Research Article

Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu

Number: Advanced Online Publication Early Pub Date: September 12, 2026
EN TR

Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu

Abstract

Gastrointestinal poliplerin zamanında ve doğru bir şekilde tespiti, kolorektal kanserin önlenmesi ve erken tanısı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, polip segmentasyonu görevine yönelik olarak geliştirilen yeni bir derin öğrenme mimarisi olan XAttUNet tanıtılmaktadır. Modelimiz, UNet mimarisinin temel yapısını korumakla birlikte, dikkat mekanizmalarını (CBAM), çoklu başlı self-attention katmanlarını ve transformer yapılarını entegre ederek, hem lokal detayları hem de küresel bağlamsal bilgiyi daha etkili bir biçimde öğrenebilmektedir. Önerilen model, Kvasir-SEG veri seti üzerinde eğitilmiş ve değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, XAttUNet’in klasik UNet mimarisine dayalı modellere kıyasla Dice, IoU, Precision, Recall, mAP ve Boundary-F1 gibi metriklerde anlamlı iyileşmeler sağladığını ortaya koymuştur. Ayrıca görsel karşılaştırmalar, modelin polip sınırlarını daha hassas ve gerçekçi şekilde yakalayabildiğini göstermektedir. Bu yönüyle XAttUNet, tıbbi segmentasyon alanında doğruluğu yüksek ve güvenilir sonuçlar üreten bir çözüm olarak öne çıkmaktadır. Yapılan bu çalışma, klinik destek sistemlerinde kullanılabilecek derin öğrenme temelli polip tespiti sistemlerinin geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Keywords

References

  1. Sung, H. et al.: Global Cancer Statistics 2020: GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries. CA Cancer J Clin, 71 (3), 2021, p. 209–249.
  2. Zauber, A.G. et al.: Colonoscopic Polypectomy and Long-Term Prevention of Colorectal-Cancer Deaths. New England Journal of Medicine, 366 (8), 2012, p. 687–696.
  3. Tajbakhsh, N. et al.: Automated polyp detection in colonoscopy videos using shape and context information. IEEE Trans Med Imaging, 35 (2), 2016, p. 630–644.
  4. Khuc, T. et al.: Accuracy and Inter-observer Agreement Among Endoscopists for Visual Identification of Colorectal Polyps Using Endoscopy Images. Dig Dis Sci, 68 (2), 2023, p. 616–622.
  5. Lee, J.Y. et al.: Real-time detection of colon polyps during colonoscopy using deep learning: systematic validation with four independent datasets. Sci Rep, 10 (1), 2020, p. 1–9.
  6. Atık, I.: The Current Status And Future Vısıon Of Artıfıcıal Intellıgence Applıcatıons In Healthcare. Experimental and Applied Medical Science, 5 (2), 2024, p. 36–43.
  7. Akçaman, M.N. et al.: Tıbbi Görüntü Bölütleme için MMIAU-Net Mimarisi Önerisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 18 (1), 2025, p. 19–30.
  8. Ronneberger, O. et al.: U-Net: Convolutional Networks for Biomedical Image Segmentation. Lecture Notes in Computer Science (including subseries Lecture Notes in Artificial Intelligence and Lecture Notes in Bioinformatics), 9351, 2015, p. 234–241.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Decision Support and Group Support Systems

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 12, 2026

Publication Date

-

Submission Date

August 4, 2025

Acceptance Date

February 6, 2026

Published in Issue

Year 2026 Number: Advanced Online Publication

APA
Teke, M., Güler, O., & Etem, T. (2026). Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839
AMA
1.Teke M, Güler O, Etem T. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1757839
Chicago
Teke, Mustafa, Osman Güler, and Taha Etem. 2026. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet Ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839.
EndNote
Teke M, Güler O, Etem T (September 1, 2026) Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]M. Teke, O. Güler, and T. Etem, “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1757839.
ISNAD
Teke, Mustafa - Güler, Osman - Etem, Taha. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet Ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. Advanced Online Publication (September 1, 2026). https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839.
JAMA
1.Teke M, Güler O, Etem T. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026. doi:10.54525/bbmd.1757839.
MLA
Teke, Mustafa, et al. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet Ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi:10.54525/bbmd.1757839.
Vancouver
1.Mustafa Teke, Osman Güler, Taha Etem. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026 Sep. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1757839