Research Article

Orman Yangınlarının Hava Kalitesine Etkisi: Antalya Örneği

Volume: 24 Number: 3 December 15, 2022
EN TR

Orman Yangınlarının Hava Kalitesine Etkisi: Antalya Örneği

Öz

Hava kirliliği, havanın normal karışımında yer alamayan kirleticilerin suya, canlılara, toprağa, ve materyallere zarar verecek konsantrasyonda ve yeterince uzun süre atmosferde bulunması olarak adlandırılmaktadır. Türkiye’de gözlemlenen yüksek sıcaklık ve düşük nem gibi atmosferik koşullar, orman yangınları için uygun ortamı meydana getirmektedir. Bitki artıkları ayrıştığında ya da yakıldığında atmosfere karıştıklarından, orman yangınları da hava kirliliğine neden olan sebeplerden biri haline gelebilmektedir. Buradan hareketle yapılan çalışmada Türkiye’de 28 Temmuz–12 Ağustos 2021 tarihleri arasında çıkan orman yangınlarının hava kalitesine olan etkileri incelenmeye çalışılmıştır. Çıkan yangınlardan en fazla etkilenen Antalya ili olduğundan bu il seçilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre 2020 yılı üç yaz ayı (haziran, temmuz ve ağustos) ortalama PM10 konsantrasyonu 44,89 μg/m3, 2021 yılı üç yaz ayı ortalama PM10 konsantrasyonu 37,61 μg/m3 bulunmuştur. PM2.5’un 2020 yılı ortalama konsantrasyonu 18,38 μg/m3, 2021 yılı ortalama konsantrasyonu 19,94 μg/m3’dür. Antalya’da kükürt dioksit yıllık ortalama olarak 2018’de 5,34 μg/m3, 2019’da 5,40 μg/m3, 2020’de 2,92 μg/m3 ve 2021’de 4,13 μg/m3 olarak elde edilmiştir. 2019 Kasım ile 2022 Nisan ayı arasındaki dönemde Antalya’da karbon monoksit (CO) konsantrasyonu en düşük 41,95 (24.05.2020) μg/m3 ve en yüksek 2151,9 μg/m3 (21.12.2021) olarak tespit edilmiştir. Hava kirleticilerin başında gelen ve bu çalışmada ölçümü yapılan PM10, PM2.5, kükürt dioksit (SO2), karbon monoksit (CO) ve ozon (O3) parametrelerinin günlük ve yıllık konsantrasyonlarının limit değerleri sadece PM10 ve PM2.5 için aşılmıştır. Bundan dolayı, çalışmada değerlendirilmesi yapılan hava kirleticilerin 2021 yılı üç yaz ayına ait konsantrasyonlarının 2020 yılı ile yaklaşık benzerlik göstermesinden, gerçekleşen orman yangınının Antalya ve civarında hava kalitesini aşırı derecede olumsuz yönde etkileyen tek ve önemli bir faktör olmadığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Thanks

Öncelikle, şu zamana kadar maddi ve manevi yardımlarını, özverilerini, desteklerini ve teşviklerini hiçbir zaman benden esirgemeyen ve her zaman yanımda olan en küçüğünden en büyüğüne tüm aile üyelerime sonsuz şükranlarımı sunarım. Her türlü desteklerinden dolayı Türkiye Cumhuriyeti, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Kuzey İç Anadolu Temiz Hava Merkez Müdürlüğü’ne teşekkürü borç bilirim. Ayrıca aynı bakanlığa bağlı olan ve çalışmada kullandığım verileri sağladığım Sürekli İzleme Merkezi’ne (SİM) de teşekkür ederim.

References

  1. Akmaz, U. (2017). Düzce İli Hava Kalitesi İndeksi (PM10) İzlenmesi ve Durum Tespiti. VII. Ulusal Hava Kirliliği ve Kontrolü Sempozyumu, Bildiriler Kitabı s. 842-852, Kasım 1–3, 2017, Antalya.
  2. Bolat, İ. (2021). Toprak Kalitesi ve Sağılığının Göstergeleri (İndikatörleri). Bozdoğan, A.M. ve Bozdoğan, N.Y (Editörler), Bölüm 1, In: Ziraat, Orman ve Su Ürünlerinde Araştırma ve Değerlendirmeler, I, Eylül 2021, Gece Yayınevi, 1-18 s.
  3. Bolat, İ. ve Çakıroğlu K. (2022). İklim Değişimi ile Toprak Organik Maddesi ve Toprak Sağlığı Arasındaki İlişkiler. Bolat, A. ve Çavuş, V. (Editörler), Bölüm 9, In: Ziraat & Orman, Su Ürünlerinde Araştırma ve Değerlendirmeler, Ekim 2022, Gece Yayınevi, 159–184 s.
  4. ÇŞB (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), (2008). Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Yönetmeliği. Erişim adresi:https://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=7.5.12188&MevzuatIliski=0&sourceXml, (Erişim Tarihi: 20.04.2022).
  5. ÇŞB (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), (2013). Hava Kalitesi Değerlendirme ve Yönetimi Genelgesi. Erişim adresi:https://webdosya.csb.gov.tr/db/cygm/editordosya/GNG2013-37HavaKalitesiDegerl.pdf, (Erişim Tarihi: 20.04.2022).
  6. ÇŞB (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı), (2016). Kuzey İç Anadolu Temiz Hava Merkez Müdürlüğü, Bartın İli Hava Kalitesi Analiz Raporu (2010-2016), 98 sayfa. Erişim adresi: https://webdosya.csb.gov.tr/db/bartin/menu/bartin-ili-hava-kalitesi-analiz-raporu-2010-2016_20181004062220.pdf, (Erişim Tarihi: 19.04.2022).
  7. ÇŞB (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı), (2022). Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı. Erişim adresi:http://sim.csb.gov.tr/STN/STN_Report/StationDataDownloadNew, (Erişim Tarihi: 08.04.2022).
  8. Chew, S., Kolosowska, N., Saveleva, L., Malm, T., & Kanninen, K. M. (2020). Impairment of mitochondrial function by particulate matter: Implications for the brain. Neurochemistry International, 135, 104694.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Forest Industry Engineering

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 15, 2022

Submission Date

September 12, 2022

Acceptance Date

November 23, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 24 Number: 3

APA
Bolat, İ. (2022). Orman Yangınlarının Hava Kalitesine Etkisi: Antalya Örneği. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 24(3), 651-666. https://doi.org/10.24011/barofd.1174015

Cited By

 

Journal of Bartin Faculty of Forestry Editorship,

Bartin University, Faculty of Forestry, Dean Floor No:106, Agdaci District, 74100 Bartin-Turkey.

Fax: +90 (378) 223 5077, Fax: +90 (378) 223 5062,

E-mail: bofdergi@bartin.edu.tr