Research Article

Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri

Volume: 28 Number: 1 January 14, 2026
EN TR

Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri

Abstract

Sentetik piretroitler, yüksek biyolojik aktiviteye sahip olmaları ve çevrede uzun süre kalabilmeleri nedeniyle günümüzde tarım alanında yaygın olarak kullanılan pestisitler arasında yer almaktadır. Ancak bu bileşikler, özellikle tatlı su ekosistemlerinde yaşayan hedef dışı organizmalar üzerinde toksik etkilere yol açarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmektedir. Sentetik piretroit grubu içerisinde yer alan deltamethrin, kontakt ve mide zehiri etkisi gösteren; memelilere kıyasla omurgasız sucul organizmalara karşı daha yüksek toksisiteye sahip bir insektisittir. Bu çalışmada, deltamethrinin subletal dozlarının tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki histopatolojik etkileri incelenmiştir. U. delicatus bireyleri, DMSO içinde çözülmüş deltamethrine 1/10 (876 µg/L) ve 1/100 (87.6 µg/L) oranlarındaki subletal konsantrasyonlarda, 48 saat ve 7 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney sonunda midye dokuları disekte edilerek histolojik incelemeye tabi tutulmuştur. Özellikle yüksek doz grubunda, solungaç dokusunda lamellerde hiperplazi ve hemositik infiltrasyon; sindirim bezi dokularında ise tübül yapısında dejenerasyon gibi belirgin patolojik değişiklikler gözlemlenmiştir. Diğer dokular (manto, ayak, gonad, nefridiyum ve addüktor kas) üzerinde anlamlı histopatolojik bozulmalar tespit edilmemiştir. Elde edilen bulgular, deltamethrinin düşük konsantrasyonlarda dahi U. delicatus bireylerinde doku düzeyinde hasar oluşturabileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca tatlı su midyelerinin bu tür toksikolojik çalışmalarda biyolojik izleme organizması olarak kullanılabileceği ve sucul ortamlardaki pestisit kirliliğinin değerlendirilmesinde etkili bir erken uyarı sistemi sağlaya bileceği sonucuna varılmıştır.

Keywords

Supporting Institution

Tübitak

Project Number

2209-A

Ethical Statement

We declare that all processes of the study are in accordance with research and publication ethics, and that we comply with ethical rules and scientific citation principles.

Thanks

This study was supported by the TÜBİTAK 2209/A University Student Research Projects Support Program. We thank TÜBİTAK for their support.

References

  1. Atamanalp, M., & Cengiz, M. Bir sentetik piretroit insektisit (Cypermethrin)’in sublethal dozlarının Capoeta capoeta’da hemoglobin üzerine etkileri. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 19(1-2), 169–175, (2002).
  2. Çalışkan, M. Sentetik piretroid bir insektisit olan tetrametrinin albino fare (Mus musculus)’lerin serum proteinleri üzerine etkileri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 67(2), 65-71, (2010).
  3. Sayeed, I., Parvez, S., Pandey, S., Bin-Hafeez, B., Haque, R., and Raisuddin, S. Oxidative stress biomarkers of exposure to deltamethrin in freshwater fish, Channa punctatus Bloch. Ecotoxicology and Environmental Safety, 56(2), 295–301, (2003).
  4. Oudou, H. C., Alonso, R. M., & Hansen, H. B. Voltammetric behaviour of the synthetic pyrethroid lambda-cyhalothrin and its determination in soil and well water. Analytica Chimica Acta, 523(1), 69-74, (2004).
  5. Vural, H. A., Koç, B., Altıner, A., Bilal, T., & Demircan, H. Y. Tarım Koruma İlaçlarının Hayvansal Ürünlerdeki Kalıntılarının Değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Pharmacology and Toxicology-Special Topics, 5(2), 6-10, (2019).
  6. Başer, S., Erkoç, F., Selvi, M., & Koçak, O. Investigation of acute toxicity of permethrin on guppies Poecilia reticulata. Chemosphere, 51(6), 469-474, (2003).
  7. Bradbury, S. P. & Coats, J. R. Comparative toxicology of the pyrethroid insecticides. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 133-177, (1989).
  8. Srivastav, A. K., Srivastava, S. K., & Srivastav, S. K. Impact of deltamethrin on serum calcium and inorganic phosphate of freshwater catfish, Heteropneustes fossilis. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology, 59, 841-846, (1997).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Aquatic Toxicology

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

January 14, 2026

Publication Date

January 14, 2026

Submission Date

August 7, 2025

Acceptance Date

January 5, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 28 Number: 1

APA
Gül, G., Turanoğlu, G., Durak, S. C., Arslan Yüce, P., & Günal, Ç. (2026). Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 28(1), 352-362. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175
AMA
1.Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2026;28(1):352-362. doi:10.25092/baunfbed.1760175
Chicago
Gül, Göktuğ, Gül Turanoğlu, Sami Can Durak, Pınar Arslan Yüce, and Çağlan Günal. 2026. “Deltamethrinin Tatlı Su Midyeleri (Unio Delicatus) üzerine Histopatolojik Etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 (1): 352-62. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175.
EndNote
Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç (January 1, 2026) Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 1 352–362.
IEEE
[1]G. Gül, G. Turanoğlu, S. C. Durak, P. Arslan Yüce, and Ç. Günal, “Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri”, Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 28, no. 1, pp. 352–362, Jan. 2026, doi: 10.25092/baunfbed.1760175.
ISNAD
Gül, Göktuğ - Turanoğlu, Gül - Durak, Sami Can - Arslan Yüce, Pınar - Günal, Çağlan. “Deltamethrinin Tatlı Su Midyeleri (Unio Delicatus) üzerine Histopatolojik Etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28/1 (January 1, 2026): 352-362. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175.
JAMA
1.Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2026;28:352–362.
MLA
Gül, Göktuğ, et al. “Deltamethrinin Tatlı Su Midyeleri (Unio Delicatus) üzerine Histopatolojik Etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, vol. 28, no. 1, Jan. 2026, pp. 352-6, doi:10.25092/baunfbed.1760175.
Vancouver
1.Göktuğ Gül, Gül Turanoğlu, Sami Can Durak, Pınar Arslan Yüce, Çağlan Günal. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2026 Jan. 1;28(1):352-6. doi:10.25092/baunfbed.1760175