TR
EN
Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası
Abstract
Dijital finans haber akışının sürekliliği ve çeşitliliği, metinden güvenilir bilgi çıkararak bunları alana özgü bir bilgi grafında biriktirmeyi kritik, ancak gürültüye açık bir sorun hâline getirmektedir. Önerilen yaklaşım, varlık, ilişki ve öznitelik çıkarımını üç aşamaya ayırmakta ve ardından denetlenebilir bir operasyon planlama katmanıyla her aday bilginin ekleme, güncelleme veya eleme kararını şema ve kanıt temelli politikalara göre belirlemektedir. 200 haberlik bir veri kümesi üzerinde, yöntemimiz ürettiği düğüm sayısını baz çizgiye kıyasla %19,56, ilişki sayısını ise %21,19 oranında azaltarak grafın kompaktlığını korurken hatalı verileri filtrelemiştir. Ayrıca, vektör tabanlı aday arama ile desteklenen bir güvenlik ağı mekanizması, ihtiyaç halinde büyük ya da küçük dil modelini devreye sokarak adlandırma varyantlarını kanonik temsillerde birleştirmektedir.
Keywords
Ethical Statement
Bu çalışma, kamuya açık kaynaklardan elde edilen metin verileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma; insan katılımcı, deney hayvanı veya kişisel veri içeren bir araştırma kapsamında olmadığından etik kurul onayı gerekmemektedir. Çalışmanın tüm süreçlerinin araştırma ve yayın etiğine uygun yürütüldüğü, etik kurallara ve bilimsel atıf gösterme ilkelerine uyulduğu beyan edilir.
References
- A. Hogan et al., “Knowledge Graphs,” ACM Comput. Surv., vol. 54, no. 4, Jul. 2021, doi: 10.1145/3447772.
- S. Auer, C. Bizer, G. Kobilarov, J. Lehmann, R. Cyganiak, and Z. Ives, “DBpedia: A Nucleus for a Web of Open Data,” Springer-Verlag, 2007, pp. 722–735. doi: 10.1007/978-3-540-76298-0_52.
- F. M. Suchanek, G. Kasneci, and G. Weikum, “Yago: a core of semantic knowledge,” in Proceedings of the 16th international conference on World Wide Web, New York, NY, USA: ACM, May 2007, pp. 697–706. doi: 10.1145/1242572.1242667.
- D. Vrandečić and M. Krötzsch, “Wikidata: a free collaborative knowledgebase,” Commun ACM, vol. 57, no. 10, pp. 78–85, Sep. 2014, doi: 10.1145/2629489.
- X. Dong et al., “Knowledge vault: a web-scale approach to probabilistic knowledge fusion,” in Proceedings of the 20th ACM SIGKDD international conference on Knowledge discovery and data mining, New York, NY, USA: ACM, Aug. 2014, pp. 601–610. doi: 10.1145/2623330.2623623.
- B. Abu-Salih, “Domain-specific knowledge graphs: A survey,” Journal of Network and Computer Applications, vol. 185, p. 103076, Jul. 2021, doi: 10.1016/j.jnca.2021.103076.
- B. P. Jeyaraman, B. T. Dai, and Y. Fang, “A Comprehensive Review of Financial Knowledge Graphs,” World Scientific Annual Review of Artificial Intelligence, 2025, doi: 10.1142/s2811032325300014.
- K. Oflazer, “Türkçe ve Doğal Dil İşleme,” Türkiye Bilişim Vakfı Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, vol. 5, no. 2, 2016.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Information Systems Development Methodologies and Practice
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
September 12, 2026
Publication Date
-
Submission Date
December 27, 2025
Acceptance Date
February 5, 2026
Published in Issue
Year 2026 Number: Advanced Online Publication
APA
Şimşek, A. R., & Tantuğ, A. C. (2026). Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1850314
AMA
1.Şimşek AR, Tantuğ AC. Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1850314
Chicago
Şimşek, Abdullah Rauf, and Ahmet Cüneyd Tantuğ. 2026. “Çok Aşamalı LLM Çıkarımı Ve Denetlenebilir Operasyon Planlama Ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication. https://doi.org/10.54525/bbmd.1850314.
EndNote
Şimşek AR, Tantuğ AC (September 1, 2026) Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi Advanced Online Publication
IEEE
[1]A. R. Şimşek and A. C. Tantuğ, “Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası”, Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi: 10.54525/bbmd.1850314.
ISNAD
Şimşek, Abdullah Rauf - Tantuğ, Ahmet Cüneyd. “Çok Aşamalı LLM Çıkarımı Ve Denetlenebilir Operasyon Planlama Ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası”. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. Advanced Online Publication (September 1, 2026). https://doi.org/10.54525/bbmd.1850314.
JAMA
1.Şimşek AR, Tantuğ AC. Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026. doi:10.54525/bbmd.1850314.
MLA
Şimşek, Abdullah Rauf, and Ahmet Cüneyd Tantuğ. “Çok Aşamalı LLM Çıkarımı Ve Denetlenebilir Operasyon Planlama Ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası”. Bilgisayar Bilimleri Ve Mühendisliği Dergisi, no. Advanced Online Publication, Sept. 2026, doi:10.54525/bbmd.1850314.
Vancouver
1.Abdullah Rauf Şimşek, Ahmet Cüneyd Tantuğ. Çok Aşamalı LLM Çıkarımı ve Denetlenebilir Operasyon Planlama ile Türkçe Finans Haberlerinden Alana Özgü Bilgi Grafı İnşası. Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Dergisi. 2026 Sep. 1;(Advanced Online Publication). doi:10.54525/bbmd.1850314