Research Article

Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler

Volume: 54 Number: Özel Sayı 1 March 25, 2025
TR EN

Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler

Abstract

Rooibos (Aspalathus linearis Brum.f. R.Dahlgr., Fabaceae) Güney Afrika’nın kuzeyindeki Cederberg dağlarında yetişen endemik bir çalı türüdür. Bu türün yaprakları ve gövde parçalarından hazırlanan çay genellikle fermente edilerek tüketilmektedir. Bitki parçacıkları fermantasyon sonucunda polifenollerin oksidasyonuyla kırmızı-kahverengiye dönüşmekte ve “Kırmızı Rooibos çayı” olarak adlandırılmaktadır. Bitkinin fermente edilmemiş hali ise “Yeşil Rooibos” olarak bilinmektedir. 1700’lü yıllarda Güney Afrika’nın batısında yer alan Cape Eyaletinin yerli bir kabilesi, bitkiden hazırlanan çayın hoşa giden bir aromaya sahip olduğunu keşfettikten sonra kullanmaya başlamışlar ve geleneksel olarak “uzun yaşam çayı” olarak isimlendirmişlerdir. Bu çalışmada Rooibos çayının geleneksel kullanımları ile ilgili bilgiler derlenmiş ve ayrıca temin edilen çay numunelerinin morfolojik-anatomik incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın morfolojik kısmında iki tip değerlendirme yapılmıştır. İlk olarak fermente çay örneklerinde kırmızı-kahverengi yaprak parçacıkları ile içi sarı dışı kahverengi kabuklar tespit edilirken, fermente edilmemiş Rooibos çayının ise yeşil renkli yaprak parçacıkları, sarımsı-kahverengi odunsu parçacıklardan oluştuğu görülmüştür. Anatomik incelemelerde ise sarımsı-kahverengi parenkima hücreleri, epidermada anomositik stomalar, kırmızımsı-kahverengi olarak görülen mantar doku hücreleri, sklerenkima lifleri, nişasta tanecikleri, tek ve çift hücreli örtü tüyleri öne çıkan karakteristik elemanlardır.

Keywords

Thanks

Bu çalışma bir Yüksek Lisans tezinden üretilmiş olup Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir (id: 2022/022).

References

  1. Crespy, V., Williamson, G. 2004. The effects of green tea catechins in vivo animal models. Journal of Nutrition, 134. doi: 10.1093/jn/134.12.3431S.
  2. Ligor, M., Kornyšova, O., Maruška, A., Buszewski, B. 2008. Determination of flavonoids in tea and Rooibos extracts by TLC and HPLC. Journal of Planar Chromatography-Modern TLC 2008;21. https://doi.org/10.1556/JPC.21.5.7.
  3. Morton, J.F. 1983. Rooibos tea, Aspalathus linearis, a caffeineless, low-tannin beverage. Econ Bot 37. https://doi.org/10.1007/BF02858780.
  4. Schroeder, D., Chennells, R., Louw, C., Snyders, L., Hodges, T. 2020. The rooibos benefit sharing agreement-breaking new ground with respect, honesty, fairness, and care. Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics, 29. https://doi.org/10.1017/ s0963180119001075.
  5. Hong, I.S., Lee, H.Y., Kim, HP. 2014. Anti-oxidative effects of Rooibos tea (Aspalathus linearis) on immobilization-induced oxidative stress in rat brain. PLoS One; 9. https://doi.org/ 10.1371/ journal.pone.0087061.
  6. Stander, E.A., Williams, W., Rautenbach, F., Le Roes-Hill, M., Mgwatyu, Y., Marnewick, J., Hesse, U. 2019. Visualization of aspalathin in rooibos (Aspalathus linearis) plant and herbal tea extracts using thin-layer chromatography. Molecules; 24. https://doi.org/10.3390/molecules 24050938.
  7. Twilley, D., Lall, N. 2014. African plants with dermatological and ocular relevance. Toxicological Survey of African Medicinal Plants. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-800018-2.00016-9.
  8. Elisha, I.L., Viljoen, A. 2021. Trends in rooibos tea (Aspalathus linearis) research (1994-2018): a scientometric assessment. South African Journal of Botany; 137. https://doi.org/10.1016/j.sajb. 2020.10.004.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Horticultural Production (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

March 25, 2025

Submission Date

September 12, 2024

Acceptance Date

December 24, 2024

Published in Issue

Year 2025 Volume: 54 Number: Özel Sayı 1

APA
Sarıkaya, Ş., & Baldemir Kılıç, A. (2025). Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe, 54(Özel Sayı 1), 203-210. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006
AMA
1.Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 2025;54(Özel Sayı 1):203-210. doi:10.53471/bahce.1549006
Chicago
Sarıkaya, Şerife, and Ayşe Baldemir Kılıç. 2025. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus Linearis (Burm.F.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik Ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe 54 (Özel Sayı 1): 203-10. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006.
EndNote
Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A (March 1, 2025) Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe 54 Özel Sayı 1 203–210.
IEEE
[1]Ş. Sarıkaya and A. Baldemir Kılıç, “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler”, Bahçe, vol. 54, no. Özel Sayı 1, pp. 203–210, Mar. 2025, doi: 10.53471/bahce.1549006.
ISNAD
Sarıkaya, Şerife - Baldemir Kılıç, Ayşe. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus Linearis (Burm.F.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik Ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe 54/Özel Sayı 1 (March 1, 2025): 203-210. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006.
JAMA
1.Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 2025;54:203–210.
MLA
Sarıkaya, Şerife, and Ayşe Baldemir Kılıç. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus Linearis (Burm.F.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik Ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe, vol. 54, no. Özel Sayı 1, Mar. 2025, pp. 203-10, doi:10.53471/bahce.1549006.
Vancouver
1.Şerife Sarıkaya, Ayşe Baldemir Kılıç. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 2025 Mar. 1;54(Özel Sayı 1):203-10. doi:10.53471/bahce.1549006

BAHÇE Journal
Eposta:  editor@bahcejournal.org
Web: bahcejournal.org
Atatürk Horticultural Central Research Institute
Yalova 77100, Türkiye
Follow us on:
X (Twitter)Linkedin | Facebook | Instagram