Kırsal turizm planlamasında farklı peyzaj tiplerinin görsel kalite yönünden değerlendirilmesi
Öz
Doğal ve kültürel kaynakların analizi temelinde
yapılan peyzaj planlamasında özellikle turizm ve rekreasyon faaliyetleri
planlanırken önemli bir çekici unsur olan görsel kalite göz ardı edilmemelidir.
Görsel kalite analizi, peyzajın fiziksel özelliklerinin algısal parametrelerle
ilişkilendirilerek peyzajın görsel kalitesinin ve görsel tercihlerin
saptamasını sağlayan bir yöntemdir. Bu sayede nitel tanımlamalar nicel verilere
dönüştürülerek bir alanın görsel potansiyeli ortaya konulabilmektedir. Bu
çalışmada topoğrafik yapısı ve konumu nedeniyle değişik tipte peyzaj
karakterlerini içeren Yahyalı’nın (Kayseri) görsel kalitesi
değerlendirilmiştir. İlçenin karakteristik yapısını şelaleler, orman, köy, dağ
ve vadi peyzajları oluşturmaktadır. Değişik peyzaj tipleri içerisinde insanların
görsel yönden en çok tercih ettiği alanları belirlemek amacıyla 175 kişiyle
anket çalışması yürütülmüştür. Her bir peyzaj tipini temsil eden 4’er (toplam
20) fotoğraf üzerinden alanın manzara güzelliği ve manzara güzelliğinin
canlılık, renk etkisi, heyecan vericilik, rahatlatıcılık/huzur vericilik,
ilginçlik ve güven vericilik parametreleriyle ilişkisi irdelenmiştir. Anket
çalışması sonucu manzara güzelliği puanlarına göre ilçede şelaleler en çok
tercih edilen peyzaj bileşeni olurken (M=3.78) bunu sırasıyla vadi oluşumları
(M=3.74), ormanlık alanlar (M=3.49), köy yerleşimleri (M=3.40) ve dağlık
alanlar (M=3.34) takip etmiştir. Bunun yanı sıra her bir peyzaj tipi içerisinde
de insanların tercihleri incelenerek görsel potansiyeli yüksek olan alanlara ilişkin
değerlendirmeler yapılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Görsel kalite analizi,kırsal peyzaj,manzara güzelliği,peyzaj karakteri
References
- Acar,C., Kurdoglu, B., Ç., Kurdoglu, O. Acar, H., 2006. Public preferences for visual quality and management in the Kackar Mountains National Park Turkey). International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 13(6): 499-512.
- Arriaza, M., Cañas-Ortega, J. F., Cañas, M. J., Ruiz-A. P., 2004. Asses the visual quality of rural landscapes. Landscape and Urban Plan, 69: 115-125.
- Brown, T. C., Daniel, T. C., 1984. Modeling forest scenic beauty: Concepts and application to ponderosa pine. USDA Forest Service Research Paper, RM-256, Fort Collins, Colorado, 35 pp.
- Bulut, Z., Sezen, I., Karahan, F., 2010. Determination of spring visual ceremonies of urban fruit trees and shrubs: A case study from Erzurum, Turkey. Journal of Food, Agriculture & Environment, 8 (1) : 289-296.
- Bulut, Z., Yılmaz, H., 2009. Determination of waterscape beauties through visual quality assessment method. Environ Monit Assess., 154:459–468.
- Cañas, I., Ayuga, E., Ayuga, F., 2009. A contribution to the assessment of scenic quality of landscapes based on preferences expressed by the public. Land Use Policy, 26: 1173-1181.
- Clay, G. R., Daniel, T. C., 2000. Scenic landscape assessment: the effects of land management jurisdiction on public perception of scenic beauty. Landscape and Urban Planning, 49(1-2): 1-13.
- Clay, G. R., Smidt, R. K., 2004. Assessing the validity and reliability of descriptor variables used in scenic highway analysis. Landscape and Urban Planning, 66 (4): 239-255.
- Çakcı, I., 2007. Peyzaj Planlama Çalışmalarında Görsel Peyzaj Değerlendirmesine Yönelik Bir Yöntem Araştırması. Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Ankara, 109 s.
- Daniel, T. C., 2001. Whither scenic beauty? Visual landscape quality assessment in the 21 st century. Landscape and Urban Planning, 54 (1-4): 267- 281.