SEÇİLMİŞ ÖRNEKLER ÜZERİNDEN NAZİ PROPAGANDA FİLMLERİNE GENEL BİR BAKIŞ

Abstract

Adolf Hitler’in şansölye olması ile birlikte artan Nazi baskısı, sıradan insanların günlük yaşamının olağan alanlarına dahi etki etmeye başlamıştır. 12 yılı aşacak olan bu süreç içinde insanlar, görece yeni bir teknik gelişme, yeni bir sanat veya aktivite alanı olarak sinemanın oldukça farklı bir boyutu ile yüzleşmişlerdir. Nazilerin ayrı bir önem atfettiği film sektörü sistematik bir kontrol mekanizmasına maruz bırakılmıştır. Joseph Goebbels öncülüğündeki İmparatorluk Kültür Dairesi (Reichskulturkammer), film üretimini güdümlü kılan salt bir sansür aygıtından çok daha fazlasını sağlamıştır. Goebbels ve Nazilerin özel ilgi duydukları film sektörü bir disiplin, sanat ya da aktivite alanından çok, kitlesel manipülasyon aygıtına dönüştürülmüştür. Henüz şekillenmeye başlayan sinema, Naziler açısından eş değeri bulunmayan bir propaganda alanı olarak görülmüş ve kullanılmıştır. Kimi zaman Alman tarihinden isimlerin yüceleştirilmesi, kimi zaman Birinci Dünya Savaşı’nın sonuçları üzerine bir hesaplaşma, kimi zaman sürmekte olan İkinci Dünya Savaşı’nın Almanlar aleyhine gelişen olaylarını halktan saklama, bazı noktalarda ise savaşmakta olan askerleri motive etmek adına filmlere başvurulmuştur. Bu yolla Alman güç otoritesi, sistematik ve o döneme kadar eşi görülmemiş bir propaganda gücüne erişmiştir. Çoğu noktada olağanın üzerinde bir başarı sağlayan bu filmler incelenmeye ve kayda geçirilmeye değerdir. Bu çalışma, nasyonal sosyalist idare altında üretilen propaganda filmlerini tarihsel eleştiri bağlamında ele almaktadır. Çalışmanın amacı Nazilerin sinema ve filme olan genel yaklaşımının yanı sıra Nazi güdümünde ve yararına üretildiği değerlendirilen filmleri ortaya koymaktır. Çalışmanın temel bulgusu, nasyonal sosyalist idare altında veya yararına üretilmiş filmlerin, değişken boyutlarda olsa da eğilim (Tendenzfilme) ya da ağır propaganda içerdikleri doğrultusundadır.

Keywords

• Nazi
• Nasyonal Sosyalizm
• Propaganda
• Sinema
• Film

AN OVERVIEW OF NAZI PROPAGANDA MOVIES THROUGH SELECTED EXAMPLES

Abstract

With Adolf Hitler becoming chancellor, increasing Nazi oppression began to affect even the common areas of ordinary people's daily lives. During this period, which would last over 12 years, people were confronted with a relatively new technical development, a new art or activity area, a different dimension of cinema. Reich Chamber of Culture (Reichskulturkammer) under the leadership of Joseph Goebbels provided much more than a mere censorship device that guided film production. The film sector, to which Goebbels and the Nazis had a special interest, was transformed into a mass manipulation device rather than a discipline, art or activity area. Cinema, which was just beginning to take shape, was seen and used as an area of propaganda that had no equivalent for the Nazis. Sometimes, films were used to glorify figures from German history, sometimes to settle accounts with the results of World War I, sometimes to hide the events of World War II that were developing against the Germans from the public, and sometimes to motivate the soldiers who were fighting. In this way, the German power authority achieved a systematic and unprecedented propaganda power. These films, which achieved an extraordinary success in many respects, are worth examining and recording. This study examines propaganda films produced under National Socialist rule within the context of historical criticism. The aim of the study is to reveal the Nazis' general approach to cinema and movie, as well as movies that are considered to have been produced under Nazi guidance and for their benefit. The main finding of the study is that films produced under or for National Socialist rule, although to varying degrees, contained tendencies (Tendenzfilme) or heavy propaganda.

Keywords

• Nazi
• National Socialism
• Propaganda
• Cinema
• Movie

References

1. Anders, P., Staiger, M. (2019). Einführung in die Filmdidaktik. Stuttgart: J. B. Metzler.
2. Bernays, E. (2009). Propaganda. (Çev.: P. Schnur) Kempten: Orange.
3. Betton, G. (1990). Sinema Tarihi. (Çev.: Ş. Tekeli). İstanbul: İletişim.
4. - . (1933). Deutschland erwacht! [Film]. -: NSDAP, Lignose-Hörfilm.
5. Donner, W. (1995). Propaganda und Film. Berlin: TIP Verlag.
6. Fox, J. (2007). Film Propaganda in Britain and Nazi Germany. Oxford: Berg.
7. Gathmann, P. & Paul, M. (2009). Narziss Goebbels. Wien-Köln-Weimar: Böhlau Verlag.
8. Gesetz über die Errichtung einer vorläufigen Filmkammer, 14. Juli 1933

9. Giesen, R. (2003). Nazi Propaganda Films. Jefferson-North Carolina-London: McFarland & Company.
10. Güven, E. B. (2024). “Nazi Edebiyatına Genel Bir Bakış”, Karadeniz Teknik Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 4 (-), 24-39.
11. Hoffmann, H. (1996). The Triumph of Propaganda. (Çev.: J. Broadwin, V. Berghahn). Oxford: Berghahn.
12. Kemp, P. (2014). Sinemanın Tüm Öyküsü. (Çev.: E. Yılmaz, N. Yılmaz). İstanbul: Hayalperest.
13. Kofman, S. (2015). Camera Obscura. (Çev.: E. Kıvılcım). İstanbul: Encore.
14. Kracauer, S. (2019). From Caligari to Hitler. Princeton: Princeton University.
15. Lippert, J. (1927). Eine Symphonie des Kampfwillens [Film]. Nürnberg: NSDAP.
16. Loiperdinger, M. (1993). Filmzensur und Selbstkontrolle. W. Jacobsen et al. (Ed.), Geschichte des deutschen Films (479-498) içinde. Stuttgart: J. B. Metzler.
17. Münsterberg, H. (1916). The Photoplay. New York-London: D. Appleton and Company.
18. Reuth, R. G. (2003). Joseph Goebbels Tagebücher 1924-1945. München: Piper Verlag. Reichskulturkammergesetz, 22. September 1933.
19. Riefenstahl, L. (1987). Memoiren. München-Hamburg: Albrecht Knaus Verlag.
20. Ritter, K. (1941). Kadetten [Film]. Berlin: UFA.
21. Schulte-Sasse, L. (1996). Entertaining the Third Reich. Durham: Duke University Press.
22. Ucicky, G. (1933). Flüchtlinge [Film]. Berlin: UFA.
23. Vincenti, G. (1993). Sinemanın Yüz Yılı. (Çev.: E. Ayça). İstanbul: Evrensel Kültür Kitaplığı.