Gümüşhane (Kelkit) Koşullarında Bazı Aspir (Carthamus tinctorius L.) Çeşitlerinin Verim ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi

Objective: This study was carried out in Kelkit district of Gümüşhane province in 2021 (March-August) in order to investigate the yield, yield components and some quality characteristics of some safflower cultivars conditions of Gumushane. Materials and Methods: This study was designed as randomized complete block model with 3 replications and 5 different safflower varieties (Balcı, Dinçer, Göktürk, Hasankendi and Koç) were used as plant materials. Results: In this study; the period of emergence, the first flowering time, physiological maturation, plant height, first branch height, branch number, head number, head diameter, weight of head, number of seed in head, seed yield, 1000 seed weight, crude oil ratio, crude oil yield and crude protein ratio were evaluated. Conclusion: According to the results, the highest seed yield was determined from Dinçer (128.06 kg da-1), also the highest 1000 seed weight (44.13 g) and crude protein ratio (15.43%) was obtained from the same varieties. On the other hand, Balcı varieties has the highest crude oil ratio (30.92%). Coefficient of correlation between seed yield of safflower varieties and plant height (r=0.640**), branch number (r=0.759**), crude oil yield (r=0.875**), first branch height (r=0.517*), weight of head (r=0.533*), number of seed in head (r=0.520*), 1000 seed weight (r=0.582*) and crude protein ratio (r=0.525*) as analyzed characters are statistically significant and positive. In terms of seed yield, period of emergence (r= -0.298) and branch number (r= -0.231) are negative coralation but insignificant.

Amaç: Bu çalışma, bazı aspir çeşitlerinin verim, verim unsurları ve bazı kalite özelliklerini araştırmak amacıyla 2021 (Mart- Ağustos) yılında Gümüşhane ilinin Kelkit ilçesinde yürütülmüştür. Materyal ve Yöntem: Tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak yürütülen bu araştırmada 5 farklı aspir çeşidi; Balcı, Dinçer, Göktürk, Hasankendi ve Koç bitki materyali olarak kullanılmıştır. Araştırma Bulguları: Araştırmada; çıkış süresi, ilk çiçeklenme süresi, olgunlaşma gün sayısı, bitki boyu, ilk dal yüksekliği, dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tabla ağırlığı, tablada tane sayısı, tane verimi, bin tane ağırlığı, ham yağ oranı, ham yağ verimi ve ham protein oranı ele alınmıştır. Sonuç: Araştırma sonucuna göre en yüksek değerler; tane verimi Dinçer çeşidinden (128.06 kg da-1), bin tane ağırlığı Dinçer çeşidinden (44.13 g), ham yağ oranı Balcı çeşidinden (%30.92), ham protein oranı ise yine Dinçer çeşidinden (%15.43) elde edilmiştir. Aspir çeşitlerinin tane verimi ile incelenen karakterler arasındaki korelasyon katsayıları bakımından; bitki boyu (r=0.640**), tabla sayısı (r=0.759**), ham yağ verimi (r=0.875**), ilk dal yüksekliği (r=0.517*), tabla ağırlığı (0.533*), tablada tane sayısı (r=0.520*), bin tane ağırlığı (r=0.582*) ve ham protein oranı (r=0.525*) arasında önemli ve pozitif bir ilişki görülürken; tane verimiyle çıkış gün sayısı (r= -0.298) ve dal sayısı (r= -0.231) ile negatif fakat önemsiz bir ilişki olduğu saptanmıştır.