Okul dış mekan tasarımlarının iklimsel açıdan değerlendirilmesi
Abstract
Amaç: Literatürde okul bahçelerinin farklı yönleriyle (büyüklükleri, yeşil alan / sert zemin dengesi vb.) ele alındıkları görülmektedir. Ancak iklimsel açıdan değerlendirildiği çalışmalar çok fazla sayıda değildir. Çocuk ve genç bireylerin zamanlarının önemli bir bölümünü geçirdikleri okul bahçelerinin iklimle dengeli tasarım odağında değerlendirilmesi çalışma konuları arasında önemli bir yer tutmalıdır. Bu nedenle çalışmanın amacını okul bahçelerinin mikroklimatik açıdan değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Materyal ve Yöntem: Çalışma alanı olarak Nevşehir kent merkezinde yer alan ilkokulların dış mekanları seçilmiştir. Çalışma kapsamında ENVI-met yazılımıyla Nevşehir kent merkezinde belirlenen farklı niteliklerdeki okulların dış mekan tasarımının iklimsel simülasyonları yapılarak iklim haritaları üretilmiştir. Elde edilen veriler ışığında hem okul dış mekanlarının hem de kent ikliminin mikroklimatik açıdan iyileştirilmesine yönelik öneriler geliştirilmiştir. Araştırma Bulguları: Çalışma sonucunda hava sıcaklığı, bağıl nem, ortalama ışıma sıcaklığı ve rüzgar hızı değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda okul bahçelerinde sert zeminlerde sıcaklık stresinin yüksek, bitkilendirilmiş alanlarda düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sıcaklık seviyesinin yükseldiği alanlarda bağıl nem seviyesinin düşük, düşük sıcaklıklarda bağıl nemin yüksek olduğu saptanmıştır. Ortalama ışıma sıcaklığının bitkilerin bulunduğu alanlarda yüksek derecede serinletici etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Rüzgar hızının açık alanlarda yüksek, bitki yoğunluğunun arttığı noktalarda düştüğü gözlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma ile okul dış mekan tasarımlarında yeşil alanların sayısız faydalarının yanında iklimsel yönden de önemli katkılar sağlayacağı sonucuna ulaşılmıştır. Sert zemin oranlarının çok fazla yeşil alanların çok az miktarda bulunduğu okul bahçelerinde yeşil alanların çoğaltılması ile birlikte daha kaliteli yaşam alanları oluşturulacağı düşünülmektedir.
Keywords
ENVI-met, İklimsel Simülasyon, Okul Dış Mekan Tasarımları, Nevşehir
References
- Aksu, Ö, V, Demirel, Ö. 2011. Trabzon Kenti ilköğretim okul bahçelerinde tasarım ve alan kullanımları. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, 12: 40-46
- Altunkasa, M.F. 1987. Çukurova Bölgesinde Biyoklimatik Veriler Kullanılarak Açık ve Yeşil Alan Sistemlerinin Belirlenmesi İlkeleri Üzerine Bir Araştırma, Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı.
- Anonim. 2005. Kindgerechtes und naturnahes Schulgelände als Erlebnisraum - Räume zum Spielen und Lernen -Entwicklung eines Konzeptes zur Umgestaltung des Schulhofes.
- Boldemann, C., Dal, H., Mårtensson, F., Cosco, N., Moore, R., Bieber, B., Blennow, M., Pagels, P., Raustorp, A., Wester, U., Söderström, M., 2011. Preschool outdoor play environment may combine promotion of children’s physical activity and sun protection. Further evidence from Southern Sweden and North Carolina.Sci.Sports 26,72–82.
- Bowler, D.E., Buyung-Ali, L., Knight, T.M., Pullin, A.S., (20109. “Urban Greening to Cool Towns and Cities: A Systematic Review of the Empirical Evidence”, Landscape and Urban Planning, 97: 147–155
- Cooper, T., Danks, S., 2006. Green Schoolyard Resource Directory for the San Francisco Bay Area. San Francisco Green Schoolyard Alliance, 55p.
- Depietri, Y., Renaud, F.G., Kallis, G., (2012). “Heat Waves and Floods in Urban Areas: A PolicyOriented Review of Ecosystem Services”, Sustainability Science, 7(1): 95–107
- Dyment, J.E.,Bell,A.C.,2008.Grounds for movement: green school grounds assites for promoting physicalactivity.HealthEduc.Res.23,952–962.
- Dyment, J.E.,Bell,A.C.,Lucas,A.J.,2009.The relationship between schoolground design an dintensity of physicalactivity. Child.Geogr.7,261–276.
- EEA, 2011.Green Infrastructure and Territorial Cohesion.The Concept of Green Infrastructure and Its Integration into Policies Using Monitoring Systems. European Environment Agency, Copenhagen