EXAMINATION OF THE COMPETITIVENESS LEVEL OF THE THERMAL HEALTH TOURISM SECTOR IN TERMS OF EMPLOYEES: THE EXAMPLE OF SOUTH MARMARA DEVELOPMENT REGION

Year 2025, Volume: 16 Issue: 2, 715 - 738, 29.12.2025

Yusuf Öcel

https://doi.org/10.54688/ayd.1754170

Abstract

The main purpose of this study is to examine the competitiveness level of the thermal health tourism sector in terms of employees in the example of the Southern Marmara Thermal Tourism Development Region. Additionally, the study aims to investigate whether there are significant differences in participants’ perceptions of the competitiveness of the health tourism sector based on their demographic characteristics. In the study, quantitative research methods, specifically descriptive and correlational research designs, were employed. Data were collected through a questionnaire from 390 individuals working in the thermal tourism sector in the South Marmara Region using a convenience sampling method. The questionnaire was developed based on Porter’s Diamond Model. Statistical analyses such as frequency analysis, normality test, confirmatory factor analysis, t-test, and ANOVA were applied to the data obtained within the scope of the research. As a result of the confirmatory factor analysis, five basic dimensions were identified: Factor Conditions, Demand Conditions, Related and Supporting Organizations, Firm Strategy and Competition, and Government. As a result of the analysis carried out within the scope of the diamond model, it was determined that the competitiveness level of the thermal health tourism sector in the Southern Marmara Thermal Tourism Development Region is at a medium level. The relationships among these dimensions were found to be strong and statistically significant. According to the results of the difference analyses, significant differences were found between the groups based on gender, education, income, city of employment, years of work experience, and graduation status. Considering the analysis results, it can be stated that the competitiveness level of Yalova is stronger compared to Balıkesir and Çanakkale. To enhance the level of competitiveness, further efforts can be directed toward the dimensions outlined in the Diamond Model.

Keywords

Southern Marmara Region , Thermal Tourism , Health Tourism , Competitiveness , Development Region.

Ethical Statement

Etik kurul onayı Düzce Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan temin edilmiştir (Toplantı no: 5, Karar no: 2025/155, Karar tarihi: 10.04.2025).

TERMAL SAĞLIK TURİZMİ SEKTÖRÜNÜN REKABETÇİLİK DÜZEYİNİN ÇALIŞANLAR AÇISINDAN İNCELENMESİ: GÜNEY MARMARA BÖLGESİ ÖRNEĞİ

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı termal sağlık turizmi sektörünün rekabetçilik düzeyini çalışanlar açısından Güney Marmara Termal Turizm Gelişim Bölgesi örneğinde incelemektir. Ayrıca katılımcıların demografik özellikleri ile sağlık turizmi sektörünün rekabetçilik düzeyini algılamalarına yönelik farklılıkların olup olmadığını incelemek araştırmanın alt amaçlarındandır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama ve ilişkisel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Veriler anket tekniği ile Güney Marmara Bölgesinde termal turizmde faaliyet gösteren 390 kişiden kolayda örneklem yöntemi ile toplanmıştır. Porter’ın Elmas Modeli dikkate alınarak anket formu oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında elde edilen verilere frekans analizi, normallik testi, doğrulayıcı faktör analizi, t-testi ve ANOVA gibi istatistiksel analizler uygulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda; Faktör Koşulları (FK), Talep Koşulları (TK), İlgili ve Destekleyici Kuruluşlar (İDE), Firma Stratejisi ve Rekabet (FSR) ile Devlet (D) olmak üzere beş temel boyut belirlenmiştir. Elmas modeli kapsamında gerçekleştirilen analiz sonucunda, Güney Marmara Termal Turizm Gelişim Bölgesi’nin termal sağlık turizmi sektörünün rekabetçilik düzeyinin orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Boyutlar arasındaki ilişkiler incelendiğinde ilişkilerin yüksek seviyede ve anlamlı çıktığı görülmüştür. Farklılık analizleri sonucuna göre cinsiyet, eğitim, gelir, çalışılan il, çalışma yılı ve mezuniyet durumu grupları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Analiz bulguları dikkate alındığında Yalova ilinin rekabetçilik düzeyinin Balıkesir ve Çanakkale’ye göre daha güçlü olduğu söylenebilir. Rekabetçilik seviyesinin daha iyi hale getirilmesi için Elmas Modelinde yer alan boyutlar üzerinde çalışmalar yapılabilir.

Keywords

Güney Marmara Bölgesi , Termal Turizm , Sağlık Turizmi , Rekabetçilik , Gelişim Bölgesi.

Ethical Statement

Etik kurul onayı Düzce Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etik Kurulundan temin edilmiştir (Toplantı no: 5, Karar no: 2025/155, Karar tarihi: 10.04.2025).

References

• Alén, E., Fraiz, J.A., & Rufín, R. (2006). Analysis of health spa customers’ expectations and perceptions: The case of Spanish establishments. Rev. Estud. Politéc. III, 245–262.
• Altunışık, R., Çoşkun R., Bayraktaroğlu S., & Yıldırım E., (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri Spss uygulamalı (6. Basım). Sakarya Yayıncılık
• Antunes, J. (2006). Do termalismo ao SPA termal. In Proceedings of the Congresso da Associação Portuguesa Para o Desenvolvimento Regional, Aveiro, Portugal, 15–17 September 2006, (pp. 1–19).
• Avderen, S., & Eter, M., (2023). Termal turizm kapsamında Çiftehan Kaplıcalarının rekabetçilik analizi. Geographies, Planning & Tourism Studios, 3(2), 114-125. https://doi.org/10.5505/gpts.2023.08108
• Bayat, M., & Yalman, F. (2020). Determining the competitiveness level and competitivity factors of the thermal health tourism sector of South Egean Thermal Tourism Development region. Business & Management Studies: An International Journal, 8(4), 551-578.
• Brandão, F., Liberato, D., Teixeira, A. S., & Liberato, P. (2021). Motives for thermal tourism: An application to north and central Portugal. Sustainability, 13(22), 12688. https://doi.org/10.3390/su132212688
• Bucak, T., & Özkaya, E. (2013). Çanakkale ilinin termal turizm potansiyeli. Aksaray Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(2), 7-23.
• Bulu, M., & Eraslan, İ. H. (2008). Bolu ili turizm sektörünün uluslararası rekabetçilik analizi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 5(1).
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri (24. baskı). Ankara: Pegem Yayınları.
• Cockerell, N. (1996). Market segments: Spas and health resorts in Europe. Travel and Tourist Analyst, 1, 53–77. Erişim adresi: https://www.cabidigitallibrary.org/doi/full/10.5555/19961808511 Erişim tarihi: 05.12.2025
• Coşkun, K. (2023). Sağlık turizminin Türkiye turizmi içerisindeki yeri ve önemi üzerine bir inceleme: 2018-2022. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(94), 967-974. https://doi.org/10.26450/jshsr.3592
• Çakır, E., & Taş, M. A. (2021). Dairesel sezgisel bulanık çok kriterli karar verme metodolojisi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (28), 900-905. https://doi.org/10.31590/ejosat.1011888
• Çetin, T. (2011). Kozaklı (Nevşehir) Hot springs in terms of thermal tourism potential. Turkish Studies International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 6(1), 899-924.
• Çontu, M. (2006). Alternatif turizm çeşitleri ve Kızılcahamam termal turizm örneği (Yüksek lisans tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bolu.
• Çubuk, M. (2022). Türkiye’de Büyükşehirlerin sağlık turizmi potansiyellerinin CRITIC ve WASPAS yöntemleri ile karşılaştırılması. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 147-174. https://doi.org/10.33399/biibfad.1139104
• Dinçer, G. (2015). Termal konaklama işletmelerinin beş güç modeli ile rekabetçilik analizi ve rekabet stratejilerinin değerlendirilmesi bir alan çalışması (Yüksek lisans tezi). Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. Journal of Marketing Research, 18, 382-388. https://doi.org/10.1177/002224378101800313
• Ganguli, S., & Ebrahim, A. H. (2017). A qualitative analysis of Singapore's medical tourism competitiveness. Tourism Management Perspectives, 21, 74-84. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2016.12.002
• GEKA, (2009). Güney Ege Bölgesinde termal turizm. T.C. Güney Ege Kalkınma Ajansı. Erişim adresi: https://www.ftso.org.tr/assets/upload/dosyalar/termal-turizm.pdf Erişim tarihi: 10.0.2025
• Gianfaldoni, S., Tchernev, G., Wollina, U., Roccia, M. G., Fioranelli, M., Gianfaldoni, R., & Lotti, T. (2017). History of the baths and thermal medicine. Open Access Macedonian Journal of Medical Sciences, 5(4), 566-568. https://doi.org/10.3889/oamjms.2017.126
• Goffi, G. & Cucculelli, M. (2018), Explaining tourism competitiveness in small and medium destinations: The Italian case. Current Issues in Tourism, 22(17), https://doi.org/10.1080/13683500.2017.1421620
• Gökali, S. (2019). Düzce ili medikal turizm sektörünün uluslararası rekabetçilik analizi (Yüksek lisans tezi). Düzce Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gültekin, D., & Biçer, E. B. (2024). Termal turizmde Porter’in elmas modeli ile rekabet üstünlüğünün değerlendirilmesi: Sivas Sicak Çermik Bölgesi örneği. Sivas Interdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 39-55.
• GWI, (2023). Erişim adresi: https://globalwellnessinstitute.org/ Erişim tarihi: 06.02.2025
• Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, (2025). Kaplıca tesisleri. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/ depo/birimler/cevre-sagligi-db/Dokumanlar/Diger/KaplicaPeloditalossolistesi _21092019tesisDetay.pdf Erişim tarihi: 10.11.2025
• Kaçar, M. (2014). Termal turizm işletmelerinde müşterilerin rekreasyon talebi Balıkesir ili örneği (Yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı.
• Kervankıran, İ. (2016). Between traditional and modern: Thermal tourism in Turkey. In I. Egresi (Ed.), Alternative Tourism in Turkey: Role, Potential Development and Sustainability (s. 109-124). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-47537-0_7
• Kozak, M. A. (2012). Genel turizm bilgisi. Anadolu Universitesi.
• Lee, C. F., & King, B. (2009). A determination of destination competitiveness for Taiwan's hot springs tourism sector using the Delphi technique. Journal of Vacation Marketing, 15(3), 243-257. https://doi.org/10.1177/1356766709104270
• Martin, Y., & Kıngır, S. (2017, Eylül). Dünyada ve Türkiye’de termal turizm, Türkiye’deki kaplıcalar, termal oteller ve termal tatil köyleri üzerine bir inceleme. In International West Asia Congress of Tourism (ıwact’17) the book of full-text (pp. 538-555) Van- Turkey.
• Online Etymology Dictionary, (2025). Therme. Erişim adresi: https://www.etymonline.com/search?q=therme Erişim tarihi: 06.02.2025
• Oğuzbalaban, G. (2019). Termal turizm konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1012-1027. https://doi.org/10.26677/TR1010.2019.225
• Öcel, Y., & Karaca, Ş. (2023). Sağlık turizminde kent rekabetçiliği öncüllerinin elmas modeli kullanılarak irdelenmesi. InTraders International Trade Academic Journal, 6(2), 174-200. https://doi.org/10.55065/intraders.1388828
• Sandıkçı, M. (2008). Termal turizm işletmelerinde sağlık beklentileri ve müşteri memnuniyeti (Doktora tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Schalber, C., & Peters, M. (2012). Determinants of health tourism competitiveness: An Alpine case study. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 60(3), 307-323.
• Sosyal Güvenlik Kurumu, (2025). Kaplıcalar yönetmeliğine göre işletme izni alan kaplıca tesisleri. Erişim adresi: https://share.google/iIAo9Ohte7ocurGCC Erişim adresi: 10.11.2025
• Tabachnick, B. G. & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.
• Taşgit, Y. E. (2013). İş çevresi, kurum kültürü ve işletme stratejileri arasındaki ilişkiler: Otel işletmeleri üzerine bir araştırma (Doktora tezi). Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Tengilimioğlu, D., & Bayram, M. (2020). Termal turizm ve SPA/Wellness. D. Tengilimoğlu (Ed.), Sağlık turizmi içinde. Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Tuna, H. (2019). Bolu ilinin termal turizm açısından potansiyelinin değerlendirilmesi. Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(1), 117-130.
• Yalman, F., & Balkanal, S. (2024). Frigya Termal Turizm Gelişim Bölgesi termal sağlık turizmi sektörünün rekabetçilik analizi. InHealth Theory, 1(1), 43-62. https://doi.org/10.5281/zenodo.14617721