Araştırma Makalesi

Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi

Sayı: 25 7 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de modernleşme ve demokratikleşme süreçlerini, merkez-taşra ilişkileri ve yerel güç ağları bağlamında analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, köklü bir aşiret yapısından gelen Genç ilçesinin ilk belediye başkanı ve üç dönem Bingöl milletvekilliği yapmış olan Mehmet Sait Göker’in (1911-1990) siyasî biyografisi üzerinden, taşra eşrafının merkezî siyasetle kurduğu bağ ve dönüşüm ilişkileri incelenmiştir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden tarihsel-biyografik ve içerik analizi yöntemleri harmanlanarak kullanılmıştır. Çalışmanın veri setini, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi belgeleri, TBMM Tutanakları, demeçler ve konuya ilişkin ikincil nitelikteki akademik literatür oluşturmaktadır. Elde edilen veriler, fonksiyonel anlamda çevre-merkez ilişkisi ekseninde kronolojik ve tematik olarak tasnif edilerek incelenmiştir. İnceleme sonucunda, Mehmet Sait Göker’in geleneksel aşiret liderliğini, taşrada ifa ettiği esnaflık mesleği ile birleştirerek yerel düzeyde güçlü bir lider figürüne dönüştüğü tespit edilmiştir. 1938-1946 yılları arasında CHP çatısı altında yerel bürokrasi ile kurduğu güçlü bağ, 1950 seçimlerinde yerini rasyonel pragmatizme bırakmıştır. 1950 seçimlerinde CHP kontenjanından aday gösterilmeyen Sait Göker, bağımsız aday olarak seçime girmiştir. Özellikle seçim bölgesi Genç’te önemli oranda oy almıştır. Ardından Demokrat Parti’ye geçerek gücünü pekiştirmiştir. Yine DP ve AP dönemlerinde parlamentoda aktif rol oynayan Göker, soru ve gensoru önergeleriyle yerel asayiş ve sıkıyönetim gibi bölgesel sorunları merkeze taşıyarak aktif bir rol üstlenmiştir. Ayrıca, 27 Mayıs 1960 ve 12 Eylül 1980 askeri müdahalelerine doğrudan maruz kalarak taşra siyasetinin vesayet dönemlerindeki kırılganlığını deneyimlemiştir. Sonuç olarak çalışmamız, Anadolu’daki idarî ve toplumsal dönüşümlerin rasyonel yerel aktörler olmadan kurumsallaşamayacağını göstermiştir. Mehmet Sait Göker örneği de taşra eşrafının ideolojik katılık yerine seçmenini koruma odaklı, sağlam iradeli ve aynı zamanda uzlaşmacı bir siyasal strateji izlediğini ortaya koymaktadır

Anahtar Kelimeler

Demokratikleşme, Merkez-Çevre, Taşra, Bingöl Siyaseti, Sait Göker

Kaynakça

  1. Arşiv Belgeleri ve Resmi Yayınlar BCA, 292.1176.4 yer numaralı ve 10.04.1950 tarihli belge
  2. BCA, 38-115-6 yer numaralı belge.
  3. BCA, 78.517.13 yer numaralı ve 07.05.1954 tarihli belge
  4. BCA, 292.1176.4 yer numaralı 10.04.1950 tarihli belge
  5. BCA, 2.21.3 yer bilgisi numaralı 17.11.1920 tarihli belge
  6. BCA, 30.15.1.1./2.21.3 yer bilgisi numaralı 1961 tarihli belge
  7. BCA, 30.10.0.0/77.513.4 yer bilgisi numaralı 09.06.1950 tarihli belge
  8. BCA, 490.1.0.0/362.1523.1 yer bilgisi numaralı 09.06.1950 tarihli belge
  9. BCA, 490.1.0.0/362.1523.1 yer bilgisi numaralı 26.04.1950 tarihli belge
  10. BCA. Genç Vilayetinin İlgası. Başbakanlık Arşivi (Dosya No: 104-514-9), 19 Mart 1925.

Kaynak Göster

APA
Apuhan, F. (2026). Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi. Bingöl Araştırmaları Dergisi, 25. https://doi.org/10.53440/bad.1953273
AMA
1.Apuhan F. Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi. BAD. 2026;(25). doi:10.53440/bad.1953273
Chicago
Apuhan, Ferhat. 2026. “Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi”. Bingöl Araştırmaları Dergisi, sy 25. https://doi.org/10.53440/bad.1953273.
EndNote
Apuhan F (01 Eylül 2026) Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi. Bingöl Araştırmaları Dergisi 25
IEEE
[1]F. Apuhan, “Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi”, BAD, sy 25, Eyl. 2026, doi: 10.53440/bad.1953273.
ISNAD
Apuhan, Ferhat. “Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi”. Bingöl Araştırmaları Dergisi. 25 (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.53440/bad.1953273.
JAMA
1.Apuhan F. Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi. BAD. 2026. doi:10.53440/bad.1953273.
MLA
Apuhan, Ferhat. “Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi”. Bingöl Araştırmaları Dergisi, sy 25, Eylül 2026, doi:10.53440/bad.1953273.
Vancouver
1.Ferhat Apuhan. Bingöl Siyasal Tarihinde Yerel Bir Aktör: Mehmet Sait Göker ve Siyasî Mücadelesi. BAD. 01 Eylül 2026;(25). doi:10.53440/bad.1953273