Araştırma Makalesi

Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu

Sayı: Advanced Online Publication Erken Görünüm Tarihi: 12 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu

Öz

Gastrointestinal poliplerin zamanında ve doğru bir şekilde tespiti, kolorektal kanserin önlenmesi ve erken tanısı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, polip segmentasyonu görevine yönelik olarak geliştirilen yeni bir derin öğrenme mimarisi olan XAttUNet tanıtılmaktadır. Modelimiz, UNet mimarisinin temel yapısını korumakla birlikte, dikkat mekanizmalarını (CBAM), çoklu başlı self-attention katmanlarını ve transformer yapılarını entegre ederek, hem lokal detayları hem de küresel bağlamsal bilgiyi daha etkili bir biçimde öğrenebilmektedir. Önerilen model, Kvasir-SEG veri seti üzerinde eğitilmiş ve değerlendirilmiştir. Deneysel sonuçlar, XAttUNet’in klasik UNet mimarisine dayalı modellere kıyasla Dice, IoU, Precision, Recall, mAP ve Boundary-F1 gibi metriklerde anlamlı iyileşmeler sağladığını ortaya koymuştur. Ayrıca görsel karşılaştırmalar, modelin polip sınırlarını daha hassas ve gerçekçi şekilde yakalayabildiğini göstermektedir. Bu yönüyle XAttUNet, tıbbi segmentasyon alanında doğruluğu yüksek ve güvenilir sonuçlar üreten bir çözüm olarak öne çıkmaktadır. Yapılan bu çalışma, klinik destek sistemlerinde kullanılabilecek derin öğrenme temelli polip tespiti sistemlerinin geliştirilmesine katkı sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Sung, H. et al.: Global Cancer Statistics 2020: GLOBOCAN Estimates of Incidence and Mortality Worldwide for 36 Cancers in 185 Countries. CA Cancer J Clin, 71 (3), 2021, p. 209–249.
  2. Zauber, A.G. et al.: Colonoscopic Polypectomy and Long-Term Prevention of Colorectal-Cancer Deaths. New England Journal of Medicine, 366 (8), 2012, p. 687–696.
  3. Tajbakhsh, N. et al.: Automated polyp detection in colonoscopy videos using shape and context information. IEEE Trans Med Imaging, 35 (2), 2016, p. 630–644.
  4. Khuc, T. et al.: Accuracy and Inter-observer Agreement Among Endoscopists for Visual Identification of Colorectal Polyps Using Endoscopy Images. Dig Dis Sci, 68 (2), 2023, p. 616–622.
  5. Lee, J.Y. et al.: Real-time detection of colon polyps during colonoscopy using deep learning: systematic validation with four independent datasets. Sci Rep, 10 (1), 2020, p. 1–9.
  6. Atık, I.: The Current Status And Future Vısıon Of Artıfıcıal Intellıgence Applıcatıons In Healthcare. Experimental and Applied Medical Science, 5 (2), 2024, p. 36–43.
  7. Akçaman, M.N. et al.: Tıbbi Görüntü Bölütleme için MMIAU-Net Mimarisi Önerisi. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, 18 (1), 2025, p. 19–30.
  8. Ronneberger, O. et al.: U-Net: Convolutional Networks for Biomedical Image Segmentation. Lecture Notes in Computer Science (including subseries Lecture Notes in Artificial Intelligence and Lecture Notes in Bioinformatics), 9351, 2015, p. 234–241.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karar Desteği ve Grup Destek Sistemleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Eylül 2026

Yayımlanma Tarihi

-

Gönderilme Tarihi

4 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

6 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA
Teke, M., Güler, O., & Etem, T. (2026). Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839
AMA
1.Teke M, Güler O, Etem T. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. bbmd. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1757839
Chicago
Teke, Mustafa, Osman Güler, ve Taha Etem. 2026. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, sy Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839.
EndNote
Teke M, Güler O, Etem T (01 Eylül 2026) Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]M. Teke, O. Güler, ve T. Etem, “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”, bbmd, sy Advanced Online Publication, Eyl. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1757839.
ISNAD
Teke, Mustafa - Güler, Osman - Etem, Taha. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. Advanced Online Publication (01 Eylül 2026). https://doi.org/10.54525/bbmd.1757839.
JAMA
1.Teke M, Güler O, Etem T. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. bbmd. 2026. doi:10.54525/bbmd.1757839.
MLA
Teke, Mustafa, vd. “Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, sy Advanced Online Publication, Eylül 2026, doi:10.54525/bbmd.1757839.
Vancouver
1.Mustafa Teke, Osman Güler, Taha Etem. Dikkat Odaklı Genişletilmiş UNet Mimarisine Dayalı XAttUNet ile Gastrointestinal Polip Segmentasyonu. bbmd. 01 Eylül 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1757839