İnceleme Makalesi

Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi

Cilt: 18 Sayı: 1 26 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi

Öz

Markov modelleri, doğal dil işlemede en yaygın kullanılan makine öğrenmesi yöntemlerinden biridir. Markov zinciri ve gizli Markov modeli, dinamik sistemleri modellemek için kullanılan stokastik (rastlantısal) yöntemdir ve sistemin mevcut durumunu, önceki durumlara dayanarak tahmin eder. Tümcelerin oluşturulmasında doğru bir sözcük dizisi oluşturan Markov zinciri, DDİ çalışmalarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca bir tümcedeki Varlık Adlarını (NER : VAT) tanımlamak ve gizli Markov modeline dayalı Sözcükleri Nitelikleri ile Etiketlemek (SNE) için kullanılır. Markov modeline dayanarak, gizli etiketler derlemdeki etiketli sözcüklere göre tahmin edilir. Bu makale, Özbek dilinin etiketli derlemini temel alan bir Gizli Markov modeli kullanarak belirli sözcüklerin otomatik SNE etiketlemesine yönelik yöntemler ve algoritmaları ve bunların uygulanmasını sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Rohman, Y. A., Kusumaningrum, R., Twitter Storytelling Generator Using Latent Dirichlet Allocation And Hidden Markov Model POS-TAG (Part-Of-Speech Tagging). ICICOS 2019 - 3rd International Conference on Informatics and Computational Sciences: Accelera-ting Informatics and Computational Research for Smarter Society in The Era of Industry 4.0, Proceedings. https://doi.org/10.1109/ICICoS48119.2019.8982411, (2019).
  2. Muljono, U., Supriyanto, C., Morphology Analysis For Hidden Markov Model Based Indonesian Part-of-Speech Tagger. Proceedings - 2017 1st International Conference on Informatics and Computational Sciences, ICICoS 2017, 2018-January. https://doi.org/10.1109/ICICOS.2017.8276368, (2017).
  3. Xusainova, Z. Y. , NLP: Tokenizatsiya, Stemming, Lemmatizatsiya Va Nutq Qismlarini Teglash. O‘Zbek Amaliy Filologiyasi İstiqbollari / Respublika İlmiy-Amaliy Konferensiya To‘Plami. Elektron nashr / ebook. – Toshkent: ToshDOʻTAU, 26.10.2022. 159-163 b.
  4. Baishya, D., Baruah, R., Resource Languages with Improved Hidden Markov Model and Deep Learning. International Journal of Advan-ced Computer Science and Applications, 12(10). https://doi.org/10.14569/IJACSA.2021.0121011, (2021).
  5. Pattnaik, S., Nayak, A. K., Patnaik, S., A Semi-Supervised Learning Of HMM To Build A POS Tagger for a Low Resourced Language. Journal of Information and Communication Convergence Engineering, 18(4). https://doi.org/10.6109/jicce.2020.18.4.207, (2020).
  6. Elov, B., Hamroyeva, Sh., Axmedova, X., Methods for Creating a Morphological Analyzer, 14th International Conference on Intelligent Human Computer Interaction, IHCI 2022, 19-23 October 2022, Tashkent. (2022).
  7. Assunção, J., Fernandes, P. Lopes, L., Language Independent Pos-Tagging Using Automatically Generated Markov Chains. Proceedings of the International Conference on Software Engineering and Knowledge Engineering, SEKE, 2019-July. https://doi.org/10.18293/SEKE2019-097, (2019).
  8. Talarico, E., Leão, W., Grana, D., Comparison of Recursive Neural Network and Markov Chain Models İn Facies Inversion. Mathematical Geosciences, 53(3). https://doi.org/10.1007/s11004-020-09914-w, (2021).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilgi Modelleme, Yönetim ve Ontolojiler

Bölüm

İnceleme Makalesi

Yazarlar

Zılola Husaınova Bu kişi benim
0000-0003-4357-7515
Uzbekistan

Erken Görünüm Tarihi

11 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

8 Haziran 2024

Kabul Tarihi

12 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Hamroyeva, Ş., Elov, B., & Husaınova, Z. (2025). Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 18(1), 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096
AMA
1.Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. bbmd. 2025;18(1):1-10. doi:10.54525/bbmd.1498096
Chicago
Hamroyeva, Şahlo, Botir Elov, ve Zılola Husaınova. 2025. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 18 (1): 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096.
EndNote
Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z (01 Haziran 2025) Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 18 1 1–10.
IEEE
[1]Ş. Hamroyeva, B. Elov, ve Z. Husaınova, “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi”, bbmd, c. 18, sy 1, ss. 1–10, Haz. 2025, doi: 10.54525/bbmd.1498096.
ISNAD
Hamroyeva, Şahlo - Elov, Botir - Husaınova, Zılola. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi 18/1 (01 Haziran 2025): 1-10. https://doi.org/10.54525/bbmd.1498096.
JAMA
1.Hamroyeva Ş, Elov B, Husaınova Z. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. bbmd. 2025;18:1–10.
MLA
Hamroyeva, Şahlo, vd. “Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, c. 18, sy 1, Haziran 2025, ss. 1-10, doi:10.54525/bbmd.1498096.
Vancouver
1.Şahlo Hamroyeva, Botir Elov, Zılola Husaınova. Gizli Markov Modeli Kullanılarak Özbek Dilinde Sözcüklerin Nitelikleri ile Etiketlemesi. bbmd. 01 Haziran 2025;18(1):1-10. doi:10.54525/bbmd.1498096

Cited By