Araştırma Makalesi

Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler

Cilt: 54 Sayı: Özel Sayı 1 25 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler

Öz

Rooibos (Aspalathus linearis Brum.f. R.Dahlgr., Fabaceae) Güney Afrika’nın kuzeyindeki Cederberg dağlarında yetişen endemik bir çalı türüdür. Bu türün yaprakları ve gövde parçalarından hazırlanan çay genellikle fermente edilerek tüketilmektedir. Bitki parçacıkları fermantasyon sonucunda polifenollerin oksidasyonuyla kırmızı-kahverengiye dönüşmekte ve “Kırmızı Rooibos çayı” olarak adlandırılmaktadır. Bitkinin fermente edilmemiş hali ise “Yeşil Rooibos” olarak bilinmektedir. 1700’lü yıllarda Güney Afrika’nın batısında yer alan Cape Eyaletinin yerli bir kabilesi, bitkiden hazırlanan çayın hoşa giden bir aromaya sahip olduğunu keşfettikten sonra kullanmaya başlamışlar ve geleneksel olarak “uzun yaşam çayı” olarak isimlendirmişlerdir. Bu çalışmada Rooibos çayının geleneksel kullanımları ile ilgili bilgiler derlenmiş ve ayrıca temin edilen çay numunelerinin morfolojik-anatomik incelemeleri yapılmıştır. Çalışmanın morfolojik kısmında iki tip değerlendirme yapılmıştır. İlk olarak fermente çay örneklerinde kırmızı-kahverengi yaprak parçacıkları ile içi sarı dışı kahverengi kabuklar tespit edilirken, fermente edilmemiş Rooibos çayının ise yeşil renkli yaprak parçacıkları, sarımsı-kahverengi odunsu parçacıklardan oluştuğu görülmüştür. Anatomik incelemelerde ise sarımsı-kahverengi parenkima hücreleri, epidermada anomositik stomalar, kırmızımsı-kahverengi olarak görülen mantar doku hücreleri, sklerenkima lifleri, nişasta tanecikleri, tek ve çift hücreli örtü tüyleri öne çıkan karakteristik elemanlardır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu çalışma bir Yüksek Lisans tezinden üretilmiş olup Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir (id: 2022/022).

Kaynakça

  1. Crespy, V., Williamson, G. 2004. The effects of green tea catechins in vivo animal models. Journal of Nutrition, 134. doi: 10.1093/jn/134.12.3431S.
  2. Ligor, M., Kornyšova, O., Maruška, A., Buszewski, B. 2008. Determination of flavonoids in tea and Rooibos extracts by TLC and HPLC. Journal of Planar Chromatography-Modern TLC 2008;21. https://doi.org/10.1556/JPC.21.5.7.
  3. Morton, J.F. 1983. Rooibos tea, Aspalathus linearis, a caffeineless, low-tannin beverage. Econ Bot 37. https://doi.org/10.1007/BF02858780.
  4. Schroeder, D., Chennells, R., Louw, C., Snyders, L., Hodges, T. 2020. The rooibos benefit sharing agreement-breaking new ground with respect, honesty, fairness, and care. Cambridge Quarterly of Healthcare Ethics, 29. https://doi.org/10.1017/ s0963180119001075.
  5. Hong, I.S., Lee, H.Y., Kim, HP. 2014. Anti-oxidative effects of Rooibos tea (Aspalathus linearis) on immobilization-induced oxidative stress in rat brain. PLoS One; 9. https://doi.org/ 10.1371/ journal.pone.0087061.
  6. Stander, E.A., Williams, W., Rautenbach, F., Le Roes-Hill, M., Mgwatyu, Y., Marnewick, J., Hesse, U. 2019. Visualization of aspalathin in rooibos (Aspalathus linearis) plant and herbal tea extracts using thin-layer chromatography. Molecules; 24. https://doi.org/10.3390/molecules 24050938.
  7. Twilley, D., Lall, N. 2014. African plants with dermatological and ocular relevance. Toxicological Survey of African Medicinal Plants. https://doi.org/10.1016/b978-0-12-800018-2.00016-9.
  8. Elisha, I.L., Viljoen, A. 2021. Trends in rooibos tea (Aspalathus linearis) research (1994-2018): a scientometric assessment. South African Journal of Botany; 137. https://doi.org/10.1016/j.sajb. 2020.10.004.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bahçe Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

12 Eylül 2024

Kabul Tarihi

24 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 54 Sayı: Özel Sayı 1

Kaynak Göster

APA
Sarıkaya, Ş., & Baldemir Kılıç, A. (2025). Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe, 54(Özel Sayı 1), 203-210. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006
AMA
1.Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 2025;54(Özel Sayı 1):203-210. doi:10.53471/bahce.1549006
Chicago
Sarıkaya, Şerife, ve Ayşe Baldemir Kılıç. 2025. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe 54 (Özel Sayı 1): 203-10. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006.
EndNote
Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A (01 Mart 2025) Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe 54 Özel Sayı 1 203–210.
IEEE
[1]Ş. Sarıkaya ve A. Baldemir Kılıç, “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler”, Bahçe, c. 54, sy Özel Sayı 1, ss. 203–210, Mar. 2025, doi: 10.53471/bahce.1549006.
ISNAD
Sarıkaya, Şerife - Baldemir Kılıç, Ayşe. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe 54/Özel Sayı 1 (01 Mart 2025): 203-210. https://doi.org/10.53471/bahce.1549006.
JAMA
1.Sarıkaya Ş, Baldemir Kılıç A. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 2025;54:203–210.
MLA
Sarıkaya, Şerife, ve Ayşe Baldemir Kılıç. “Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler”. Bahçe, c. 54, sy Özel Sayı 1, Mart 2025, ss. 203-10, doi:10.53471/bahce.1549006.
Vancouver
1.Şerife Sarıkaya, Ayşe Baldemir Kılıç. Piyasada Satılan Rooibos (Aspalathus linearis (Burm.f.) R.Dahlgren) Çayının Geçmişten Günümüze Kullanımı, Örnekleri Üzerinde Bazı Morfolojik ve Anatomik İncelemeler. Bahçe. 01 Mart 2025;54(Özel Sayı 1):203-10. doi:10.53471/bahce.1549006

BAHÇE Dergisi
E-posta: editor@bahcejournal.org
Web Sitesi: bahcejournal.org
Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü
Yalova 77100, Türkiye
Bizi takip edin:
X (Twitter) | Linkedin | Facebook | Instagram