A Perspective on the Education Model with 5th and 9th Grade Mathematics Teachers: Are We Ready to Teach Statistics?

Year 2026, Volume: 21 Issue: 49, 289 - 325, 24.03.2026

Dilara Elbir , Zeynep Medine Özmen

https://doi.org/10.35675/befdergi.1731873

https://izlik.org/JA25FX59PS

Abstract

This study aimed to examine 5th and 9th grade mathematics teachers’ views, readiness, and knowledge regarding the statistical research process theme within the scope of the Türkiye Century Education Model. A special case study design was employed, and the participants consisted of six mathematics teachers from middle and high schools in Trabzon. Data were collected through a clinical interview form comprising 7 general and 5 specific questions focusing on key statistical concepts such as data, representation, center, variation, distribution, and inference. Descriptive analysis revealed that while teachers were generally aware of the 2024 curriculum changes, they mostly identified student difficulties in interpreting graphs. Teachers’ responses at the 5th grade level were predominantly at the C level, whereas 9th grade responses were largely at the E level. It is recommended that targeted professional development be provided to enhance teachers’ understanding of statistical concepts in alignment with the new curriculum.

Keywords

Teaching statistics , statistical pedagogical content knowledge , mathematics teachers , Türkiye education model

5. ve 9. Sınıf Matematik Öğretmenleriyle Maarif Modeline Bir Bakış: İstatistik Öğretimine Hazır Mıyız?

https://izlik.org/JA25FX59PS

Abstract

Bu çalışmada, 5. ve 9. sınıf matematik öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında yer alan istatistiksel araştırma süreci temasına yönelik görüşlerini, hazır bulunuşluklarının ve istatistik öğretimine ilişkin bilgilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden özel durum çalışması yöntemi kullanılmıştır. Araştırma grubu Trabzon ilinde bulunan ortaokul ve liselerde görev yapan, 5. 9. sınıfların dersine giren 6’şar matematik öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak klinik mülakat formu kullanılmıştır. Form hazırlanırken 5. ve 9. sınıf seviyesinde ortak sorulmak üzere genel yapıda 7 soru, özel yapıda 5 soru yöneltilmiştir. Öğretmenlerle yapılan klinik mülakatlar, betimsel olarak analiz edilmiştir. Öğretmenlerin yeni müfredatta yayınlanan matematik öğretim programındaki değişikliklerin genel hatlarıyla farkında oldukları görülmüştür. İstatistik öğrenme alanı özelinde yapılan karşılaştırmaların daha çok grafikler konusu etrafında olduğu görülmüştür. 5.sınıf öğretmenlerinin cevapları daha çok Y düzeyinde, 9.sınıf öğretmenlerinin cevapları ise G düzeyinde yoğunlaşmıştır. Öğretmenlerin yenilenen programla birlikte istatistik öğrenme alanına ilişkin bilgilerinin henüz derinleşmediği, mesleki gelişim seminerlerinin verilmesi önerilmektedir.

Keywords

İstatistik öğretimi , istatistiği öğretme , matematik öğretmeni , maarif modeli

References

• Arnold, P. (2013). Statistical investigative questions: An enquiry into posing and answering investigative questions from existing data [Doctoral dissertation, The University of Auckland]. The University of Auckland Research Repository.
• Australian Curriculum, Assessment and Reporting Authority. (2023). Australian curriculum: Mathematics (Version 9.0). https://www.australiancurriculum.edu.au
• Avcı. E., Yetkin Özdemir, İ. E., & Kazak, S. (2025). Bilim ve sanat merkezlerinde çalışan ortaokul matematik öğretmenlerinin istatistiksel araştırma sürecine yönelik deneyimlerinin desteklenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(46), 533-567.
• Aydın, H. (2024). Ortaokul matematik öğretmenlerinin istatistik öğretimlerine yönelik sınıf içi uygulamalarının GAISE çerçevesi bağlamında incelenmesi (Tez No. 907502) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Bakker, A., Biehler, R., & Konold, C. (2005). Should young students learn about box plots? Curricular Development in Statistics Education: International Association for Statistical Education (pp.163–173).
• Bargagliotti, A., Franklin, C., Arnold, P., Gould, R., Johnson, S., Perez, L., & Spangler, D. (2020). Pre-K-12 guidelines for assessment and instruction in statistics education (GAISE) report II. American Statistical Association and National Council of Teachers of Mathematics.
• Batur, A. (2021). Ortaokul matematik öğretmenlerinin istatistiği öğretme bilgilerinin karakterizasyonu (Tez No. 675622) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Batur, A., Özmen, Z. M., Topan, B., & Akoğlu, K. (2021). A cross-national comparison of statistics curricula. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 12(1), 290-319. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.793285
• Bautista, A. (2015). Examining how teachers use graphs to teach mathematics. Journal of Education and Training Studies, 3(2), 92–99.
• Ben-Zvi, D., & Garfield, J. (2004). Statistical literacy, reasoning, and thinking: Goals, definitions, and challenges. In D. Ben-Zvi & J. Garfield (Eds.), The challenge of developing statistical literacy, reasoning and thinking (pp. 3-15). Kluwer.
• Budiharso, T., & Tarman, B. (2020). Improving quality education through better working conditions of academic institutes. Journal of Ethnic and Cultural Studies, 7(1), 99-115. http://dx.doi.org/10.29333/ejecs/306
• Burrill, G., & Biehler, R. (2011). Fundamental statistical ideas in the school curriculum and in training teachers. In C. Batanero, G. Burrill, & C. Reading (Eds.), Teaching statistics in school mathematics- Challenges for teaching and teacher education: A joint ICMI/IASE study (pp. 57-70). Springer.
• Callingham, R., & Watson, J. M. (2011). Measuring levels of statistical pedagogical content knowledge. In C. Batanero, G. Burrill, & C. Reading (Eds.), Teaching statistics in school mathematics: Challenges for teaching and teacher education (pp. 283–293). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-1131-0_28
• Callingham, R., Carmichael, C., & Watson, J. M. (2016). Explaining student achievement: The influence of teachers’ pedagogical content knowledge in statistics. International Journal of Science and Mathematics Education, 14(7), 1339-1357.
• Callingham, R., & Watson, J. M. (2017). The development of statistical literacy at school. Statistics Education Research Journal, 17(1), 181-201. https://doi.org/10.52041/serj.v16i1.223
• Carver, R., Everson, M., Gabrosek, J., Horton, N., Lock, R., Mocko, M., Rossman, A., Roswell, G. H., Velleman, P., Witmer, J., & Wood, B. (2016). Guidelines for Assessment and Instruction in Statistics Education (GAISE) college report 2016. American Statistical Association. https://www.amstat.org/docs/default-source/amstat- documents/gaisecollege_full.pdf
• Department for Education. (2014). National curriculum in England: Mathematics programmes of study. Author.
• Duyul, S., Duyul, Y., Kesman, M., & Kesman, M. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli konusunda öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(3), 20262. https://doi.org/10.5281/zenodo.15002346
• Engledowl, C., & Tarr, J. E. (2020). Secondary teachers’ knowledge structures for measures of center, spread, and shape of distribution supporting their statistical reasoning. International Journal of Education in Mathematics, Science and Technology, 8(2), 146–167.
• Garfield, J., delMas, R., & Chance, B. (2007). Using students’ informal notions of variability to develop an understanding of formal measures of variability. In M. Lovett & P. Shah (Eds.), Thinking with data (pp. 117–147). Lawrence Erlbaum.
• Green, J. L., Smith, W. M., Kerby, A. T., Blankenship, E. E., Schmid, K. K., & Carlson, M. A. (2018). Introductory statistics: Preparing in-service middle-level mathematics teachers for classroom research. Statistics Education Research Journal, 17(2), 216– 238. https://doi.org/10.52041/serj.v17i2.167
• Güven, B., Baki, A., Uzun, N., Özmen, Z. M., & Arslan, Z. (2021). Evaluating the statistics courses in terms of the statistical literacy: Didactic pathways of pre-service mathematics teachers. International Electronic Journal of Mathematics Education, 16(2), 1– 15. https://doi.org/10.29333/iejme/9769
• Güven, B., Öztürk, T., & Özmen, Z. M. (2015). Ortaokul sekizinci sınıf öğrencilerinin istatistiksel süreçteki deneyimlerinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 40(177), 343–363.
• Huber, S., Reinhold, F., Obersteiner, A., & Reiss, K. (2024). Teaching statistics with positive orientations but little knowledge? Teachers’ professional competence in statistics. Statistics Education Research Journal, 23(1), 2–2.
• Kıryak, Z., Kozaklı Ülger, T., Ülger, B. B., Bozkurt, I., & Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 ilk ve ortaokul fen bilimleri ve matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054–3089. https://doi.org/10.35675/befdergi.1507283
• Koklu, O., & Kaplan, J. (2023). Undergraduate students’ use of primitive notions when reasoning about variability. International Journal of Science and Mathematics Education, 21, 1243–1264.
• Koparan, T. (2012). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin istatistik okuryazarlığı seviyelerine ve istatistiğe yönelik tutumlarına etkisi (Tez No. 344459) [Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Koparan, T. (2015). Difficulties in learning and teaching statistics: Teacher views. International Journal of Mathematical Education in Science and Technology, 46(1), 94–104. https://doi.org/10.1080/0020739X.2014.941425
• Kurt, M. (2024). İstatistiği öğretme bilgisini geliştirmeye yönelik bir eğitim programının öğretmenlerin yazılı sınavlarına etkisinin değerlendirilmesi (Tez No. 902848) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Kuntze, S. (2014). Teachers’ views related to goals of the statistics classroom – From global to content-specific. In K. Makar, B. de Sousa, & R. Gould (Eds.), Sustainability in statistics education. Proceedings of the 9th International Conference on Teaching Statistics (ICOTS 9, July 13–18, 2014), Flagstaff, AZ, USA. International Statistical Institute.
• Kuzle, A., & Biehler, R. (2015). Examining mathematics mentor teachers’ practices in professional development courses on teaching data analysis: Implications for mentor teachers’ programs. ZDM Mathematics Education, 47(1), 39– 51. https://doi.org/10.1007/s11858-014-0663-2
• Kuzu, O., Toptaş, V., & Göçer, V. (2024). Comparison of the 2018 and 2024 primary school mathematics curricula from the perspective of the Türkiye Century Education Model. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 114– 140. https://doi.org/10.29299/kefad.1545275
• Lovett, J. N., & Lee, H. S. (2017). New standards require teaching more statistics: Are preservice secondary mathematics teachers ready? Journal of Teacher Education, 68(3), 299–311. https://doi.org/10.1177/0022487117697918
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Matematik Dersi (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programmat5678Onayli.pdf
• Ministry of Education. (2007). The New Zealand curriculum. Learning Media.
• Ministry of Education. (2023). Mathematics and statistics learning area update. https://nzcurriculum.tki.org.nz
• National Governors Association Center for Best Practices, & Council of Chief State School Officers. (2010). Common Core State Standards for Mathematics. Authors.
• Ozmen, Z. M., Güven, B., & Kurak, Y. (2020). Determining the graphical literacy levels of the 8th grade students. Eurasian Journal of Educational Research, 20(86), 269– 292. https://doi.org/10.14689/ejer.2020.86.13
• Özmen, Z. M. (2023). Tablo-grafikler öğretimi. İçinde B. Güven, Z. M. Özmen, R. Gürbüz & Y. Akkan (Ed.), Teoriden pratiğe olasılık ve istatistik öğretimi (ss. 145–174). Vizetek.
• Özmen, Z., & Baki, A. (2019). 5–8. sınıf matematik öğretim programının istatistik okuryazarlığı bağlamında incelenmesi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 13(2), 1063– 1082. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.603569
• Özmen, Z. M., Baki, A., Güven, B., Topan, B., Bukova Güzel, E., & Gürbüz, R. (2023). Ortaokul matematik öğretmenlerinin istatistik öğretimlerinin değerlendirilmesi: İhtiyaç analizi çalışması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 261– 279. https://doi.org/10.52826/mcbuefd.1373632
• Özmen, Z. M., & Güven, B. (2023). İstatistiğin doğası ve öğretimi. İçinde B. Güven, Z. M. Özmen, R. Gürbüz ve Y. Akkan (Ed.), Teoriden pratiğe olasılık ve istatistik öğretimi (ss. 1–16). Vizetek.
• Özüdoğru, F. (2021). Teachers’ perception of 2018 Turkish national curriculum change. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 458–475.
• Pfannkuch, M. (2006). Comparing box plot distributions: A teacher’s reasoning. Statistics Education Research Journal, 5(2), 27–45.
• Pfannkuch, M., & Ben-Zvi, D. (2011). Developing teachers’ statistical thinking. In C. Batanero, G. Burrill, & C. Reading (Eds.), Teaching statistics in school mathematics: Challenges for teaching and teacher education. A joint ICMI/IASE study (pp. 323–333). Springer.
• Pinzón, A., Gómez, D., & González, M. J. (2024). Effects of a professional development programme on teachers’ classroom practices in Colombia. Oxford Review of Education, 50(5), 607–625. https://doi.org/10.1080/03054985.2023.2265296
• Sánchez, E., Silva, C. B., & Coutinho, C. (2011). Teachers’ understanding of variation. In C. Batanero, G. Burrill, & C. Reading (Eds.), Teaching statistics in school mathematics: Challenges for teaching and teacher education (pp. 211–221). Springer.
• Schoen, R. C., LaVenia, M., Chicken, E., Razzouk, R., & Kisa, Z. (2019). Increasing secondary-level teachers’ knowledge in statistics and probability: Results from a randomized controlled trial of a professional development program. Cogent Education, 6(1), 1613799. https://doi.org/10.1080/2331186X.2019.1613799
• Sevimli, N. E. (2020). İstatistiksel kavramların teknoloji kullanımıyla öğretimine yönelik tasarlanan bir öğretim modülünün etkililiğinin incelenmesi (Tez No. 656693) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Topan, B. (2019). Ters-yüz sınıf modeline göre tasarlanan öğrenme ortamının ortaokul öğrencilerinin istatistik okuryazarlık seviyelerine etkisi (Tez No. 612056) [Doktora tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Uyanık, S. (2022). Ortaokul matematik öğretmenlerinin grafikler konusuna ilişkin öğretimlerinin grafik okuryazarlığı bağlamında değerlendirilmesi (Tez No. 772987) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Uygun, E., & Akgül, A. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 23(2), 743– 758. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2024.4399101
• Watson, J. M., & Callingham, R. A. (2004). Statistical literacy: From idiosyncratic to critical thinking. In G. Burrill & M. Camden (Eds.), Proceedings of IASE Roundtable on Curricular Development in Statistics Education (pp. 116–162). International Statistical Institute.
• Watson, J. M., Callingham, R., & Nathan, E. (2009). Probing teachers’ pedagogical content knowledge in statistics: “How will Tom get to school tomorrow?” In R. Hunter, B. Bicknell, & T. Burgess (Eds.), Crossing divides. Proceedings of the 32nd annual conference of the Mathematics Education Research Group of Australasia (Vol. 2, pp. 563–570). MERGA.
• Yeniçırak, Ö. (2020). Ortaokul matematik öğretmenlerinin veri işleme öğrenme alanına ilişkin öğretme pratikleri: Merkezi eğilim ölçüleri (Tez No. 651370) [Yüksek lisans tezi, Trabzon Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.
• Yeşilbaş Özenç, Y. (2022). Eğitim araştırmalarında durum çalışması deseni nasıl kullanılır? Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi (UEMAD), 1(2), 57-67.
• Yılmaz, N. (2019). Öğretmen adaylarının istatistiği öğretme bilgilerinin öğretmenlik uygulaması temelli ders araştırmaları bağlamında incelenmesi (Tez No. 545238) [Doktora tezi, Hacettepe Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı Tez Merkezi.