Research Article

GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ

Volume: 22 Number: 42 December 31, 2019
TR EN

GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ

Abstract

Geç Neolitik, MÖ. 7000’den başlayıp 5500 ila 5100’e kadar devam eden dönemin adıdır. Eskiden bu devrin ikinci yarısı, Hassuna, Samarra, Halaf, Ubeyd olarak adlandırılan 4 maddi kültür topluluğu ekseninde tanımlanır; bu kültür evrenlerinin hem coğrafi hem de kronolojik açılardan ayırt edilebilir olgular olduğuna inanılırdı. Ama Geç Neolitiği numaralandırarak inceleyen yeni kronoloji anlayışı, adı geçen “kültür”ler arasındaki farkların sunî olduğunu ve 4 maddi kültür evreni arasında sürekli etkileşimler-geçişler yaşandığını ortaya koydu. Dönemin ortalarına denk düşen Geç Neolitik 3 (MÖ. 6300-6000) ve 4 (MÖ. 6000-5900) Yakın Doğu Tarihi açısından birer dönüm noktası oluştururlar. İlkinde, MÖ. 6200 iklim olayı denen soğuma ve kuraklaşma toplumları hareketli (yarı-göçebe) çobanlığa zorlamış, avcı-toplayıcı pratikler yeniden güçlenmiş, ikincil ürünler devrimi ile süt ve yün üretimi başlamış, yalın kapların yanına da “iyi mallar” olarak bilinen kaliteli çanak-çömlekler eklenmişti. İkinci alt-dönemi ise boyalı keramik devrimi şekillendirdi, çömlek ustaları Kuzey Mezopotamya’nın pek çok yerleşiminde neredeyse eşzamanlı olarak Hassuna ve Samarra tipi kapların boyalı örneklerini ürettiler. Fırın içindeki oksijen ve karbondioksit oranının denetimli biçimde değiştirilmesinden ibaret yeni pişirme tekniklerinin keşfedildiği bu devir, Halaf’ın gelişini haber verdiği için “Geçiş” ya da “Proto-Halaf” olarak adlandırılmıştır. Proto-Halaf nasıl yoğun kültürel etkileşim sayesinde Hassuna ve Samarra maddi kültürlerinin kaynaşmasının ürünü ise, Halaf döneminde (Geç Neolitik 5’te) de yoğun kültürel temas hız kesmeyecek ve bütün Kuzey Mezopotamya ve Kuzey Levant aynı maddi kültür temelinde bütünleşecektir.

Keywords

References

  1. Akkermans, P. M. M. G. (2013a). Northern Syria in the late Neolithic, ca. 6800-5300 BC. W. Orthmann, P. Matthiae ve M. al-Maqdissi (Eds.), Archéologie et Histoire de la Syrie – I: La Syrie de l’époque néolithique à l’âge du fer (ss. 17-31). Wiesbaden: Harrassowitz Verlag,.
  2. Akkermans, P. M. M. G. (2013b). Tell Sabi Abyad, or Ruins of the White Boy: A Short History of Research into the Late Neolithic of Northern Syria. D. Bonatz ve L. Martin (Eds.), 100 Jahre archäologische Feldforschungen in Nordost-Syrien – eine Bilanz (ss. 29-43). Wiesbaden: Harrasowitz Verlag.
  3. Akkermans, P. M. M. G. (2014a). Late Neolithic Tell Sabi Abyad in Perspective. P. M. M. G. Akkermans, M. L. Brüning, H. O. Huigens ve Olivier P. Nieuwenhuyse (Eds.), Excavations at Late Neolithic Tell Sabi Abyad, Syria: The 1994-1999 Field Seasons (ss. 247-256). Turnhout: Brepols Publisher.
  4. Akkermans, P. M. M. G. (2014b). Settlement and Emergent Complexity in Western Syria, C. 7000-2500 BCE. C. Renfrew ve P. G. Bahn (Eds.), The Cambridge World Prehistory (ss. 1462-1473). New York: Cambridge University Press.
  5. Akkermans, P. M. M. G. ve Van der Plicht, J. (2014). Tell Sabi Abyad: The Site and its Chronology. P. M. M. G. Akkermans, M. L. Brüning, H. O. Huigens ve O. P. Nieuwenhuyse (Eds.), Excavations at Late Neolithic Tell Sabi Abyad, Syria: The 1994-1999 Field Seasons (ss. 17-28). Turnhout: Brepols Publisher.
  6. Akkermans, P. M. M. G., Cappers, R., Cavallo, C., Nieuwenhuyse, O., Nilhamn, B. ve Otte, I. N. (2006). Investigating the Early Pottery Neolithic of Northern Syria: New Evidence from Tell Sabi Abyad. American Journal of Archaeology, 110, 123-156.
  7. Ateşoğulları, S. ve Tekin, H. (2005). Yrd. Doç. Dr. Halil Tekin ile Söyleşi. İDOL: Arkeoloji ve Arkeologlar Derneği Dergisi, 7(24), 34-43.
  8. Bader, N. O., Bashilov, V. A., Le Mière, M. ve Picon, M. (1994). Productions locales et importations de céramique dans le Djebel Sinjar au VIe millénaire. Paléorient, 20(1), 61-68.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2019

Submission Date

January 26, 2019

Acceptance Date

December 11, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 22 Number: 42

APA
Çıvgın, İ. (2019). GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(42), 317-358. https://doi.org/10.31795/baunsobed.658812
AMA
1.Çıvgın İ. GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ. BAUNSOBED. 2019;22(42):317-358. doi:10.31795/baunsobed.658812
Chicago
Çıvgın, İzzet. 2019. “GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22 (42): 317-58. https://doi.org/10.31795/baunsobed.658812.
EndNote
Çıvgın İ (December 1, 2019) GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22 42 317–358.
IEEE
[1]İ. Çıvgın, “GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ”, BAUNSOBED, vol. 22, no. 42, pp. 317–358, Dec. 2019, doi: 10.31795/baunsobed.658812.
ISNAD
Çıvgın, İzzet. “GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 22/42 (December 1, 2019): 317-358. https://doi.org/10.31795/baunsobed.658812.
JAMA
1.Çıvgın İ. GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ. BAUNSOBED. 2019;22:317–358.
MLA
Çıvgın, İzzet. “GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 22, no. 42, Dec. 2019, pp. 317-58, doi:10.31795/baunsobed.658812.
Vancouver
1.İzzet Çıvgın. GEÇ NEOLİTİK 3-4 (MÖ. 6300-5900) VE KÜLTÜREL TEMAS: KUZEY MEZOPOTAMYA VE KUZEY LEVANT’TA BOYALI KERAMİK DEVRİMİ. BAUNSOBED. 2019 Dec. 1;22(42):317-58. doi:10.31795/baunsobed.658812

Baun SOBED