Türkiye-İsrail İlişkilerinin Amerikan Dış Politikası Eksenli Değerlendirmesi
Öz
1948 yılında İsrail kurulmuş ve ilk tanıyan ülkelerden biri Türkiye olmuştur. Soğuk Savaş döneminde Sovyet tehlikesine karşı Batı Blokunda yer alan Türkiye genel olarak Batı eksenli bir dış politika izlemiştir. Türkiye ve ABD ilişkileri gelişme gösterdiğinde Türkiye-İsrail ilişkileri de ivme kazanmış, ancak ABD ile ilişkiler gerildiğinde buna paralel olarak Türkiye-İsrail ilişkilerinde de bozulmalar yaşanmıştır. İnişli çıkışlı bir hal alan Türkiye-İsrail ilişkileri Amerikan dış politikasından bağımsız düşünülemez. Zira İsrail’in çıkarları ve güvenliği ABD’nin Ortadoğu politikalarının merkezine oturtulmuştur. Türkiye’nin Ortadoğu’da yürüttüğü politikalara baktığımızda ise; Araplar arasında çıkan çatışmalarda tarafsızlık, Arap-İsrail arasındaki çatışmalarda denge politikası izlendiği görülmektedir. Bu politikalar dönemsel olarak değişiklik göstermekle beraber Türk dış politikasındaki asıl değişim AK Parti’nin 2002’de iktidara gelmesi ile gerçekleşmiştir. Bu minvalde Türkiye-İsrail ilişkileri gelişme göstermiştir. Ancak İsrail’in Filistin’e uyguladığı baskı politikaları ve işgal girişimleri Türkiye ile olan ilişkileri germiş hatta kopma noktasına getirmiştir. Geçmişte olduğu gibi bu durum Türkiye-ABD ilişkilerinin de seyrini değiştirmiştir. Bu makalenin amacı, Türkiye ve ABD’nin Ortadoğu politikalarını analiz ederek İsrail ile olan ilişkilerini ortaya koymak ve Türkiye-İsrail ilişkilerini Amerikan dış politikası ekseninde değerlendirmektir.
Anahtar Kelimeler
References
- AKBAŞ, Z. (2015). Türkiye’nin Fırat ve Dicle Sınıraşan Sularından Kaynaklanan Güvenlik Sorunu ve Çatışma Riski. Bilig, 72, 93–116. doi:10.12995/bilig.2015.7205.
- ALTUNIŞIK, M. B. (2009). Ortadoğu ve ABD: Yeni Bir Döneme Girilirken. Ortadogu Etütleri, 1(1), 69–81.
- ARI, T. (1999). Avrasya Dosyası. Uluslararası İlişkiler ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 5(1), 233–249.
- AYDIN, A. ve POYRAZ, E. (2020). Mavi Marmara Saldırısı Sonrası Süreçte Türkiye’nin Kamu Diplomasisi Faaliyetleri. Kırklareli Üniversitesi İİBF Dergisi, 9(1), 15–29. doi:10.1017/CBO9781107415324.004.
- AYDIN, Aydın. (2013). Three Types Of Turkish Foreign Policy After The Cold War On The Middle East. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 475–495.
- AYHAN, V. (2012). Arap Baharı İsyanlar, Devrimler ve Değişim. Bursa: MKM Yayıncılık.
- BAKIR, B. (2016). Dünden bugüne Türkiye-İsrail ilişkileri. Habertürk. 14 Mayıs 2020 tarihinde https://www.haberturk.com/yazi-dizisi/haber/1262938-dunden-bugune-turkiye-israil-iliskileri adresinden erişildi.
- BAŞ, A. (2018). Soğuk Savaş Döneminde Türkiye-İsrail İlişkileri (1948-1991). İsrail ve Yahudi Çalışmaları Dergisi, (3), 92–122.
- ÇAVUŞOĞLU, E. (2018). Kudüs Meselesinin Çıkmazları. ORDAF. 29 Mayıs 2020 tarihinde https://ordaf.org/kudus-meselesinin-cikmazlari/ adresinden erişildi.
- CNN Türk. (2009). Davos’ta kriz. 22 Mayıs 2020 tarihinde https://www.cnnturk.com/2009/dunya/01/29/davosta.kriz/511241.0/index.html adresinden erişildi.