir şekilde editöre bildirilmelidir.
Dergi, değerlendirme süreci, seçim kriterleri ve itiraz prosedürü hakkında bilgi paylaşarak ve kabul oranları ve yayım süreleri gibi önemli verileri yayımlayarak şeffaflık sağlar. Bir makalenin kabul edilmesi, düzeltilmesi veya reddedilmesi konusundaki nihai karar, Bölüm Editörlerinin önerilerini dikkate alarak Baş Editör tarafından verilir. Hakemler, bir değerlendirme davetini kabul etmeden önce herhangi bir olası çıkar çatışmalarını açıklamalıdır. Editörlerle hakemler arasındaki tüm iletişimler gizlidir.
Editörler kurulunun üyeleri tarafından gönderilen makaleler, tarafsızlığı sağlamak amacıyla dış editörler tarafından ele alınır ve bu dış editörler de çıkar çatışmalarını açıklamak zorundadır. Hakem değerlendirme süreci standart prosedürlerden saparsa, şeffaflık ve hesap verebilirliği sağlamak için makalede hangi tür inceleme yapıldığı belirtilir.
REVİZYON DETAYLARI
Minör revizyon veya majör revizyon gerektiren makaleler, Baş Editör tarafından hakemlerin ve editörlerin yorumlarını içeren bir karar mektubu ile yanıtlanır ve yeniden gönderim için bir son tarih alır. Yazarlar, gözden geçirilmiş bir makale ve her bir yorumu ayrı ayrı ele alan ayrıntılı bir “Hakemlere Yanıt” belgesi sunmalıdır. Yanıt, yapılan revizyonları açıklamalı ve makaledeki ilgili satır numaralarını belirtmelidir. Makalenin değişiklikleri vurgulayan açıklamalı bir versiyonu da sunulmalıdır. Gözden geçirilmiş makaleler, karar mektubunda belirtilen tarihe kadar teslim edilmelidir. Son teslim tarihine uyulmaması, revizyonun reddedilmesine neden olabilir. Ek süreye ihtiyaç duyulması halinde, yazarlar orijinal son tarih sona ermeden önce uzatma talebinde bulunmalıdır.
YAZARLIK KRİTERLERİ
Araştırma bulgularını bildiren başvuruların yazarları, Uluslararası Tıp Dergisi Editörleri Komitesi (ICMJE) tarafından belirlenen dört kriterin tamamını karşılamalıdır:
- Çalışmanın konseptine veya tasarımına, ya da verilerin elde edilmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli katkılar sağlama;
- Çalışmanın taslağını hazırlamak veya önemli entelektüel içerik için eleştirel bir şekilde gözden geçirmek;
- Yayımlanacak son versiyonun onaylanması;
- Çalışmanın tüm yönlerinden sorumlu olmayı kabul etmek, herhangi bir bölümün doğruluğu veya bütünlüğü ile ilgili soruların uygun şekilde araştırılmasını ve çözülmesini sağlamak.
Yazarlar, makalelerini göndermeden önce kimlerin yazarlık için uygun olduğunu ve yazarların hangi sırayla listeleneceğini belirlemelidir. Akademik Yaklaşımlar Dergisi editörleri yazarlık anlaşmazlıklarını çözmez. İlk gönderimden sonra yazar sayısında veya sıralamasında yapılacak her türlü değişiklik Baş Editöre yazılı olarak açıklanmalıdır. Editörler, herhangi bir yazarlık usulsüzlüğünü, birinci veya sorumlu yazarın kurumundaki veya işverenindeki araştırma görevlisine veya uygun akademik etik yetkililerine yönlendirme hakkını saklı tutar.
Yazarlar, başvuru sırasında bireysel katkılar hakkında bilgi vermek için CRediT (Katkıda Bulunan Rolleri Taksonomisi) kullanabilirler.
ÜRETKEN YAPAY ZEKA (YZ) KULLANIM POLİTİKASI
Akademik Yaklaşımlar Dergisi, makale hazırlık sürecinde üretken yapay zekâ (YZ) araçlarının kullanımında şeffaflık, hesap verebilirlik ve etik ilkelere bağlılığı desteklemektedir. Bu politika; COPE, ICMJE ve WAME tarafından belirlenen uluslararası yayıncılık etik standartlarıyla uyumludur.
1. Makale Hazırlığında Yapay Zekâ Kullanımı
Yazarlar; dil düzenleme, anlatımın netleştirilmesi, metin yapısının iyileştirilmesi, fikirlerin organize edilmesi veya literatürün özetlenmesi gibi amaçlarla yapay zekâ araçlarını (ör. ChatGPT, Gemini, Claude) kullanabilir.
Ancak yapay zekâ, insan değerlendirmesinin, bilimsel yorumun veya akademik karar verme sürecinin yerini alamaz. Makalede yer alan tüm içeriklerin doğruluğu, özgünlüğü ve bilimsel bütünlüğünden yazarlar sorumludur.
Yapay zekâ destekli içerikler mutlaka yazarlar tarafından eleştirel biçimde gözden geçirilmelidir.
Sadece temel yazım ve dil bilgisi düzeltmeleri için yapılan yapay zekâ kullanımı beyan gerektirmez. Bunun dışındaki tüm kullanımlar açıklanmalıdır.
2. Beyan (Açıklama) Yükümlülüğü
Üretken yapay zekâ veya YZ destekli araçların her türlü kullanımı, makale gönderimi sırasında beyan edilmelidir. Makalede yer alacak Yapay Zekâ Kullanım Beyanı aşağıdaki bilgileri içermelidir:
• Kullanılan yapay zekâ aracının adı ve sürümü
• Kullanım amacı (ör. dil düzenleme, literatür özetleme)
• İnsan denetiminin kapsamı
Araştırma tasarımı, veri analizi veya veri üretiminde yapay zekâ kullanılmışsa, bu durum Yöntemler bölümünde ayrıntılı olarak açıklanmalıdır.
3. Yazarlık ve Sorumluluk
Yazarlık, yalnızca insanlara ait entelektüel katkı ve sorumluluk gerektirir. Yapay zekâ araçları yazar veya ortak yazar olarak gösterilemez.
Tüm yazarlar, ICMJE yazarlık kriterlerini karşılamalı ve çalışmanın tüm aşamalarından (kavramsallaştırma, analiz, yorumlama ve son onay) sorumlu olmalıdır. Yapay zekâ araçları yalnızca teknik veya dil desteği için teşekkür bölümünde belirtilebilir.
4. Şekil ve Görsellerde Yapay Zekâ Kullanımı
Dergi, bilimsel şekil ve görsellerin oluşturulması, değiştirilmesi veya iyileştirilmesi amacıyla üretken yapay zekâ kullanımına izin vermez.
Yalnızca veriyi bozmayacak ve gizlemeyecek şekilde yapılan standart düzenlemeler (parlaklık, kontrast, renk dengesi gibi) kabul edilir.
Yapay zekâ ile üretilmiş veya değiştirilmiş görseller, yalnızca yapay zekâ kullanımının çalışmanın geçerli ve ayrılmaz bir metodolojik parçası olması durumunda değerlendirilebilir. Bu durumda yazarlar:
• Kullanılan yapay zekâ aracını ve yöntemleri açıkça tanımlamalı
• Gerekmesi halinde ham ve işlenmemiş verileri editöryal inceleme için sunmalıdır.
Yapay zekâ ile üretilmiş grafik özetler, kapak görselleri veya sanatsal çalışmalar, editörlük ofisinden önceden yazılı izin alınmadıkça kabul edilmez.
5. Telif Hakları ve Etik Sorumluluk
Yazarlar, yapay zekâ kullanımının veri gizliliği, mahremiyet ve fikri mülkiyet mevzuatına uygunluğunu sağlamakla yükümlüdür. Kullanılan yapay zekâ araçları, gönderilen içerik üzerinde mülkiyet iddiasında bulunmamalı veya yayın haklarını kısıtlamamalıdır.
Onaylanan yapay zekâ destekli içerikler, ilgili şekil veya açıklamalarda açıkça “Yapay zekâ ile üretilmiştir” şeklinde belirtilmelidir. Tüm etik ve hukuki sorumluluk yazarlara aittir.
Çıkar Çatışması Beyanı
Herhangi bir finansal veya finansal olmayan çıkar çatışması, editoryal derneklerle, ticari düzenleme şirketleriyle, tıbbi iletişim şirketleriyle veya başvuruyu ilgilendiren diğer kuruluşlarla ilişkiler dâhil olmak üzere, makalenin sonunda, Kaynaklar bölümünden hemen önce açıklanmalıdır.
Finansal Destek Beyanı
Tüm finansman kaynakları makalenin sonunda belirtilmelidir. Yazarlar, varsa, çalışma sponsor(lar)ının çalışma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, rapor yazımı ve makalenin yayına sunulması kararındaki rolünü belirtmelidir. Eğer finansman kaynağı bu alanlarla ilgili bir katkıda bulunmamışsa, yazarlar bunu net bir şekilde ifade etmelidir.
YAYIN SONRASI DÜZELTME TALEPLERİ VE MAKALE GERİ ÇEKME POLİTİKASI
Yayın sonrası tüm düzeltme talepleri editöryal incelemeye tabidir. Yayın Kurulu, hatanın niteliğine, makale üzerindeki etkisine ve destekleyici kanıtlara dayanarak düzeltmelerin gerekliliğini ve uygunluğunu değerlendirir. Onaylanması halinde, düzeltme dergi arşivinde yapılacaktır. Dergi, COPE yönergelerini takip etmektedir.
Makale Geri Çekme (Yayın Öncesi)
Makale Geri Çekme işlemi yalnızca hatalar, kazara yinelenen gönderimler veya etik ihlaller (örneğin, birden fazla gönderim, sahte veriler veya intihal) içerebilecek makalelerin ilk sürümleri olan basım aşamasındaki makaleler için geçerlidir. Geri çekilen makalelerin HTML ve PDF içerikleri kaldırılacak ve yerine çekilme bildiren bir açıklama ile derginin çekilme politikasına bağlantı verilecektir.
Makale Geri Çekme (Yayın Sonrası)
Geri çekmeler intihal, veri uydurma, sahte yazarlık veya ortak yazar onayı olmadan yayın gibi ciddi etik ihlaller için verilir. Geri çekme bildirimleri şu unsurları içerir:
- “Geri Çekme” başlıklı resmi bir geri çekme notu: [Makale Başlığı]” başlıklı resmi bir geri çekme notu, sonraki bir sayıda yayınlanır.
- Orijinal makalenin PDF'si üzerinde “Geri Çekildi” şeklinde bir filigran.
- Akademik bütünlüğü korurken düzeltmelerde şeffaflık sağlayan HTML sürümünün kaldırılması.
Makale Kaldırılması (Hukuki ve Güvenlik Endişeleri)
Nadir durumlarda, bir makalenin yasal sorunlar, mahkeme kararları, hakaret veya önemli sağlık riskleri nedeniyle derginin çevrimiçi veritabanından kalıcı olarak kaldırılması gerekebilir. Meta veriler (başlık ve yazarlar) korunurken, makale içeriği kaldırmayı açıklayan yasal bir bildirimle değiştirilecektir.
Makale Değiştirme
Bir makale ciddi bir sağlık riski teşkil ediyorsa, yazarlar düzeltilmiş bir versiyonla değiştirilmesini talep edebilir. Bu gibi durumlarda, düzeltilmiş makaleye bir bağlantı içeren bir geri çekme bildirimi yayınlanacak ve güncellemelerin şeffaf bir şekilde kaydedilmesi sağlanacaktır.
Kendi Kendine Arşivleme Politikası
Yazarların yayınlanmış çalışmalarını kurumsal veya kişisel web sitelerinin yanı sıra açık erişim havuzlarında kendi kendilerine arşivlemelerine izin verilir. Yazarlar makalelerini paylaşırken orijinal yayına uygun şekilde atıfta bulunmalı ve DOI numarasını eklemelidir. Ayrıca, yazarların yayınevinin resmi web sitesine bir bağlantı sağlamaları teşvik edilir, böylece bilimsel kaydın doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış olur. Yayıncının web sitesinde yayınlanan versiyon, kayıtların kesin versiyonu olarak kabul edilir.
YASAL UYARI
Yayınlanan makalelerde ifade edilen görüş ve fikirler yalnızca yazar(lar)a aittir ve editörlerin, yayın kurulunun veya yayıncının görüşlerini yansıtmaz. Editörler, yayın kurulu ve yayıncı, yayınlanan makalelerin içeriğinden sorumlu değildir ve bu makalelerde ifade edilen görüşleri onaylamaz.
Yazarlar, çalışmalarının doğruluğu ve bütünlüğü konusunda tam sorumluluk taşırlar. Dergi, araştırmaların bilim camiasına yayılması için bir platform görevi görürken, içeriğin geçerliliğini garanti etmez.
Price Policy
Journal Boards
Baş Editör
Editörler
Alan Editörleri
Yazım-Dil Editörleri
2020 yılında Gazi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümünü bitirdi. Kent, çevre ve politik-ekoloji konularında çeşitli sivil toplum kuruluşlarında ve akademik dergilerde aktif olarak rol almaktadır. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları Anabilim Dalı’nda yüksek lisansını yapmıştır. Çalışma alanları kentleşme ve çevre sorunları, sulak alanların politik-ekolojisi, çevresel su yönetimi, su hakkı ve su politikası olan Özkan, 2021-2022 yılları arasında Kent Araştırmaları Enstitüsü'nde Araştırmacı olarak görev almıştır. Malatya-İnönü Üniversitesi, Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi, Kentleşme ve Çevre Sorunları Anabilim Dalı’nda araştırma görevlisi olarak çalışmakta ve Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Kent, Çevre ve Yerel Yönetim Politikaları Anabilim Dalı’nda doktora eğitimine devam etmektedir.
Danışma Kurulu
Prof. Dr. Serkan Benk, 1974 yılında Adıyaman'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Malatya’da tamamladı. Lisans eğitimini 1995-1999 yılları arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümünde tamamladı. Akademik hayatına 2000 yılında Karadeniz Teknik Üniversitesi’nde Araştırma Görevlisi olarak başladı. “Globalleşmenin Vergi Sistemleri Üzerindeki Etkileri” başlıklı teziyle 31 Aralık 2002 tarihinde Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Anabilim Dalından yüksek lisans derecesini, “Kentiçi Ulaşım Sonucu Oluşan Negatif Dışsallıklar ve Önleme Yolları” başlıklı teziyle de 3 Temmuz 2007 tarihinde Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Anabilim Dalından doktora derecesini aldı. Ayrıca Prof. Benk’in, doktora tezi İktisadi Araştırmalar Vakfınca düzenlenen “2007 Yılı Ünal AYSAL Ödüllü Tez Yarışması’nda” doktora tezleri kategorisinde ödüle layık görülmüştür. Serkan Benk 2013 yılında Doçent, 2018 yılında ise profesör unvanını almıştır. Önemli bir kısmı Web of Science kapsamında yer alan indekslerde taranan dergilerde olmak üzere uluslararası ve ulusal hakemli dergilerde yayınlanmış makaleleri, dünyanın önde gelen uluslararası yayınevleri tarafından basılmış kitaplarda editörlükleri, kitap bölümleri, ulusal ve uluslararası toplantılarda sunulmuş bildirileri olup, çalışmaları çok sayıda atıf almıştır. Prof. Dr. Serkan Benk 2012 yılından itibaren İnönü Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü’nde görev yapmaktadır.
Alaeddin Yalçınkaya, 1961'de Elazığ'da doğdu. Adapazarı Ozanlar Lisesi ve İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nden mezun oldu. 1987-1996 yılları arasında Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü'nde çalıştı. İ.Ü. Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü'nde "Cemalettin Efgani ve Türk Siyasi Hayatı Üzerindeki Etkileri" konulu teziyle 1990’da Yüksek Lisans, “Sömürgecilik-Panislamizm Işığında Türkistan” başlıklı tezi ile 1995’te doktora eğitimini tamamladı. 1993-1994 yıllarında, New York Universty, Center for Middle Eastern Studies'de visiting scholor statüsüyle araştırmalarda bulundu. 1996’da Sakarya Üniversitesi’nde Yardımcı Doçent, 2000 yılında doçent, 2007’de Profesör olan Yalçınkaya, 2013 yılından beri Marmara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi öğretim üyesidir. Yayınlanmış kitaplarından bazıları, "Yetmiş Yıllık Kriz: Sovyetler Birliği'nde Moskova - Türkler İlişkileri", "Almatı'dan Akmola'ya Kazakistanı'ın Başkenti", "Türk Cumhuriyetleri ve Petrol Boru Hatları", "Etnik Düğümlerden Küresel Kördüğüme Kafkasya'da Siyasi Gelişmeler" başlığını taşımaktadır. Yalçınkaya, Sakarya, Kocaeli, Bahçeşehir, Marmara üniversiteleri ile İstanbul, Şükrü Balcı Polis MYO'nda Uluslararası İlişkiler, Uluslararası Hukuk, Uluslararası Örgütler, Diplomatik Yazışma Teknikleri, Bölgesel Dış Politika, Türk Dünyası ve Kafkasya, İnsan Hakları Hukuku gibi alanlarda lisans ve lisansüstü seviyesinde dersler vermiştir/vermektedir.
alaeddinyalcinkaya@gmail.com
Yayın Kurulu
Prof. Dr. Adnan Gerçek, Bursa Uludağ Üniversitesi (Türkiye), İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi'nde Mali Hukuk Profesörüdür. Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Konseyi icra kurulu üyesi ve International Journal of Public Finance dergisinin editörüdür. Doktora eğitimini 2001 yılında Bursa Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Maliye Bölümü'nde tamamlayarak doktora derecesini almıştır. Vergi hukuku, Türk vergi sistemi, vergi idaresi, vergi tahsilat usulü, mükellef hakları, vergi okuryazarlığı, vergi idaresinin takdir yetkisi ve e-vergi sistemi konularında çok sayıda makalesi, kitabı veya kitap bölümü bulunmaktadır.
Balıkesir doğumlu, bir çocuk annesi Prof. Dr. Dilek TEMİZ, ilkokul, ortaokul ve liseyi İzmir’de tamamlamıştır. Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) İktisat Bölümü’nden 1999 yılında mezun olduktan sonra, 2002 yılında ODTÜ İktisat Anabilim Dalında, Prof. Dr. Halis Akder danışmanlığında yüksek lisansını, 2008 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi İktisat Anabilim Dalında, Prof. Dr. Ercan Uygur danışmanlığında iktisat alanında doktorasını tamamlamıştır. 2014 yılında Makro İktisat Bilim Alanında, doçentlik unvan ve yetkisini almıştır. 2001 yılında Araştırma Görevlisi olarak Çankaya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölümü’nde akademik yaşamına başlayan Dr. TEMİZ, aynı kurumda 2008-2011 döneminde Öğr. Gör. Dr., 2011-2014 döneminde Dr. Öğretim Üyesi (Yardımcı Doçent), 2014-2020 döneminde Doç. Dr. olarak hizmet vermiştir. 2020 yılından itibaren ise yine aynı kurumda Prof. Dr. unvanı ile hizmet vermektedir. Başta Türkiye Ekonomi Kurumu olmak üzere alanında değerli birçok bilimsel kuruluşa üyelikleri bulunan Dr. Temiz, Çankaya Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Uluslararası Ticaret ve Finansman Bölüm Başkan Yardımcılığı, Çankaya Üniversitesi Kadın Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (KADUM) Müdür Yardımcılığı, Uluslararası Ticaret ve Finansman ve Uluslararası Ticaret ve Lojistiği Yüksek Lisans Programları koordinatörlüğü ve danışmanlığı, Üniversite Staj Seferberliği Projesi Koordinatörü, ERASMUS Komisyon üyeliği, Fakülte Akreditasyon Koordinatörlüğü gibi birçok idari görevi hali hazırda sürdürmektedir.