Piyeten
Abstract
Piyeten,
başlıca etken Dichelobacter nodosus’un
neden olduğu bulaşıcı bakteriyel bir ayak hastalığıdır. Piyetenin benign ve
virülent olmak üzere başlıca iki klinik formu tanımlanmıştır. Hastalığın hafif
formu olan benign piyeten, interdigital dokunun yangısı ve dejenerasyonu ile
karakterizedir. Virülent piyeten ise tırnağın epitelyal dokusunun ciddi
dejeneratif ve nekrotik hasarı ile karakterizedir. Bu formda bir veya birden
fazla ayakta eksungulasyon görülebilir. Hastalığın şiddeti; D. nodosus suşunun virülensi, çevresel
koşullar, çiftlik uygulamaları ve konak hayvanın duyarlılığı gibi çeşitli
faktörlere bağlıdır. Piyeten, etkilenen koyunlarda şiddetli ağrı ve topallığa
neden olur. Piyeten ve buna bağlı olarak gelişen topallıklar, koyun ve keçi
yetiştiriciliğinin yaygın olduğu ülkelerde hayvan refahı ve ekonomik açıdan
duyulan endişelerin ana sebebini oluşturmaktadır. Hastalık; yapağı veriminde
azalmaya, kuzularda yetersiz büyümeye, koyunlarda fertilitenin düşmesine ve
enfekte koyunların satış imkânının kısıtlanmasına neden olarak sürü verimliliği
ve karlılık üzerinde çok büyük bir etkiye sahiptir. Piyeten ile mücadelede
piyetenin çalışıldığı birçok bölgede hastalığın eradikasyonu ve yönetimi ile
ilgili gelecek vadeden yeni yaklaşım stratejileri geliştirilebilir. Bu
uygulamalar içerisinde; spesifik aşı geliştirme, Dichelobacter nodosus’un genetik yapısı ile ilgili önemli bilgiler
edinme, çevreye özgü yeni yönetim stratejileri geliştirme, yeni genetik test
yöntemleri geliştirme ve hastalığa dirençli hayvan elde etmeye yarayan ıslah
çalışmaları sayılabilir. Bu derlemede koyunların önemli bir ayak hastalığı olan
piyeten hakkında bilgi verilmiştir.
Keywords
References
- Abbott, K. A., Lewis, C. J. (2005). Current approaches to the management of ovine footrot. Veterinary Journal, 169, 1, 28-41.
- Alkan, F. (1998). Konya bölgesinde koyunlarda görülen Piyeten'in etiyolojisinde çinko ve bakırın rolü. Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 76 s. Konya
- Alkan, F. (2017). Koyunlarda ayak hastalıkları ve genel yaklaşım. 3. Koyun-Keçi Sağlığı ve Yönetimi Kongresi, 23-32, Bursa
- Allworth, M. B. (2014). Challenges in ovine footrot control. Small Ruminant Research, 118 (1), 110-113.
- Angell, J., Duncan, J., Carter, S., Grove-White, D. (2014). Farmer reported prevalence and factors associated with contagious ovine digital dermatitis in Wales: a questionnaire of 511 sheep farmers. Preventive veterinary medicine, 113, 1, 132-138.
- Anonim, (2011). Farm Animal Welfare Council (FAWC). Opinion on lameness in sheep. http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20110405203111/http://www.fawc.org.uk/pdf/sheep-lameness-opinion-110328.pdf. (Erişim: 19.11.2017).
- Avki, S., Temizsoylu, D., Yiğitaslan, K. (2004). Burdur yöresi koyunlarında ayak hastalıklarının dağılımı ve çevresel faktörler yönünden değerlendirilmesi. Veteriner Cerrahi Dergisi, 10, 1-2, 5-12.
- Barwell, R., Eppleston, J., Watt, B., Dhand, N. K. (2015). Foot abscess in sheep: Evaluation of risk factors and management options. Preventive veterinary medicine, 122, 3, 325-331.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Review
Publication Date
July 20, 2018
Submission Date
November 9, 2018
Acceptance Date
February 28, 2018
Published in Issue
Year 2018 Volume: 7 Number: 1