Research Article

Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme

Volume: 11 Number: 3 September 30, 2024
EN TR

Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme

Abstract

Giysiler, tarih boyunca insanların temel ısınma ve korunma ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra sosyal ilişkilerde önemli bir rol oynamış, toplulukları ayırt etme ve kişisel farklılıkları yansıtma işlevi görmüştür. Yapılan araştırmalar, giysi seçimlerinin sosyal algı üzerinde etkili olduğunu, bireylerin giysileri aracılığıyla bilinçli veya bilinçsiz olarak karşıya bir mesaj ilettiklerini göstermektedir. Giysi tercihleri, bireylerin sosyal algısını ve sosyal ilişkilerini önemli ölçüde etkileyen unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Bu nedenle giysilerin birey için anlamının ve bireyin giyinme davranışlarının derinlemesine incelenmesi, kendisi ve toplumla olan ilişkisini anlamada kritik bir rol oynayacaktır. Bu çalışmanın amacı, bireylerin giysilere yüklediği anlamı ve tekrarlayan giyinme davranışlarını derinlemesine incelemektir. Bu amaçla, giyinmeye dair tekrarlı davranışları olduğunu belirten altı katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Görüşmelerin tamamı yazıya dökülmüş, kodlanmış ve Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz ile incelenmiştir. Analiz neticesinde, katılımcıların giysilere yüklediği anlamların hem kişisel hem de toplumsal bağlamlarda çeşitlilik gösterdiği görülmüştür. Giysiyle ilgili tekrarlayan davranışlar satın alma, kullanma, temizleme, giyinme-soyunma ve saklama gibi alanlarda belirginleşmiştir. Satın almada tekrarlayan davranışlar, mantıksal ve duygusal seçim alt temalarına sahipken; kullanımda tekrarlar, sabitlik/ısrar ve değişkenlik/esneklik alt temaları etrafında şekillenmiştir. Temizlikte tekrarlar, yeni satın alınan giysilerin veya kullanılan giysilerin yıkanmadan giyilmemesi; giyinme-soyunmada tekrarlar sağ taraftan başlayarak giyinme-soyunma ile alt bedenden başlayarak giyinme, üst bedenden başlayarak soyunma; saklamada tekrarlar ise giysinin kullanım yeri, türü, mevsim ve renk temalarında ortaya çıkmıştır. Bu bulgular, giysilerin kişisel ve toplumsal alanda farklı anlamlar taşıdığı ve giysiye dair tekrarlı davranışların oldukça farklı biçimde deneyimlendiğini göstermiştir. Elde edilen bulgular, psikolojik ve kültürel faktörler ışığında tartışılmıştır.

Keywords

References

  1. Aarts, H., Verplanken, B. ve Knippenberg, A. (1998). Predicting behavior from actions in the past: Repeated decision making or a matter of habit?. Journal of Applied Social Psychology, 28(15), 1355–1374. https://doi.org/10.1111/j.1559-1816.1998.tb01681.x
  2. Adotey, A. J., Pongo, A. N. ve Obinnim, E. (2016). The relationship between clothes and first impressions: Benefits and adverse effects on the individual. International Journal of Innovative Research and Advanced Studies, 3(12), 229-234.
  3. Ağaç, S. ve Solak, Ö. C. (2016). Üniversite öğrencilerinin online giysi alışveriş davranışlarının incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 36, 142-151.
  4. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. Basım, Rev.). American Psychiatric Association Publishing.
  5. Ar-Karcı, Y. (2022). Yorumlayıcı fenomenolojik analiz uygulamalarında araştırma sorusu oluşturma ve örneklem seçimi. İçinde T. Gençöz (Ed.), Psikolojide nitel araştırma yöntemleri: Yaklaşımlar, veri analizi ve uygulama örnekleri (ss. 19-28). Nobel Akademik Yayıncılık.
  6. Aziz, A. (1994). Araştırma yöntemleri-teknikleri ve iletişimi (2. Basım). Turhan Kitapevi.
  7. Baird, B. M., Le, K. ve Lucas, R. E. (2006). On the nature of intraindividual personality variability: Reliability, validity, and associations with well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 90(3), 512-527. https://doi.org/10.1037/0022-3514.90.3.512
  8. Baltacı, S. ve Küçükkömürler, S. (2023). Variability in personality: A Preliminary study on exploring contextualized patterns. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 85(3), 487-493. https://doi.org10.7816/Ulakbilge-11-85-02

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Clinical Psychology

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2024

Submission Date

August 12, 2024

Acceptance Date

September 18, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 11 Number: 3

APA
Evecen, A., Baltacı, S., Çileroğlu, B., & Çelik, E. (2024). Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(3), 700-724. https://doi.org/10.31682/ayna.1531964
AMA
1.Evecen A, Baltacı S, Çileroğlu B, Çelik E. Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11(3):700-724. doi:10.31682/ayna.1531964
Chicago
Evecen, Arzu, Sinem Baltacı, Birsen Çileroğlu, and Ezginur Çelik. 2024. “Giysilere Yüklenen Anlamlar Ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 (3): 700-724. https://doi.org/10.31682/ayna.1531964.
EndNote
Evecen A, Baltacı S, Çileroğlu B, Çelik E (September 1, 2024) Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11 3 700–724.
IEEE
[1]A. Evecen, S. Baltacı, B. Çileroğlu, and E. Çelik, “Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 3, pp. 700–724, Sept. 2024, doi: 10.31682/ayna.1531964.
ISNAD
Evecen, Arzu - Baltacı, Sinem - Çileroğlu, Birsen - Çelik, Ezginur. “Giysilere Yüklenen Anlamlar Ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 11/3 (September 1, 2024): 700-724. https://doi.org/10.31682/ayna.1531964.
JAMA
1.Evecen A, Baltacı S, Çileroğlu B, Çelik E. Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024;11:700–724.
MLA
Evecen, Arzu, et al. “Giysilere Yüklenen Anlamlar Ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, vol. 11, no. 3, Sept. 2024, pp. 700-24, doi:10.31682/ayna.1531964.
Vancouver
1.Arzu Evecen, Sinem Baltacı, Birsen Çileroğlu, Ezginur Çelik. Giysilere Yüklenen Anlamlar ve Giyinmede Tekrarlı Davranışlar: Fenomenolojik Bir İnceleme. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2024 Sep. 1;11(3):700-24. doi:10.31682/ayna.1531964