Review

Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması

Volume: 11 Number: 3 September 30, 2024
TR EN

Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması

Abstract

Sanal gerçeklik uygulamalarının psikoloji alanında kullanılmaya başlanması 15 yıllık bir süreci kapsamasına karşın bu uygulamalar son zamanlarda özellikle bilişsel davranışçı terapi yaklaşımını benimseyen uzmanlar tarafından, başta maruz bırakma tekniği olmak üzere, birden çok tedavi yönteminde tercih edilen bir uygulama haline gelmiştir. Çalışmanın amacı genel olarak çeşitli bozuklukların tedavisinde sanal gerçeklik uygulamalarının ele alındığı araştırmaların meta-analizini yapmak ve sanal gerçeklik uygulamalarının etkililiğinin kapsamlı bir şekilde incelenmesidir. Mevcut meta-analiz, PRISMA beyanına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan taramalar sonucu 1029 çalışmaya ulaşılmıştır ve ekleme-çıkarma ölçütlerine uygun bulunan 17 çalışma meta analize dahil edilmiştir. Yapılan heterojenite testi sonuçlarına göre çalışmaların dağılımının homojen olduğu belirlenmiştir (Q=23.09, p>.01). Heterojenite testi için I² istatistiği incelendiğinde dahil edilen çalışmaların düşük düzeyde heterojen olduğu görülmektedir (I²=30.71). Rastgele etkiler modeli dahilinde, çeşitli bozuklukların tedavisinde sanal gerçeklik uygulamalarının etkililiğine ilişkin genel etki büyüklüğü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (η2 = 0.73). Elde edilen genel etki büyüklüğü Hedges’ g değeri orta etki büyüklüğü değer aralığına karşılık gelmektedir. Ulaşılan sonuca göre stres kaynaklı bozukluklar, travma sonrası stres bozukluğu, topluluk önünde konuşma kaygısı, sosyal anksiyete bozukluğu, düşme fobisi, yükseklik fobisi, uçak fobisi, sosyal fobi, örümcek fobisi, agorafobi, panik bozukluk, diğer özgül fobilerin tedavisi ve empati geliştirme çalışmalarında sanal gerçeklik uygulamalarının etkili bir tedavi yaklaşımı olduğu söylenebilir.

Keywords

References

  1. Almeida, J., Suárez, D., Tapia, F., ve Guerrero, G. (2018). Use of virtual reality using render semi-realistic as an alternative medium for the treatment of phobias. Case study: Arachnophobia. International Conference on Applied Informatics içinde (ss. 144-154). Springer, Cham.
  2. Anderson, P. L., Price, M., Edwards, S. M., Obasaju, M. A., Schmertz, S. K., Zimand, E., ve Calamaras, M. R. (2013). Virtual reality exposure therapy for social anxiety disorder: A randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 81(5), 751. https://doi.org/10.1037/a0033559
  3. Baños, R. M., Botella, C., Perpiñá, C., Alcañiz, M., Lozano, J. A., Osma, J., ve Gallardo, M. (2002). Virtual reality treatment of flying phobia. IEEE Transactions on Information Technology in Biomedicine, 6(3), 206-212. https://doi.org/10.1109/TITB.2002.802378
  4. Baños, R. M., Guillen, V., Quero, S., Garcia-Palacios, A., Alcañiz, M., ve Botella, C. (2011). A virtual reality system for the treatment of stress-related disorders: A preliminary analysis of efficacy compared to a standard cognitive behavioral program. International Journal of Human-Computer Studies, 69(9), 602-613. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2011.06.002
  5. Bashiri, A., Ghazisaeedi, M., ve Shahmoradi, L. (2017). The opportunities of virtual reality in the rehabilitation of children with attention deficit hyperactivity disorder: A literature review. Korean Journal of Pediatrics, 60(11), 337. https://doi.org/10.3345/kjp.2017.60.11.337
  6. Beck, J. G., Palyo, S. A., Winer, E. H., Schwagler, B. E., ve Ang, E. J. (2007). Virtual reality exposure therapy for PTSD symptoms after a road accident: An uncontrolled case series. Behavior Therapy, 38(1), 39-48. https://doi.org/10.1016/j.beth.2006.04.001
  7. Bissonnette, J., Dubé, F., Provencher, M. D., ve Moreno Sala, M. T. (2016). Evolution of music performance anxiety and quality of performance during virtual reality exposure training. Virtual Reality, 20(1), 71-81. https://doi.org/10.1007/s10055-016-0281-8
  8. Bordnick, P. S., Traylor, A., Copp, H. L., Graap, K. M., Carter, B., Ferrer, M., ve Walton, A. P. (2008). Assessing reactivity to virtual reality alcohol-based cues. Addictive Behaviors, 33(6), 743-756. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2007.12.010

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Psychology

Journal Section

Review

Publication Date

September 30, 2024

Submission Date

November 21, 2022

Acceptance Date

June 7, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 11 Number: 3

APA
Yıldırım, N. H., & Çolak, T. S. (2024). Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(3), 466-489. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024
AMA
1.Yıldırım NH, Çolak TS. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11(3):466-489. doi:10.31682/ayna.1208024
Chicago
Yıldırım, Nur Hilal, and Tuğba Seda Çolak. 2024. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 (3): 466-89. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024.
EndNote
Yıldırım NH, Çolak TS (September 1, 2024) Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 3 466–489.
IEEE
[1]N. H. Yıldırım and T. S. Çolak, “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 3, pp. 466–489, Sept. 2024, doi: 10.31682/ayna.1208024.
ISNAD
Yıldırım, Nur Hilal - Çolak, Tuğba Seda. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11/3 (September 1, 2024): 466-489. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024.
JAMA
1.Yıldırım NH, Çolak TS. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11:466–489.
MLA
Yıldırım, Nur Hilal, and Tuğba Seda Çolak. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 3, Sept. 2024, pp. 466-89, doi:10.31682/ayna.1208024.
Vancouver
1.Nur Hilal Yıldırım, Tuğba Seda Çolak. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024 Sep. 1;11(3):466-89. doi:10.31682/ayna.1208024

Cited By