‘Kabaaşı’ kayısı çeşidinin meyve gelişim sürecindeki fiziksel, kimyasal ve renk değişimlerinin belirlenmesi
Abstract
Amaç: Ekonomik meyvecilik için kültürel uygulamaların ve hasadın doğru zamanda yapılması gerekir. Bu maksatla meyvelerin büyüme, gelişme ve olgunlaşma dönemlerindeki fiziksel ve kimyasal değişimlerin bilinmesi önem arz eder. Bu çalışmada Türkiye’nin kayısı üretim ve ihracatında önemli paya sahip Kabaaşı çeşidinde meyve gelişim dönemindeki fiziksel, kimyasal ve renk değişimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır.
Materyal ve Yöntem: Çalışmanın materyalini Kabaaşı kayısı çeşidi oluşturmuş olup çalışma alanı Malatya Meyvecilik Araştırma Enstitüsünde yer almaktadır. Çalışmada fenolojik gözlemler yapılmış, meyve gelişim süreci boyunca periyodik aralıklarla meyvede fiziksel, kimyasal ve renk ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Toplam şeker içeriği spektrofotometrik yöntemle, SÇKM miktarı dijital el refraktometresi, pH değeri titrasyon metodu ile belirlenmiştir
Araştırma Bulguları: Kabaaşı çeşidinde toplam çiçeklenme süresinin 16 gün ve tam çiçeklenmeden hasada kadar geçen sürenin ise 112 gün olduğu belirlenmiştir. Fiziksel ölçümlerde; çağla döneminden hasada kadar geçen sürenin ilk bir aylık periyodunda hasattaki meyve boyunun yaklaşık %75’ine, meyve genişliği ve kalınlığının ise %50’sine ulaşıldığı belirlenmiştir. Meyve ağırlığındaki artışın yaklaşık %50’si hasada yakın son bir aylık periyotta gerçekleşmiştir. Meyve olgunluğu arttıkça SÇKM, pH ve toplam şeker içeriğinin arttığı, buna karşılık TEA değerinin düştüğü görülmüştür. Meyve kabuk ve zemin rengi ölçümlerinde, çağla döneminden olgunluk dönemine doğru L değerindeki artış düşük düzeyde kalırken, a ve b değerlerindeki artışın yüksek olduğu belirlenmiştir.
Sonuç: Meyvelerde fiziksel gelişimin büyük bölümü çağla döneminin ilk bir aylık periyodunda gerçekleşirken, tatlanma ve renklenme gibi kalite parametreleri hasada yakın dönemde yükselmiştir. Bu nedenle meyve hasadı, yeterli renk oluşumu için tam çiçeklenmeden en az 96 gün sonra yapılması önerilmektedir. Fitokimyasal özellikler bakımından ise minimum 103 gün sonra derim yapılması tavsiye edilmektedir.
Keywords
Prunus armeniaca L., Meyve kalitesi, Kayısı, Pomoloji, Malatya
References
- Abacı, Z.T., Asma B.M., 2010. Bazı Kayısı Çeşitlerinin Farklı Ekolojik Alanlardaki Biyolojik Özelliklerinin Analizi, Biyoloji Bilimleri Araştırma Dergisi 3 (1): 165-168.
- Altan, A., 1989. Laboratuvar Tekniği. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Ders Kitabı No:36, s. 172, Adana.
- Anonim, 1992. TS 1466, Domates Salçası. Türk Standartları Enstitüsü, Ankara.
- Aslantaş, R., 2016. Bahçe Bitkilerinin Biyolojik ve Fizyolojik Esasları. Atatürk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Ders Notu, Erzurum.
- Aslantaş, R., Angın, İ., Karakurt, H., Köse, M., 2010. Vegetative and pomological changes of sour-cherry as affected by sewage sludge application. Bulg. J. Agric. Sci.,16, 740-747.
- Asma, BM., 2007. Malatya: World’s Capital ofApricot Culture. Chronica horticulturae. 47:20-24.
- Asma, BM., Şen M., 1999. Bazı Yerli ve Yabancı Kayısı Çeşitlerinin Van Ekolojik Koşullarındaki Fenolojik, Pomolojik ve Morfolojik Özellikleri. Türkiye III. Ulusal Bahçe Bitkileri Kongresi, 760-763.
- Asma, B.M., 2011. Her Yönüyle Kayısı. Uyum Ajans Ankara.
- Bolat, İ., Pırlak, L., 1998. Erzurum koşullarında yetiştirilen Kütahya vişne çeşidinde bazı biyolojik özelliklerin ve meyve gelişiminin incelenmesi, Atatürk Üniv. Ziraat Fak. Derg. 29 (1):1-11.
- Bolat, İ., Sahin., M., Uslu, S., Demirtaş, M.N., Asma, B.M., Pektekin, T., 2004. Hacıhaliloğlu ve Kabaaşı Kayısı Çeşitlerinde Derim Kriterlerinin ve Optimum Derim Zamanının Saptanması. TÜBİTAK TOGTAG/TARP-2573-11, Şanlıurfa.