Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi

Muammer Yüksel

doi:10.51460/baebd.1612413

Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı, PISA 2018 Türkiye verilerini kullanarak algılanan öğretmen davranışlarının öğrencilerin öğrenme hedefleri üzerindeki etkilerinin belirlenmesidir. Bu çalışma nicel araştırma yaklaşımı ile ilişkisel araştırma modeli olarak tasarlanmıştır. Araştırmada PISA 2018 verileri üzerinden analizler yapılmıştır. Öğrenme hedefleri üzerindeki algılanan öğretmen davranışlarının etkisinin belirlenmesi amacıyla kuramsal incelemeler yapılarak bir Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) kurulmuştur. Verilerin analiz sürecine geçilmeden önce varsayımlar incelenmiştir. Modelin sınırlamaları; öğretmen özelikleri olarak öğretmenin algılanan desteği, öğretmenin geri bildirim vermesi, öğretmenin coşkusu, öğretmenin öğretimsel yönlendirmesi, öğretmenin duyuşsal desteği, öğretmenin öğretimsel yardımı ve öğretmenin öğrenciyi güdülemesidir. Araştırma sonuçlarına göre, modelin uyum değerlerinin yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca öğretmenin öğrencileri güdülesi, algılanan öğretmenin desteği, öğretmenin coşkusu değişkenlerinin öğrencilerin öğrenme hedefi düzeyleri üzerinde anlamlı etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Anlamlı olan değişkenlerin öğrencilerin öğrenme hedeflerine ait varyansın %12,5’ini açıkladığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin öğrenme süreçlerinin ana bileşenlerinden olan öğrenmeye yönelik hedeflerinin öğretmen davranışlarından etkilendiği belirlenmiştir. Bu sonuçlardan yola çıkılarak gelecekte gerçekleştirilebilecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Keywords

References

Afflerbach, P. & Harrison, C. (2017) What is engagement, how is it different from motivation, and how can I promote it? Journal of Adolescent & Adult Literacy, 217–220. https://doi.org/10.1002/jaal.679
Arı, G., Yaşar, M. S. & Can, E. (2023). Okuma okuryazarlığı performansı, motivasyon kaynakları ve öğretmen desteği arasındaki ilişkiler: PISA 2018 Türkiye örneklemi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 11(3), 639-656. https://doi.org/10.16916/aded.1212576
Benard, B. (1991). Fostering resiliency in kids: protective factors in the family, school, and community. Western Center for Drug-Free Schools and Communities. NWREL.
Bilican Demir, S. (2018). The Effect of Teaching quality and teaching practices on PISA 2012 Mathematics Achievement of Turkish Students. International Journal of Assessment Tools in Education, 5(4), 645-658. https://doi.org/10.21449/ijate.463409
Bozkurt, B. Ü. (2022). The role of teacher support and in class teaching practices on reading performance: Evidence from PISA 2018 outcomes for Türkiye. International Journal of Assessment Tools in Education, 9, 162-178. https://doi.org/10.21449/ijate.1132980
Büyükatak, E. (2022). PISA 2018 Türkiye örnekleminde okuma okuryazarlık düzeylerinin farklı veri madenciliği sınıflandırma yöntemleri ile incelenmesi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Yayıncılık.
Çalışkan, H. (1999). Bilgisayar destekli kubaşık öğrenmede, geribildirim türü ve öğrenme bağlamının akademik başarı ve tutumlar üzerindeki etkisi. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.

Danielsen, A. G., Samdal, O., Hetland, J. &Wold, B. (2009). School-related social support and students' perceived life satisfaction. The Journal of Educational Research, 102(4), 303-320. https://doi.org/10.3200/JOER.102.4.303-320
Darling-Hammond, L. (2000). Teaching and knowledge: policy issues posed by alternative certification for teachers. Peabody Journal of Education, 67(3):123-154.
Darling-Hammond, L. (2006). Securingtheright to learn: Policy and practiceforpowerfulteaching and learning. EducationalResearcher, 35(7), 13–24.
Delen, I., & Bellibas, M. S. (2015). Formative assessment, teacher-directed instruction and teacher support in Turkey: Evidence from PISA 2012. Mevlana International Journal of Education, 5(1), 88-102. http://dx.doi.org/10.13054/mije.15.01.5.1
Dolapçıoğlu, S. (2019). Teacher support for a classroom setting that promotes thinking skills: an analysis on the level of academic achievement of middle school students. Cukurova University Faculty of Education Journal, 48(2), 1429-1454. https://doi.org/10.14812/cufej.557616
Dumont, H., Neumann, M., Maaz, K. & Trautwein, U. (2013). Die Zusammensetzung der Schülerschaft als Einflussfaktor für Schulleistungen. Internationale und nationale Befunde [The effect of student body composition on academic achievement: International and national evidence]. Psychol. Erziehung Unterricht 60, 163–183 https://doi.org/10.2378/peu2013.art14d Federici, R. A. & Skaalvik, E. M. (2014). Students’ perceptions of emotional and nistrumental teacher support: relations with motivational and emotional responses. International Education Studies, 7(1), 21-36. :http://dx.doi.org/10.5539/ies.v7n1p21 Filmer, D., Hasan, A., & Pritchett, L. (2006). A millennium learning goal: measuring real progress in education. Center for Global Development Working Paper, 97, 1-45. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.982968
Flores, M. A. (2023). Why teacher education matters even more. European Journal of Teacher Education, 46(5), 747–751. https://doi.org/10.1080/02619768.2023.2298631
Gambrell, L. B., Hughes, E. , Calvert, W. , Malloy, J. & Igo, B. ( 2011 ). Authentic reading, writing and discussion: An exploratory work of a pen pal project . Journal of Primary School, 112(2), 234-258. https://doi.org/10.1086/661523. Gibbs, T., Brigden, D. & Hellenberg, D. (2006). Feedback: The educational process of giving and receiving. South African Family Practice, 48(2), 5-6. https://doi.org/10.1080/20786204.2006.10873330
Grajcevci, A., & Shala, A. (2021). A Review of Kosovo’s 2015 PISA results: analysing the impact of teacher characteristics in student achievement. International Journal of Instruction, 14(1), 489-506. https://doi.org/10.29333/iji.2021.14129a
Hattie, J. (2009). Visible Learning: A Synthesis of Over 800 Meta-analyses Relating to Achievement. New York, NY: Routledge. , Hox, J., Moerbeek, M., & van de Schoot, R. (2018). Multilevel analysis: Techniques and applications (3rd ed.). Routledge. Hattie, J. (2012). Visible learning for teachers: Maximizing impact on learning. Routledge.
Hu, L. & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6, 1-55.
İnci, S., & Kaya, V. H. (2022). The relationship between the teacher qualities perceived by students and the achievements of high and low socioeconomic level students. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51(1), 293–303. https://doi.org/10.14812/cuefd.873723 Kalkan, F. (2020). The relationship between teachers' self-efficacy beliefs and job satisfaction levels: A meta-analysis study. TED Eğitim ve Bilim. https://doi.org/10.15390/eb.2020.8549
Karaman, P. (2022). Examining non-cognitive factors predicting reading achievement in Turkey: Evidence from PISA 2018. International Journal of Contemporary Educational Research, 9(3), 450-459. https://doi.org/10.33200/ijcer.927884
Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemleri. Nobel Yayıncılık.
Keller, M. M., Goetz, T., Becker, E. S., Morger, V., & Hensley, L. (2014). Feeling and showing: A new conceptualization of dispositional teacher enthusiasm and its relation to students' interest. Learning and Instruction, 33, 29-38. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2014.03.001
Keller, M. M., Hoy, A. W., Goetz, T., & Frenzel, A. C. (2016). Teacher enthusiasm: reviewing and redefining a complex construct. Educational Psychology Review, 28(4), 743-769. https://doi.org/10.1007/s10648-015-9354-y Klem, A. M., & Connell, J. P. (2004). Relationships matter: Linking teacher support to student engagement and achievement. Journal of school health, 74, 262-273.
Laakkonen, I. (2011). “Personal learning environments in higher education language courses: an informal and learner-centred approach”, in Thouësny S and Bradley L (eds.), Second language teaching and learning with technology: views of emergent researchers, Research-publishing.net, Dublin.
Lathika, K. (2016). Student centred learning, International Journal of Current Research and Modern Education, 1(1), 677-680.
Lipnevich, A. A., & Smith, J. K. (2009). Effects of differential feedback on students’ examination performance. Journal of Experimental Psychology: Applied, 15(4), 319.
Ma, L., Du, X., Hau, K. T., & Liu, J. (2018). The association between teacher-student relationship and academic achievement in Chinese EFL context: a serial multiple mediation model. Educational Psychology, 38(5), 687–707.
Ma, L., Luo, H., & Xiao, L. (2021). Perceived teacher support, self-concept, enjoyment and achievement in reading: A multilevel mediation model based on PISA 2018. Learning and Individual Differences, 85.
Malecki, C. K., & Demaray, M. K. (2003). What type of support do they need? Investigating student adjustment as related to emotional, informational, appraisal, and instrumental support. School Psychology Quarterly, 18(3), 231-252. http://dx.doi.org/10.1521/scpq.18.3.231.22576 McMahon, S. D. &Wernsman, J. (2009). The relation of classroom environment and school belonging to academic self-efficacy among urban fourth- and fifth-grade students. The Elementary School Journal, 109(3), 267-281. https://doi.org/10.1086/592307
Merga, M. K. (2014) Are teenagers really keen digital readers: adolescent engagement in ebook reading and the relevance of books today. English in Australia, 49.1, pp. 27–37.
OECD (2019), PISA 2018 Results (Volume III): What School Life Means for Students’ Lives, PISA, Paris.
OECD. (2020). What matters for language learning? The questionnaire framework for the PISA 2025 Foreign Language Assessment, Paris, https://dx.doi.org/10.1787/5e06e820-en
Özalp, M. T. & Kaymakcı, S. (2022). Türkiye’de eğitim bilimleri alanında geri bildirim üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin analizi. Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi (AKEF) Dergisi, 4(2), 468483.
Özer, M. (2020). PISA Eğitim Sistemlerinin Performansı Hakkında Bize Ne Söylüyor?. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(2), 217-228. https://doi.org/10.14686/buefad.697153
Patrick, B. C., Hisley, J., & Kempler, T. (2000). “What's everybody so excited about?”: The effects of teacher enthusiasm on student intrinsic motivation and vitality. The Journal of Experimental Education, 68(3), 217-236. https://doi.org/10.1080/00220970009600093
Pintrich, P. R., Marx, R. W. & Boyle, R. A. (1993). Beyond cold conceptual change: the role of motivational beliefs and classroom contextual factors in the process of conceptual change. Rev. Educ. Res. 63, 167–199. https://doi.org/10.3102/00346543063002167 Pintrich, P. R., Cross, D. R., Kozma, R. B., & McKeachie, W. J. (1986). Instructional psychology. Annual Review of Psychology, 37, 611-651. Reeve, J., Jang, H., Carrell, D., Jeon, S. &Barch, J. (2004). Enhancing students’ engagement by increasing teachers’ autonomy support. Motivation and Emotion, 28(2), 147-169. Sadler, D. R. (1989). Formative assessment and the design of instructional systems. Instructional Science, 18(2), 119–44.
Sarıer, Y. (2021). PISA uygulamalarında Türkiye’nin performansı ve öğrenci başarısını yordayan değişkenler. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 25(3), 905-926. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1167361 Schunk, D . H. & Rice, J. M. (1989). Learning goals and children’s reading comprehension. Journal of Reading Behavior, 21(3), 279-293.
Schleicher, A. (2008). Student Learning Outcomes in Mathematics from a Gender Perspective: What Does the International PISA Assessment Tell Us?. Editor: Mercy Tembon and Lucia Fort; Girls’ Education in the 21st Century- Gender Equality, Empowerment, and Economic Growth. The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank 1818 H Street NW Washington DC 20433
Seebruck R. (2015). Teacher quality and student achievement: A multilevel analysis of teacher credentialization and student test scores in California High Schools. McGill Sociological Review, 5, 1-18. Sortkær, B. & Reimer, D. (2018). Classroom disciplinary climate of schools and gender -evidence from the Nordic countries. School Effectiveness and School Improvement, 29(4), 511–528. https://doi.org/10.1080/09243453.2018.1460382 Stevens, J. P. (2009). Applied multivariate statistics for the social sciences (5th Ed.) Routledge.
Sztajn, P., Confrey, J., Wilson, P.H., & Edgington, C. (2012). Learning trajectory based instruction toward a theory of teaching. Educational Researcher, 41(5), 147-156.
Thomson, S., Hillman, K. & Bortoli, L. D. (2013). A teacher’s guide to PISA reading literacy, Australian Council for Educational Research (ACER), Victoria, Australia. https://research.acer.edu.au/cgi/viewcontent.cgi?article=1013&context=ozpisa
Varol, Y. Z., Weiher, G. M., Wenzel, S. F. C., & Horz, H. (2023). Practicum in teacher education: the role of psychological detachment and supervisors’ feedback and reflection in student teachers’ well-being. European Journal of Teacher Education, 47(5), 933–950. https://doi.org/10.1080/02619768.2023.2201874
Weinstein, C. E., & Mayer, R. E. (1986). The teaching of learning strategies. In M. C. Wittrock (Ed.), Handbook of research on teaching (3rd ed., pp. 315-327). New York: Macmillan.
Wentzel, K. R. & Miele, D. B. (2009). Handbook of motivation at school. Routledge.
Wentzel, K. R., Battle, A., Russell, S. L., & Looney, L. B. (2010). Social supports from teachers and peers as predictors of academic and social motivation. Contemporary Educational Psychology, 35(3), 193–202. https://doi.org/10.1016/j.cedpsych.2010.03.002
Wößmann, L. (2000). Schooling resources, educational institutions, and student performance: The international evidence, Kiel Working Paper, No. 983, Institute for the World Economy (IfW).
Yıldırım, S. (2012). Teacher support, motivation, learning strategy use, and achievement: A multilevel mediation model. The Journal of Experimental Education, 80(2), 150-172. https://dx.doi.org/10.1080/00220973.2011.596855
Yüksel, M. (2024). Okul İklimi Özelliklerinin Öğrencilerin Okuryazarlık Düzeyleri Üzerine Etkileri: PİSA 2018 Verileri İncelemesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 153-161. https://doi.org/10.47770/ukmead.1511848

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Other Fields of Education (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Muammer Yüksel ^*
0000-0002-8692-0937
Türkiye

Early Pub Date

July 15, 2025

Publication Date

August 28, 2025

Submission Date

January 2, 2025

Acceptance Date

May 11, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 16 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.51460/baebd.1612413

IZ

https://izlik.org/JA83ZM34TS

Cite

RIS / Bibtex

APA

Yüksel, M. (2025). Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(2), 2081-2101. https://doi.org/10.51460/baebd.1612413

AMA

1.Yüksel M. Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi. WAJES. 2025;16(2):2081-2101. doi:10.51460/baebd.1612413

Chicago

Yüksel, Muammer. 2025. “Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (2): 2081-2101. https://doi.org/10.51460/baebd.1612413.

EndNote

Yüksel M (August 1, 2025) Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 2 2081–2101.

IEEE

[1]M. Yüksel, “Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi”, WAJES, vol. 16, no. 2, pp. 2081–2101, Aug. 2025, doi: 10.51460/baebd.1612413.

ISNAD

Yüksel, Muammer. “Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/2 (August 1, 2025): 2081-2101. https://doi.org/10.51460/baebd.1612413.

JAMA

1.Yüksel M. Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi. WAJES. 2025;16:2081–2101.

MLA

Yüksel, Muammer. “Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, vol. 16, no. 2, Aug. 2025, pp. 2081-0, doi:10.51460/baebd.1612413.

Vancouver

1.Muammer Yüksel. Öğretmen Davranışlarının Öğrencilerin Öğrenme Hedefleri Üzerindeki Etkisi. WAJES. 2025 Aug. 1;16(2):2081-10. doi:10.51460/baebd.1612413

Cited By

Determining the Predictors of Mathematics Performance in Türkiye: Implications for Low and High Performing Learners from PISA 2022

Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.35675/befdergi.1733554