Araştırma Makalesi

Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri

Cilt: 28 Sayı: 1 14 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri

Öz

Sentetik piretroitler, yüksek biyolojik aktiviteye sahip olmaları ve çevrede uzun süre kalabilmeleri nedeniyle günümüzde tarım alanında yaygın olarak kullanılan pestisitler arasında yer almaktadır. Ancak bu bileşikler, özellikle tatlı su ekosistemlerinde yaşayan hedef dışı organizmalar üzerinde toksik etkilere yol açarak biyolojik çeşitliliği tehdit etmektedir. Sentetik piretroit grubu içerisinde yer alan deltamethrin, kontakt ve mide zehiri etkisi gösteren; memelilere kıyasla omurgasız sucul organizmalara karşı daha yüksek toksisiteye sahip bir insektisittir. Bu çalışmada, deltamethrinin subletal dozlarının tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki histopatolojik etkileri incelenmiştir. U. delicatus bireyleri, DMSO içinde çözülmüş deltamethrine 1/10 (876 µg/L) ve 1/100 (87.6 µg/L) oranlarındaki subletal konsantrasyonlarda, 48 saat ve 7 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney sonunda midye dokuları disekte edilerek histolojik incelemeye tabi tutulmuştur. Özellikle yüksek doz grubunda, solungaç dokusunda lamellerde hiperplazi ve hemositik infiltrasyon; sindirim bezi dokularında ise tübül yapısında dejenerasyon gibi belirgin patolojik değişiklikler gözlemlenmiştir. Diğer dokular (manto, ayak, gonad, nefridiyum ve addüktor kas) üzerinde anlamlı histopatolojik bozulmalar tespit edilmemiştir. Elde edilen bulgular, deltamethrinin düşük konsantrasyonlarda dahi U. delicatus bireylerinde doku düzeyinde hasar oluşturabileceğini ortaya koymaktadır. Ayrıca tatlı su midyelerinin bu tür toksikolojik çalışmalarda biyolojik izleme organizması olarak kullanılabileceği ve sucul ortamlardaki pestisit kirliliğinin değerlendirilmesinde etkili bir erken uyarı sistemi sağlaya bileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

2209-A

Etik Beyan

Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun olduğunu, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyduğumuzu beyan ederiz.

Teşekkür

Bu çalışma TÜBİTAK 2209/A Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destek Programı tarafından desteklenmiştir. Tübitak'a destekleri için teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Atamanalp, M., & Cengiz, M. Bir sentetik piretroit insektisit (Cypermethrin)’in sublethal dozlarının Capoeta capoeta’da hemoglobin üzerine etkileri. Ege Üniversitesi Su Ürünleri Dergisi, 19(1-2), 169–175, (2002).
  2. Çalışkan, M. Sentetik piretroid bir insektisit olan tetrametrinin albino fare (Mus musculus)’lerin serum proteinleri üzerine etkileri. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 67(2), 65-71, (2010).
  3. Sayeed, I., Parvez, S., Pandey, S., Bin-Hafeez, B., Haque, R., and Raisuddin, S. Oxidative stress biomarkers of exposure to deltamethrin in freshwater fish, Channa punctatus Bloch. Ecotoxicology and Environmental Safety, 56(2), 295–301, (2003).
  4. Oudou, H. C., Alonso, R. M., & Hansen, H. B. Voltammetric behaviour of the synthetic pyrethroid lambda-cyhalothrin and its determination in soil and well water. Analytica Chimica Acta, 523(1), 69-74, (2004).
  5. Vural, H. A., Koç, B., Altıner, A., Bilal, T., & Demircan, H. Y. Tarım Koruma İlaçlarının Hayvansal Ürünlerdeki Kalıntılarının Değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Pharmacology and Toxicology-Special Topics, 5(2), 6-10, (2019).
  6. Başer, S., Erkoç, F., Selvi, M., & Koçak, O. Investigation of acute toxicity of permethrin on guppies Poecilia reticulata. Chemosphere, 51(6), 469-474, (2003).
  7. Bradbury, S. P. & Coats, J. R. Comparative toxicology of the pyrethroid insecticides. Reviews of Environmental Contamination and Toxicology, 133-177, (1989).
  8. Srivastav, A. K., Srivastava, S. K., & Srivastav, S. K. Impact of deltamethrin on serum calcium and inorganic phosphate of freshwater catfish, Heteropneustes fossilis. Bulletin of Environmental Contamination and Toxicology, 59, 841-846, (1997).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sucul Toksikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

14 Ocak 2026

Yayımlanma Tarihi

14 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

5 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 28 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Gül, G., Turanoğlu, G., Durak, S. C., Arslan Yüce, P., & Günal, Ç. (2026). Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 28(1), 352-362. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175
AMA
1.Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2026;28(1):352-362. doi:10.25092/baunfbed.1760175
Chicago
Gül, Göktuğ, Gül Turanoğlu, Sami Can Durak, Pınar Arslan Yüce, ve Çağlan Günal. 2026. “Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 (1): 352-62. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175.
EndNote
Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç (01 Ocak 2026) Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28 1 352–362.
IEEE
[1]G. Gül, G. Turanoğlu, S. C. Durak, P. Arslan Yüce, ve Ç. Günal, “Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri”, BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi, c. 28, sy 1, ss. 352–362, Oca. 2026, doi: 10.25092/baunfbed.1760175.
ISNAD
Gül, Göktuğ - Turanoğlu, Gül - Durak, Sami Can - Arslan Yüce, Pınar - Günal, Çağlan. “Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 28/1 (01 Ocak 2026): 352-362. https://doi.org/10.25092/baunfbed.1760175.
JAMA
1.Gül G, Turanoğlu G, Durak SC, Arslan Yüce P, Günal Ç. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 2026;28:352–362.
MLA
Gül, Göktuğ, vd. “Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri”. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 28, sy 1, Ocak 2026, ss. 352-6, doi:10.25092/baunfbed.1760175.
Vancouver
1.Göktuğ Gül, Gül Turanoğlu, Sami Can Durak, Pınar Arslan Yüce, Çağlan Günal. Deltamethrinin tatlı su midyeleri (Unio delicatus) üzerine histopatolojik etkileri. BAUN Fen. Bil. Enst. Dergisi. 01 Ocak 2026;28(1):352-6. doi:10.25092/baunfbed.1760175