YABANCI TIP TERİMLERİNE OSMANLI TIP METİNLERİNDEN TÜRKÇE KARŞILIK ÖRNEKLERİ
Öz
Tarihsel tıp metinleri üzerinde yapılan çalışmalarda karşılaşılan güçlüklerden biri tıbbi terimlerin doğru karşılıklarının verilmesi konusundadır. Genel sözlükler dönem metinlerinde geçen tıbbi terimleri açıklamada çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Hastalık, organ, uzuv, ilaç ve ilaç yapımında kullanılan madde ve drog adları bu dönemde kaleme alınmış tıbbi metinlerde önemli bir ağırlığa sahiptir. Hem Türkçenin söz varlığı hem de tıp tarihi çalışmaları için değerli birer kaynak olan tarihsel tıp metinlerinde geçen yabancı terimlere Türkçe karşılıkların verildiği örnekler sözlük çalışmaları ile Türk terim bilimi için çok değerli veriler sunmaktadır. Bu çalışmada Osmanlı tıp metinleri içinden XIV.-XVIII. yüzyıllar arasına ait 19 tıp yazmasında geçen yabancı tıp terimlerine verilen Türkçe karşılıklar incelenmiştir. Tarihî Türkiye Türkçesi araştırmalarının temel başvuru kaynaklarından biri olan Tarama Sözlüğüne, tıp tarihi ve Türk terim bilimi çalışmalarına katkı sağlayacağına inandığımız bu çalışmada Türkçe terimler alfabetik olarak sıralanmış, yabancı terim ile birlikte kullanıldığı yerler çevriyazı ile verilmiş ve sonuna terimlerin geçtiği varak ve satır numaraları eserin kısaltması ile birlikte köşeli parantez içinde gösterilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aksan, D. (2006). Türkçenin Sözvarlığı. Ankara: Engin Yayınevi.
- Canpolat, M. ve Önler, Z. (2007). İshâk bin Murâd Edviye-i Müfrede. Ankara: TDK Yayınları.
- Derleme Sözlüğü (1963-1982). 12 c. Ankara: TDK Yayınları.
- Dinar, T. (2013). Müderris Hasan Efendi’nin Ġāyetü’l-Müntehā Fį-Tedbįri’l-Merzā’sı (Hastalıkların Tedavisinde En Son Nokta) (İnceleme-Metin-Dizinler). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Denizli: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Doğan, Ş. (2009). Terceme-i Akrabadin, Sabuncuoğlu Şerefeddin (Giriş-İnceleme-MetinDizinler). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Güler, Ç. (2012). Latince Tıp Terimleri Sözlüğü. Ankara: Palme Yayınevi.
- Gümüşatam, G. (2009). Haźā Kitābu Ĥükemā-yı Tertįb-i MuǾālece Adlı Eser Üzerine Bir Dil İncelemesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Güven, M. (2005). Abdulvehhâb bin Yusuf’un Müntahab-ı Fi’t-tbbı (Dil İncelemesi-Metin-Dizin). Yayımlanmamış Doktora Tezi. Denizli: Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Aralık 2016
Gönderilme Tarihi
14 Kasım 2016
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 16 Sayı: 4
Cited By
Mütercim Âsım’ın Al-Kāmūsu’l-Muhīt tercümesinde hastalık adları ve hastalıkla ilgili kavramlar
RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.29000/rumelide.1379025TERM CONCEPTS FOR DISABILITY: SPECIFICS OF NOMINATION, FUNCTIONING AND TRANSLATION (BASED ON MATERIALS OF TURKISH)
Bulletin of Taras Shevchenko National University of Kyiv. Oriental Languages and Literatures
https://doi.org/10.17721/1728-242X.2023.29.0718TH-19TH-CENTURY ARMENO-TURKISH SELECTED MEDICAL MANUSCRIPTS AND TRANSMISSION, TRANSLATION, AND LOCALIZATION OF MEDICAL KNOWLEDGE IN THE OTTOMAN EMPIRE18TH-19TH-CENTURY ARMENO-TURKISH SELECTED MEDICAL MANUSCRIPTS AND TRANSMISSION, TRANSLATION, AND LOCALIZATION OF MEDICAL KNOWLEDGE IN THE OTTOMAN EMPIRE
Journal of Oriental Studies
https://doi.org/10.46991/jos.2025.27.1.32