Psikanalitik Oryantasyonlu Psikoterapi Seanslarının Etik Bir Değerlendirmesi

Abstract

Etik, bir disiplin olarak öncelikle bireyin “ne yapması gerektiği” sorusuna odaklanmaktadır. Ancak Lacanyen psikanalitik kuramda etik, farklı bir anlam kazanarak, öznenin kendi arzusuna sadakati üzerinden tanımlanmaktadır. Lacan’a göre etik tutum, ahlaki buyruklara değil, “kendi arzusundan vazgeçmemek” ilkesine dayanmaktadır. Bu yaklaşım, etiği dışsal ve normatif bir sistem olmaktan çıkararak öznel hakikate yönelen içsel bir konumlanışa dönüştürmektedir. Arzu, bu bağlamda analiz sürecinde etik yönelimi belirleyen temel bir ilke olarak işlev görmektedir. Bu ilkenin pratikte nasıl şekillendiğini anlamak, Lacanyen etiğin klinik bağlamdaki işleyişini kavramak açısından önemlidir. Bu çalışmada Lacanyen etiğin klinik uygulamalardaki yansımaları, özellikle psikanalitik yönelimli terapilerde yürütülen seanslar çerçevesinde ele alınmıştır. Söz konusu süreçler direnç, aktarım, analistin arzusu ve analist olma arzusu gibi temel psikanalitik kavramlar üzerinden değerlendirilmiş; bu dinamiklerin klinik karşılaşmalarda nasıl ortaya çıkabileceği ve nasıl ele alınabileceği tartışılmıştır. Ayrıca terapistin süpervizyon almasının ve kendi analizinden geçmiş olmasının, analitik konumun sürdürülebilirliğini sağlamadaki belirleyici rolü de ele alınmıştır. Bu bağlamda, psikanalitik pratiğin merkezine etiği yerleştiren bu çalışma, psikanalitik yönelimli seanslarda hem terapistin hem de hastanın üstlendiği iki taraflı etik sorumluluğu vurgulamaktadır.

Keywords

• psikanalizin etiği
• psikoterapi
• direnç
• aktarım
• analistin arzusu

An Ethical Evaluation of Psychoanalytically Oriented Intake Sessions

Abstract

Ethics, as a discipline, primarily focuses on the question of what an individual ought to do. However, in Lacanian psychoanalytic theory, ethics acquires a distinct meaning, being defined through the subject’s fidelity to their own desire. According to Lacan, an ethical stance is grounded not in moral imperatives, but in the principle of “not giving up one’s desire.” This approach removes ethics from an external, normative system and transforms it into an internal orientation directed toward subjective truth. In this context, desire functions as a fundamental principle that shapes ethical positioning within the analytic process. Understanding how this principle operates in practice is, therefore, crucial for comprehending the functioning of Lacanian ethics in clinical settings. This study examines the clinical implications of Lacanian ethics, particularly within the framework of psychotherapy sessions conducted in psychoanalytically oriented therapies. These processes are evaluated through key psychoanalytic concepts such as resistance, transference, the analyst’s desire and the desire to be an analyst with a discussion of how these dynamics may emerge and be addressed in clinical encounters. Furthermore, the central role of the therapist’s undergoing analysis and receiving supervision in maintaining the sustainability of the analytic position is also considered. In this context, by placing ethics at the core of psychoanalytic practice, the study emphasizes the dual ethical responsibility assumed by both the therapist and the patient in psychoanalytically oriented sessions.

Keywords

• the ethics of psychoanalysis
• psychotherapy
• resistance
• transference
• the analyst's desire

References

1. Aktaş, D., Kartal, F. ve Gençöz, F. (2024). The issues with psychoanalytic supervision in clinical psychology: Evaluations, criticisms, and recommendations. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 11(1), 28-51. https://doi.org/10.31682/ayna.1379718
2. Aristoteles. (2014). Nikomakhos’a etik (Z. Özcan, Çev.). Sentez Yayıncılık. (1972)
3. Baltacı, S., Gençöz, T. ve Sarı Demir, S. (2023). Tanı bir damgalama mı yoksa meşrulaştırma mı? Tıbbileştirme söylemi ve Lacanyen psikanalitik teori kapsamında bir tartışma. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 10(3), 413-427. https://doi.org/10.31682/ayna.1351575
4. Can, D., Uçar-Özsoy, S. ve Gençöz, F. (2022). Lacanyen psikanalizde eyleme dökme: Bir vaka örneği. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 9(1), 259-278. https://doi.org/10.31682/ayna.932020
5. Evans, D. (1996). An introductory dictionary of Lacanian psychoanalysis (1. Basım). Routledge.
6. Fink, B. (1995). The Lacanian subject: Between language and jouissance (1. Basım). Princeton University Press.
7. Fink, B. (1997). A clinical introduction to Lacanian psychoanalysis: Theory and technique (1. Basım). Harvard University Press.
8. Fink, B. (2007). Fundamentals of psychoanalytic technique: A Lacanian approach for practitioners (1. Basım). W. W. Norton & Company.

9. Fink, B. (2022). Fundamentals of psychoanalytic technique (2. Basım). W. W. Norton & Company.
10. Freud, A. (1936). The ego and the mechanisms of defence (1. Basım). Hogarth Press.
11. Freud, S. (1910). The future prospects of psychoanalytic therapy. İçinde J. Strachey (Ed. ve Çev.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud (ss. 139–151). Hogarth Press.
12. Freud, S. (1912). The dynamics of transference. İçinde J. Strachey (Ed. ve Çev.), The standard edition of the complete psychologial work of Sigmund Freud, volume 12 (ss. 97–108). Hogarth Press.
13. Freud, S. (1950). Project for a scientific psychology. İçinde J. Strachey (Ed. ve Çev.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, volume 1 (ss. 283–397). Hogarth Press. (1895)
14. Freud, S. (1957). The unconscious. İçinde J. Strachey (Ed. ve Çev.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, volume 14 (ss. 159–215). Hogarth Press. (1915)
15. Freud, S. (1960). Jokes and their relation to the unconscious (J. Strachey, Çev.). W. W. Norton. (1905)
16. Freud, S. (1961). The ego and the id. İçinde J. Strachey (Ed.), The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, volume 19 (ss. 12–66). London: Hogarth Press. (1923)
17. Freud, S. (2016). Haz ilkesinin ötesinde - Ben ve id (Çev. A. Babaoğlu). Metis Yayınları. (1920)
18. Girgin Kardeş, F. (2021). Transferans, arzu ve bildiği varsayılan özne: Transferansa Lacancı perspektiften bir bakış. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 4(7), 49-54.
19. Hartmann, H. (1958). Ego psychology and the problem of adaptation (D. Rapaport, Çev.) International Universities Press. (1939)
20. Heimann, P. (1950). On countertransference. International Journal of Psychoanalysis, 31, 81–84.
21. Kant, I. (1998). Groundwork of the metaphysics of morals (M. J. Gregor, Çev.). Cambridge University Press. (1785).
22. Kant, I. (1999). Pratik aklın eleştirisi (İ. Kuçuradi, Çev.) Türkiye Felsefe Kurumu. (1788)
23. Klein, M. (1946). Notes on some schizoid mechanisms. International Journal of Psychoanalysis, 27, 99–110.
24. Lacan, J. (1988). The seminar of Jacques Lacan, Book II: The ego in Freud’s theory and in the technique of psychoanalysis (S. Tomaselli, Çev.). Norton & Company. (1954–1955)
25. Lacan, J. (1997). The ethics of psychoanalysis: The seminar of Jacques Lacan, Book VII (S. Tomaselli, Çev.). Norton & Company. (1959–1960)
26. Lacan, J. (1998). The four fundamental concepts of psychoanalysis (A. Sheridan, Çev.). Norton & Company. (1964)
27. Lacan, J. (2006). Écrits: The first complete edition in English (B. Fink, Çev.). W. W. Norton & Company. (1966).
28. Leader, D. (2000). The schema. İçinde L. B. Burgoyne (Ed.), Drawing the soul schemas and models in psychoanalysis (ss.172-189). Routledge.
29. Leader, D. ve Groves, J. (2014). Introducing Lacan: A graphic guide (1. Basım). Icon Books.
30. Özcan, E. (2023). Ayna evresi, L ve R şemaları. İçinde T. Gençöz (Ed.), Freud’dan Lacan’a vaka incelemeleri ve psikanalitik değerlendirmeler: Cilt 3 (ss. 235-306). Nobel Akademik Yayıncılık.
31. Saklı-Demirbaş, Y. (2023). Dora vakası. İçinde T. Gençöz (Ed.), Freud’dan Lacan’a Vaka incelemeleri ve psikanalitik değerlendirmeler: Cilt 1 (2. Basım, ss. 67-120). Nobel Akademik Yayıncılık.
32. Saklı-Demirbaş, Y. ve Uçar-Özsoy, S. (2023). Öz-analizin miladı: Irma’nın enjeksiyonu rüyası. İçinde T. Gençöz (Ed.), Freud’dan Lacan’a vaka incelemeleri ve psikanalitik değerlendirmeler: Cilt 3 (ss. 29-76). Nobel Akademik Yayıncılık.
33. Tepe, H. ve Bağlı, M. T. (2013). Etik: Kuram ve uygulama (1. Basım). Pegem Akademi.
34. Winnicott, D. W. (1965). The maturational processes and the facilitating environment: Studies in the theory of emotional development (1. Basım). Hogarth Press.