Research Article

Uğursuyu Havzası Erozyon Risk Durumundaki Dönemsel Değişimlerin Belirlenmesi

Volume: 27 Number: 1 April 25, 2025
EN TR

Uğursuyu Havzası Erozyon Risk Durumundaki Dönemsel Değişimlerin Belirlenmesi

Öz

Bu çalışmada, Uğursuyu Havzasında 2000 ve 2019 yılları arasında arazi kullanım durumlarında meydana gelen değişikliklerin erozyon risk durumlarına etkileri ICONA (National Institute for Nature Conservation) modeli kullanılarak detaylı bir şekilde incelenmiştir. Arazi sınıflandırmasında, su, yerleşim, tarım-açıklık ve bitki örtüsü olmak üzere dört ana arazi sınıfı belirlenmiş ve bu sınıfların doğruluğu hata matrisi yönt-emiyle değerlendirilmiştir. Kappa değerleri, her iki dönem için %80’in üzerinde bulunmuş, bu da sınıflandırmanın oldukça başarılı olduğunu göstermiştir. Su alanları 14,86 ha’dan 18,05 ha’a yükselirken, yerleşim alanlarında yaklaşık 100 ha’lık bir artış gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, bitki örtüsü alanlarının oranı %84,6’dan %72,3’e düşmüştür. Toprak koruma haritaları, arazi sınıfı ile bitki örtüsü oranları hari-talarının ilişkilendirilmesiyle oluşturulmuş ve bu süreçte çok düşük ile çok yüksek toprak koruma sınıflarında artışlar gözlemlenirken, orta ve yüksek koruma sınıflarında azalmalar meydana gelmiştir. Havzanın eğim ve jeolojik yapısı dikkate alınarak hazırlanan potansiyel erozyon risk haritaları, alanın %76,5’inin yüksek ve çok yüksek erozyon riski grubunda bulunduğunu göstermektedir. Jeolojik yapı olarak alanın büyük kısmı (%80,5) erozyona duyarlı kayaçlardan oluşmaktadır. Erozyon risk durumları açısından yapılan analizlerde, 2000 ve 2019 yılları arasında düşük risk sınıflarında önemli bir değişim gözlemlenmezken, orta seviyede %1’lik bir artış ve yüksek seviyede %3,6’lık bir azalma meydana gelmiştir. Çok yüksek erozyon riski sınıfında ise %2,54'lük bir artış kaydedilmiştir. Arazi değişimleri ve bitki örtüsü oranlarındaki azalmalar, erozyon riskini etkileyen temel faktörler olarak öne çıkmıştır. ICONA modeli, bu değişimleri etkili bir şekilde değerlendirmiş ve havzanın yüksek erozyon duyarlılığına sahip olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, elde edilen bulgular, sürdürülebilir arazi yönetimi ve erozyon kontrolünün önemini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, yerel yönetimlerin ve toplulukların iş birliği ile çevresel koruma önlemlerinin alınması, bölgenin ekolojik dengesinin korunması açısından kritik bir ger-eklilik haline gelmektedir.

Anahtar Kelimeler

References

  1. Abdalla, M., Osborne, B., Lanigan, G., Forristal, P., Williams, M., Smith, P., Jones, M. (2013). Conservation tillage systems: a review of its consequences for greenhouse gas emissions. Soil Use and Management, 29(2), 199-209. https://doi.org/10.1111/sum.12030
  2. Abutaleb K, Mudede MF, Nkongolo N, Newete SW. (2021).Estimating urban greenness index using remote sensing data: A case study of an affluent vs poor suburbs in the city of Johannesburg, The Egyptian Journal of Remote Sensing and Space Science, Volume 24, Issue 3, Part 1, 2021, Pages 343-351, https://doi.org/10.1016/j.ejrs.2020.07.002.
  3. Amare, T., Zegeye, A., Yitaferu, B., Hurni, H., Zeleke, G. (2014). Combined effect of soil bund with biological soil and water conservation measures in the northwestern ethiopian highlands. Ecohydrology and Hydrobiology, 14(3), 192-199. https://doi.org/10.1016/j.ecohyd.2014.07.002.
  4. Aslan, Ş. (2023). Parmak erozyonu süreçlerinin wepp modeli yaklaşımı ile ince bünyeli topraklar için değerlendirilmesi. Toprak Bilimi Ve Bitki Besleme Dergisi, 11(2), 99-110. https://doi.org/10.33409/tbbbd.1374916
  5. Bakker, M., Govers, G., Doorn, A., Quétier, F., Chouvardas, D., Rounsevell, M. (2008). The response of soil erosion and sediment export to land-use change in four areas of europe: the importance of landscape pattern. Geomorphology, 98(3-4), 213-226. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2006.12.027
  6. Bilgiç, S. and Er, S. (2024). Malatya i̇linde icona yöntemi ile cbs ve uzaktan algılama tabanlı erozyon risk analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1587977
  7. Borrelli, P., Robinson, D., Fleischer, L., Lugato, E., Ballabio, C., Alewell, C., Panagos, P. (2017). An assessment of the global impact of 21st century land use change on soil erosion. Nature Communications, 8(1). https://doi.org/10.1038/s41467-017-02142-7
  8. Borrelli, P., Robinson, D., Panagos, P., Lugato, E., Yang, J., Alewell, C., Ballabio, C. (2020). Land use and climate change impacts on global soil erosion by water (2015-2070). Proceedings of the National Academy of Sciences, 117(36), 21994-22001. https://doi.org/10.1073/pnas.2001403117

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Management (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

April 21, 2025

Publication Date

April 25, 2025

Submission Date

December 27, 2024

Acceptance Date

April 9, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 27 Number: 1

APA
Değermenci, A. S. (2025). Uğursuyu Havzası Erozyon Risk Durumundaki Dönemsel Değişimlerin Belirlenmesi. Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 27(1), 15-32. https://doi.org/10.24011/barofd.1608259

 

Journal of Bartin Faculty of Forestry Editorship,

Bartin University, Faculty of Forestry, Dean Floor No:106, Agdaci District, 74100 Bartin-Turkey.

Fax: +90 (378) 223 5077, Fax: +90 (378) 223 5062,

E-mail: bofdergi@bartin.edu.tr