Parti Disiplininin İfade Özgürlüğüne Etkisi
Abstract
Parti disiplini, bir siyasi partinin üyelerinin göreceli uyumunu sağlamak üzere tasarlanmış siyasi normlar, kurallar ve bunlara uyulmaması halinde ortaya çıkacak yaptırımlar sistemidir. Parti disiplininin temel amacı, tüm parlamento üyelerinin partinin genel politikasını koruması ve parlamento üyelerinin çoğunluğu tarafından kabul edilen bu politikaları destekleyecek şekilde oy kullanmasını sağlamaktır. Özellikle parlamentoya girebilmiş siyasi partilerde, milletvekillerinin halkın temsilcisi olma
sıfatıyla kendilerine yüklenmiş olan bu sorumluluğu icra ederlerken özgür iradelerini kullanmaları beklenir. Ancak bu iradenin her zaman parti politikalarıyla birebir örtüşmesi beklenemez. Her ne kadar parlamento çalışmalarının kesintisiz süregelmesi için birlikte hareket etmenin önemi büyük ise de her olay karşısında bu birlikteliğin sağlanması mümkün olmayabilir. Bir milletvekillinin partisiyle ters düştüğü durumlarda karşılaşacağı yaptırımlar açıkça veya örtülü bir şekilde her siyasi partinin
kendi tüzükleri içerisinde yer alır. Demokratik hayatın birincil unsuru olan siyasi partilerde, parti disiplini mekanizmasının, milletin temsilcilerinin davranışları üzerindeki etkilerinin ve bu davranışların sonuçlarının tartışılacağı bu çalışmada anayasal bağlamdan kopmadan çıkarımlar yapılmaya çalışılacaktır.
Keywords
Parti Disiplini, Parti İçi Demokrasi, Siyasi Partiler, İfade Özgürlüğü, Demokrasi
References
- Abdulhakimoğulları, Erdal. “Siyasal Partiler İçin İfade Özgürlüğünün Anlamı”. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi X, sy. 1-2, (2006): 55-81.
- Vahdettin, Aydın ve Metin, Yüksel. “Parti İçi Demokrasi”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 8, sy. 1-2 (Milenyum Armağanı) (Haziran 2000): 403-37.
- Bosuter, Kudret. Türk Siyasi Partiler Sisteminde Parti İçi Demokrasi. Ankara: Ulusal Basımevi, 1969.
- Can, Osman. “Parti İçi Demokrasi Yokluğu Siyasi Parti Kapatma Nedenidir!”. Anayasa Yargısı 40, sy.1, (2023): 1–60.
- Can, Osman. Siyasi Parti Kapatma Davaları. İstanbul: Legal Yayınevi, 2021.
- Can, Osman. “Anayasa Mahkemesi Kararlarında Düşünce Özgürlüğü”. Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1, sy. 2, (2005): 9-46.
- Duverger, Maurice. Siyasi Partiler. trc. Ergun Özbudun. İstanbul: Bilgi Yayınevi, 1974.
- Duverger, Maurice. Seçimle Gelen Krallar. trc. Necati Erkurt. İstanbul: Konuk Yayınları, 1974.
- Gezgüç, Gözde Müşerref. “İngiltere’de ‘Whip’ Geleneği”. Uygulamalı Sosyal Bilimler ve Güzel Sanatlar Dergisi 2, sy. 3, (2020): 89-99.
- Henke, Wilhelm. Das Recht der politischen Parteien. Göttingen: Otto Schwarz & Co Verlag, 1964.