Review

Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme

Volume: 6 Number: 3 December 30, 2025
TR EN

Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme

Abstract

Bu makale, doğum hizmetlerinde yaşanan dönüşümün bilim felsefesi perspektifinden kuramsal olarak ele alınmasını amaçlamaktadır. Thomas S. Kuhn’un paradigma kuramı çerçevesinde geliştirilen çalışmada, doğumda hâkim olan biyomedikal yaklaşımın tarihsel gelişimi incelenmiş ve günümüzde bu paradigmada yaşanan sınırlılıklara dikkat çekilmiştir. Geleneksel teknokratik paradigma, doğumu tıbbi bir olay ve kadın bedenini kontrol edilmesi gereken bir nesne olarak konumlandırırken normal doğumdan uzaklaşma ve artan sezaryen oranları doğum hizmetlerinde bir kriz dönemine işaret etmekte ve yeni bir paradigma ihtiyacını ortaya koymaktadır. Bu derleme çalışmasında, doğum yardımına dair üç temel paradigma tanımlanarak karşılaştırılmıştır: teknokratik (biyomedikal), hümanistik (biyopsikososyal) ve natüralistik (biyopsikososyal-spiritüel) paradigma. Özellikle natüralistik paradigma içerisinde yer alan holistik ebelik yaklaşımı; doğumu yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda psikolojik, sosyal ve spiritüel bir deneyim olarak değerlendiren bütüncül bir bakış açısı sunmaktadır. Çalışma, doğum hizmetlerinde paradigmatik bir değişimin gerekliliğini vurgulamakta; sürekli ebe desteği, endikasyon temelli müdahale protokolleri, saygılı annelik bakımı ile geleneksel ve tamamlayıcı tıp (GETAT) yaklaşımlarının doğum hizmetlerine entegrasyonu gibi öneriler sunmaktadır. Bu önerilerin tümü, doğumu yalnızca fizyolojik bir süreç olarak değil; aynı zamanda kadının duygusal, sosyal ve spiritüel gereksinimlerini de gözeten bir bakım deneyimi olarak ele alan holistik ebelik yaklaşımının temel ilkeleriyle örtüşmektedir. Bu doğrultuda, ebelik eğitiminin ve sağlık politikalarının holistik yaklaşım doğrultusunda yeniden yapılandırılması, doğum hizmetlerinde paradigma değişimini destekleyecek stratejik bir adım niteliğindedir. Bununla birlikte, çalışmanın kuramsal bir derleme niteliğinde olması nedeniyle bazı yöntemsel sınırlılıkları bulunmaktadır. Bu nedenle, gelecekte holistik ebelik uygulamalarının etkililiğini değerlendirmek amacıyla çok merkezli, nitel ve karma yöntemli araştırmaların yürütülmesi önem arz etmektedir.

Keywords

Ebelik, holistik sağlık, maneviyat, hasta merkezli bakım, tamamlayıcı terapiler

References

  1. Adams, M. S. (2024). The Anarchist and the Technocrat: Herbert Read, C. P. Snow, and the Future of Britain. Journal of British Studies, 63(2), 301-322. https://doi.org/10.1017/jbr.2023.110
  2. ‘Aini, Q. (2024). Application of the Conceptual Model of Holistic Midwifery Services to Pregnant Women in Independent Practicing Midwives in Purwakarta Regency. Archives of The Medicine and Case Reports, 5(1), 580-583. https://doi.org/10.37275/amcr.v5i1.474
  3. Akın, Ö., & Erbil, N. (2023). Determination of fear of childbirth in pregnant women: A systematic review of randomized controlled studies. Karya Journal of Health Science, 4(1), 70-78. https://doi.org/10.52831/kjhs.1166887
  4. Aktaş, S., & Pasinlioğlu, T. (2016). Ebenin empatik iletişim becerisinin doğum eylemine ve doğum sonrası döneme etkisi. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 19, 38-45. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunihem/issue/27667/291652
  5. Al-Gailani, S. (2017). ‘Drawing aside the curtain’: Natural childbirth on screen in 1950s Britain. The British Journal for the History of Science, 50(3), 473-493. https://doi.org/10.1017/S0007087417000607
  6. Al-Gailani, S. (2018). Hospital Birth. İçinde L. Kassell, N. Hopwood, & R. Flemming (Ed.), Reproduction: Antiquity to the Present Day (ss. 553-566). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781107705647.046
  7. Armstrong, D. (1986). The Problem of the Whole-Person in Holistic Medicine. Holistic Medicine, 1(1), 27-36. https://doi.org/10.3109/13561828609038116
  8. Avcı, N., & Kaya, G. (2021). The relationship of learned resourcefulness with self-leadership skills: A study with nurse and midwife students. Nurse Education Today, 107, 105125. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2021.105125
  9. Avşar, M., & Ünalan, Ö. (2024). Anadolu Halk Hekimliğinde Kadının Yeri ve Kadın Ocaklar. Folklor Akademi Dergisi, 7(3), Article 3. https://doi.org/10.55666/folklor.1558134
  10. AWHONN. (2022). Respectful Maternity Care Framework and Evidence-Based Clinical Practice Guideline. Journal of Obstetric, Gynecologic & Neonatal Nursing, 51(2), e3-e54. https://doi.org/10.1016/j.jogn.2022.01.001
APA
Okumuş, F., & Atayoglu, A. T. (2025). Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme. Journal of Integrative and Anatolian Medicine, 6(3), 196-208. https://doi.org/10.53445/batd.1758563
AMA
1.Okumuş F, Atayoglu AT. Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme. J. Integr. Anatol. Med. 2025;6(3):196-208. doi:10.53445/batd.1758563
Chicago
Okumuş, Filiz, and Ali Timucin Atayoglu. 2025. “Doğum Hizmetlerinde Paradigma Değişimi: Holistik Ebelik Yaklaşımı üzerine Kuramsal Bir Derleme”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 6 (3): 196-208. https://doi.org/10.53445/batd.1758563.
EndNote
Okumuş F, Atayoglu AT (December 1, 2025) Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 6 3 196–208.
IEEE
[1]F. Okumuş and A. T. Atayoglu, “Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme”, J. Integr. Anatol. Med., vol. 6, no. 3, pp. 196–208, Dec. 2025, doi: 10.53445/batd.1758563.
ISNAD
Okumuş, Filiz - Atayoglu, Ali Timucin. “Doğum Hizmetlerinde Paradigma Değişimi: Holistik Ebelik Yaklaşımı üzerine Kuramsal Bir Derleme”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 6/3 (December 1, 2025): 196-208. https://doi.org/10.53445/batd.1758563.
JAMA
1.Okumuş F, Atayoglu AT. Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme. J. Integr. Anatol. Med. 2025;6:196–208.
MLA
Okumuş, Filiz, and Ali Timucin Atayoglu. “Doğum Hizmetlerinde Paradigma Değişimi: Holistik Ebelik Yaklaşımı üzerine Kuramsal Bir Derleme”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine, vol. 6, no. 3, Dec. 2025, pp. 196-08, doi:10.53445/batd.1758563.
Vancouver
1.Filiz Okumuş, Ali Timucin Atayoglu. Doğum hizmetlerinde paradigma değişimi: Holistik ebelik yaklaşımı üzerine kuramsal bir derleme. J. Integr. Anatol. Med. 2025 Dec. 1;6(3):196-208. doi:10.53445/batd.1758563