Review Article

Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi

Volume: 18 Number: 1 June 26, 2025
TR EN

Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi

Abstract

Markov modelleri, doğal dil işlemede en yaygın kullanılan makine öğrenmesi yöntemlerinden biridir. Markov zinciri ve gizli Markov modeli, dinamik sistemleri modellemek için kullanılan stokastik (rastlantısal) yöntemdir ve sistemin mevcut durumunu, önceki durumlara dayanarak tahmin eder. Tümcelerin oluşturulmasında doğru bir sözcük dizisi oluşturan Markov zinciri, DDİ çalışmalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca bir tümcedeki Varlık Adlarını (NER : VAT) tanımlamak ve gizli Markov modeline dayalı Sözcükleri Nitelikleri ile Etiketlemek (SNE) için kullanılır. Markov modeline dayanarak, gizli etiketler derlemdeki etiketli sözcüklere göre tahmin edilir. Bu makale, Özbek dilinin etiketli derlemini temel alan bir Gizli Markov modeli kullanarak belirli sözcüklerin otomatik SNE etiketlemesine yönelik yöntemler ve algoritmaları ve bunların uygulanmasını sunmaktadır.

Keywords

References

  1. Rohman, Y. A., Kusumaningrum, R., Twitter Storytelling Generator Using Latent Dirichlet Allocation And Hidden Markov Model POS-TAG (Part-Of-Speech Tagging). ICICOS 2019 - 3rd International Conference on Informatics and Computational Sciences: Accelera-ting Informatics and Computational Research for Smarter Society in The Era of Industry 4.0, Proceedings. https://doi.org/10.1109/ICICoS48119.2019.8982411, (2019).
  2. Muljono, U., Supriyanto, C., Morphology Analysis For Hidden Markov Model Based Indonesian Part-of-Speech Tagger. Proceedings - 2017 1st International Conference on Informatics and Computational Sciences, ICICoS 2017, 2018-January. https://doi.org/10.1109/ICICOS.2017.8276368, (2017).
  3. Xusainova, Z. Y. , NLP: Tokenizatsiya, Stemming, Lemmatizatsiya Va Nutq Qismlarini Teglash. O‘Zbek Amaliy Filologiyasi İstiqbollari / Respublika İlmiy-Amaliy Konferensiya To‘Plami. Elektron nashr / ebook. – Toshkent: ToshDOʻTAU, 26.10.2022. 159-163 b.
  4. Baishya, D., Baruah, R., Resource Languages with Improved Hidden Markov Model and Deep Learning. International Journal of Advan-ced Computer Science and Applications, 12(10). https://doi.org/10.14569/IJACSA.2021.0121011, (2021).
  5. Pattnaik, S., Nayak, A. K., Patnaik, S., A Semi-Supervised Learning Of HMM To Build A POS Tagger for a Low Resourced Language. Journal of Information and Communication Convergence Engineering, 18(4). https://doi.org/10.6109/jicce.2020.18.4.207, (2020).
  6. Elov, B., Hamroyeva, Sh., Axmedova, X., Methods for Creating a Morphological Analyzer, 14th International Conference on Intelligent Human Computer Interaction, IHCI 2022, 19-23 October 2022, Tashkent. (2022).
  7. Assunção, J., Fernandes, P. Lopes, L., Language Independent Pos-Tagging Using Automatically Generated Markov Chains. Proceedings of the International Conference on Software Engineering and Knowledge Engineering, SEKE, 2019-July. https://doi.org/10.18293/SEKE2019-097, (2019).
  8. Talarico, E., Leão, W., Grana, D., Comparison of Recursive Neural Network and Markov Chain Models İn Facies Inversion. Mathematical Geosciences, 53(3). https://doi.org/10.1007/s11004-020-09914-w, (2021).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Information Modelling, Management and Ontologies

Journal Section

Review Article

Authors

Zılola Husaınova This is me
0000-0003-4357-7515
Uzbekistan

Early Pub Date

June 11, 2025

Publication Date

June 26, 2025

Submission Date

June 8, 2024

Acceptance Date

March 12, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 1

APA
Hamroyeva, Ş., Elov, B., & Husaınova, Z. (2025). Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, 18(1), 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096
AMA
1.Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2025;18(1):1-10. doi:10.54525/bbmd.1498096
Chicago
Hamroyeva, Şahlo, Botir Elov, and Zılola Husaınova. 2025. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri Ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi 18 (1): 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096.
EndNote
Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z (June 1, 2025) Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 18 1 1–10.
IEEE
[1]Ş. Hamroyeva, B. Elov, and Z. Husaınova, “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi”, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, vol. 18, no. 1, pp. 1–10, June 2025, doi: 10.54525/bbmd.1498096.
ISNAD
Hamroyeva, Şahlo - Elov, Botir - Husaınova, Zılola. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri Ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 18/1 (June 1, 2025): 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096.
JAMA
1.Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2025;18:1–10.
MLA
Hamroyeva, Şahlo, et al. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri Ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, vol. 18, no. 1, June 2025, pp. 1-10, doi:10.54525/bbmd.1498096.
Vancouver
1.Şahlo Hamroyeva, Botir Elov, Zılola Husaınova. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2025 Jun. 1;18(1):1-10. doi:10.54525/bbmd.1498096

Cited By