Derleme

Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması

Cilt: 11 Sayı: 3 30 Eylül 2024
PDF İndir
TR EN

Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması

Öz

Sanal gerçeklik uygulamalarının psikoloji alanında kullanılmaya başlanması 15 yıllık bir süreci kapsamasına karşın bu uygulamalar son zamanlarda özellikle bilişsel davranışçı terapi yaklaşımını benimseyen uzmanlar tarafından, başta maruz bırakma tekniği olmak üzere, birden çok tedavi yönteminde tercih edilen bir uygulama haline gelmiştir. Çalışmanın amacı genel olarak çeşitli bozuklukların tedavisinde sanal gerçeklik uygulamalarının ele alındığı araştırmaların meta-analizini yapmak ve sanal gerçeklik uygulamalarının etkililiğinin kapsamlı bir şekilde incelenmesidir. Mevcut meta-analiz, PRISMA beyanına uygun olarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan taramalar sonucu 1029 çalışmaya ulaşılmıştır ve ekleme-çıkarma ölçütlerine uygun bulunan 17 çalışma meta analize dahil edilmiştir. Yapılan heterojenite testi sonuçlarına göre çalışmaların dağılımının homojen olduğu belirlenmiştir (Q=23.09, p>.01). Heterojenite testi için I² istatistiği incelendiğinde dahil edilen çalışmaların düşük düzeyde heterojen olduğu görülmektedir (I²=30.71). Rastgele etkiler modeli dahilinde, çeşitli bozuklukların tedavisinde sanal gerçeklik uygulamalarının etkililiğine ilişkin genel etki büyüklüğü istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (η2 = 0.73). Elde edilen genel etki büyüklüğü Hedges’ g değeri orta etki büyüklüğü değer aralığına karşılık gelmektedir. Ulaşılan sonuca göre stres kaynaklı bozukluklar, travma sonrası stres bozukluğu, topluluk önünde konuşma kaygısı, sosyal anksiyete bozukluğu, düşme fobisi, yükseklik fobisi, uçak fobisi, sosyal fobi, örümcek fobisi, agorafobi, panik bozukluk, diğer özgül fobilerin tedavisi ve empati geliştirme çalışmalarında sanal gerçeklik uygulamalarının etkili bir tedavi yaklaşımı olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Almeida, J., Suárez, D., Tapia, F., ve Guerrero, G. (2018). Use of virtual reality using render semi-realistic as an alternative medium for the treatment of phobias. Case study: Arachnophobia. International Conference on Applied Informatics içinde (ss. 144-154). Springer, Cham.
  2. Anderson, P. L., Price, M., Edwards, S. M., Obasaju, M. A., Schmertz, S. K., Zimand, E., ve Calamaras, M. R. (2013). Virtual reality exposure therapy for social anxiety disorder: A randomized controlled trial. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 81(5), 751. https://doi.org/10.1037/a0033559
  3. Baños, R. M., Botella, C., Perpiñá, C., Alcañiz, M., Lozano, J. A., Osma, J., ve Gallardo, M. (2002). Virtual reality treatment of flying phobia. IEEE Transactions on Information Technology in Biomedicine, 6(3), 206-212. https://doi.org/10.1109/TITB.2002.802378
  4. Baños, R. M., Guillen, V., Quero, S., Garcia-Palacios, A., Alcañiz, M., ve Botella, C. (2011). A virtual reality system for the treatment of stress-related disorders: A preliminary analysis of efficacy compared to a standard cognitive behavioral program. International Journal of Human-Computer Studies, 69(9), 602-613. https://doi.org/10.1016/j.ijhcs.2011.06.002
  5. Bashiri, A., Ghazisaeedi, M., ve Shahmoradi, L. (2017). The opportunities of virtual reality in the rehabilitation of children with attention deficit hyperactivity disorder: A literature review. Korean Journal of Pediatrics, 60(11), 337. https://doi.org/10.3345/kjp.2017.60.11.337
  6. Beck, J. G., Palyo, S. A., Winer, E. H., Schwagler, B. E., ve Ang, E. J. (2007). Virtual reality exposure therapy for PTSD symptoms after a road accident: An uncontrolled case series. Behavior Therapy, 38(1), 39-48. https://doi.org/10.1016/j.beth.2006.04.001
  7. Bissonnette, J., Dubé, F., Provencher, M. D., ve Moreno Sala, M. T. (2016). Evolution of music performance anxiety and quality of performance during virtual reality exposure training. Virtual Reality, 20(1), 71-81. https://doi.org/10.1007/s10055-016-0281-8
  8. Bordnick, P. S., Traylor, A., Copp, H. L., Graap, K. M., Carter, B., Ferrer, M., ve Walton, A. P. (2008). Assessing reactivity to virtual reality alcohol-based cues. Addictive Behaviors, 33(6), 743-756. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2007.12.010

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikoloji

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2024

Gönderilme Tarihi

21 Kasım 2022

Kabul Tarihi

7 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 11 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, N. H., & Çolak, T. S. (2024). Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(3), 466-489. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024
AMA
1.Yıldırım NH, Çolak TS. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11(3):466-489. doi:10.31682/ayna.1208024
Chicago
Yıldırım, Nur Hilal, ve Tuğba Seda Çolak. 2024. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 (3): 466-89. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024.
EndNote
Yıldırım NH, Çolak TS (01 Eylül 2024) Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 3 466–489.
IEEE
[1]N. H. Yıldırım ve T. S. Çolak, “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 11, sy 3, ss. 466–489, Eyl. 2024, doi: 10.31682/ayna.1208024.
ISNAD
Yıldırım, Nur Hilal - Çolak, Tuğba Seda. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11/3 (01 Eylül 2024): 466-489. https://doi.org/10.31682/ayna.1208024.
JAMA
1.Yıldırım NH, Çolak TS. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11:466–489.
MLA
Yıldırım, Nur Hilal, ve Tuğba Seda Çolak. “Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 11, sy 3, Eylül 2024, ss. 466-89, doi:10.31682/ayna.1208024.
Vancouver
1.Nur Hilal Yıldırım, Tuğba Seda Çolak. Terapide Sanal Gerçeklik Uygulamalarının Etkililiği: Bir Meta-Analiz Çalışması. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Eylül 2024;11(3):466-89. doi:10.31682/ayna.1208024

Cited By