VAKİT GAZETESİNE GÖRE PARİS BARIŞ KONFERANSI’NDA TÜRKİYE SULHU MÜZAKERELERİ VE ANADOLUDA’Kİ ETKİLERİ (1919-1920)

Year 2025, Issue: 30, 325 - 350, 01.07.2025

Abdurrahman Yalçınkaya

https://doi.org/10.33431/belgi.1475681

Abstract

Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı Devleti’nin de taraf olduğu İttifak Devletlerinin yenilgisiyle sonuçlandı. İtilaf Devletleri, savaşta yenilgiye uğrayan Bulgaristan’la 29 Eylül’de, Osmanlı Devleti’yle 30 Ekim’de, Avusturya-Macaristan’la 3 Kasım’da ve Almanya’yla 11 Kasım’da birer ateşkes antlaşması imzaladılar. Silahlı mücadelenin sona ermesiyle barış görüşmeleri gündeme geldi. Savaşın galipleri, mağluplarla yapacakları antlaşmaların şartlarını görüşmek ve kendi aralarındaki anlaşmazlıkları çözmek için Paris’te bir araya geldiler. 32 devletin temsilcileri Paris’te Avrupa ve hatta dünya haritasını yeniden belirlemeye başladılar.
Bağımsızlığa kavuşmayı uman topluluk ve azınlıklıklar, Paris Barış Konferansı’nda alınacak kararları sabırsızlıkla bekliyorlardı. Üstelik bu topluluk ve azınlıkların birçoğu Osmanlı’dan toprak koparmak amacındaydı. Bilhassa Yunanlılar “Büyük Yunanistan” hayaline iyice kapılmışlardı. Buna karşın Wilson’un “yenenler yenilenlerden toprak almayacaktır” ilkesi, mağlup devletleri umutlandırmış ve onların da Barış Konferansı’ndan beklentilerini arttırmıştı.
Paris Barış Konferansı 18 Ocak 1919’da başlamıştır. Konferansta ilk önce Almanya, Avusturya ve Bulgaristan’la ayrı ayrı antlaşmalar imzalandı. Ancak Osmanlı Devleti ve Macaristan’la herhangi bir antlaşma yapılmadan Konferans dağıldı. Büyük devletlerin menfaatlerinin paralelinde kararların alındığı Paris Barış Konferansı, Birinci Dünya Savaşı’nın getirdiği sorunlara çözüm getirmemiştir. Adında “barış” tabiri olan ve dünya barışını temin etme amacını taşıyan Paris Barış Konferansı, aslında İkinci Dünya Savaşı’nın da hazırlayıcısı olmuştur. 1920’nin ortalarına kadar fiilen devam eden Paris Barış Konferansı’nın ilk altı ayında en önemli kritik kararlarlar alınmıştır. Bu kararlar ileriki yıllarda devletlerarasındaki ilişkilere yön vermiş ve yeni sorunların ortaya çıkmasına sebep olmuştur.
Bu çalışmada Konferansa katılmak üzere Osmanlı murahhaslarının Paris’e davet edilmesi, Konferansta Türkiye Sulhu hakkında yapılan müzakereler, Osmanlı murahhaslarının Konferanstaki vaziyetleri; bu süreçte İstanbul’da toplanan Şûrâ-yı Saltanat ile başta başkent İstanbul olmak üzere Anadolu’nun muhtelif vilayetlerinde düzenlenen mitingler ve gönderilen protesto telgrafları hakkında Vakit gazetesinde yayınlanan haber ve yazılar incelenmiştir.

Keywords

Paris Barış Konferansı , Türkiye Sulhu , Wilson İlkeleri , Vakit gazetesi

Türkiye PEACE NEGOTIATIONS AT THE PARIS PEACE CONFERENCE, ACCORDING TO VAKIT NEWSPAPER AND ITS EFFECTS ON ANATOLIA (1919-1920)

Abstract

The First World War ended with the defeat of the Central Powers, to which the Ottoman Empire was also a party. The Allied Powers signed armistice agreements with Bulgaria, which was defeated in the war, on September 29, with the Ottoman Empire on October 30, with Austria-Hungary on November 3, and with Germany on November 11. With the end of the armed struggle, peace talks came to the agenda. The winners of the war met in Paris to discuss the terms of the agreements they would make with the defeated and to resolve the disputes among themselves. Representatives of 32 states began to redefine the map of Europe and even the world in Paris.
Communities and minorities hoping to achieve independence were impatiently waiting for the decisions to be taken at the Paris Peace Conference. Moreover, many of these communities and minorities aimed to seize land from the Ottoman Empire. The Greeks in particular were deeply enthralled with the dream of "Greater Greece". On the other hand, Wilson's principle of "the victors will not take land from the defeated" gave hope to the defeated states and increased their expectations from the Peace Conference.
The Paris Peace Conference started on January 18, 1919. At the conference, separate agreements were first signed with Germany, Austria and Bulgaria. However, the Conference was dissolved without any agreement being made with the Ottoman Empire and Hungary. The Paris Peace Conference, where decisions were taken in parallel with the interests of the great powers, did not bring a solution to the problems brought by the First World War.
The Paris Peace Conference, which had the word "peace" in its name and aimed to ensure world peace, actually prepared the Second World War. The most important critical decisions were taken in the first six months of the Paris Peace Conference, which continued virtually until the mid-1920s. These decisions shaped the relations between states in the following years and caused the emergence of new problems.
In this study, the invitation of the Ottoman delegations to Paris to attend the Conference, the negotiations regarding the Turkish Peace at the Conference, the positions of the Ottoman delegations at the Conference; In this process, the news and articles published in the Vakit newspaper about the meetings held in various provinces of Anatolia, especially in the capital Istanbul, and the protest telegrams sent, with the Council of Sultanate gathered in Istanbul, were examined.

Keywords

Paris Peace Conference , Turkish Peace , Wilson Principles , Vakit newspaper

References

• Gazeteler Vakit, 4 Temmuz 1920, Numara 1935, s. 1.
• Vakit, 21 Mayıs 1919, Numara 562: 1.
• Vakit, 24 Mayıs 1919, Numara: 565, s. 2.
• Vakit, 27 Mayıs 1919, Numara 567, s. 1.
• Vakit, 27 Mayıs 1919, Numara 567, s. 1, 2.
• Vakit, 30 Mayıs 1919, Numara 571, s. 1.
• Vakit, 2 Haziran 1919, Numara 574, s. 2.
• Vakit, 5 Haziran 1919, Numara 577, s. 1.
• Vakit, 7 Haziran 1919, Numara 579, s. 1.
• Vakit, 23 Haziran 1919, Numara 595, s. 1.
• Vakit, 24 Haziran 1919, Numara 596, s. 1.
• Vakit, 25 Haziran 1919, Numara 597, s. 1.
• Vakit, 27 Haziran 1919, Numara 599, s. 1.
• Vakit, 28 Haziran 1919, Numara 600, s. 1.
• Vakit, 29 Haziran 1919, Numara 601, s. 1.
• Vakit, 5 Temmuz 1919, Numara 605, s. 1.
• Vakit, 16 Temmuz 1919, Numara 616, s. 1.
• Vakit, 17 Temmuz 1919, Numara 617, s. 1.
• Vakit, 20 Temmuz 1919, Numara 620, s. 1.
• Vakit, 23 Temmuz 1919, Numara 623, s. 1.
• Vakit, 21 Temmuz 1919, Numara 621, s. 1.
• Vakit, 22 Temmuz 1919, Numara 622, s. 1.
• Vakit, 27 Temmuz 1919, Numara 627, s. 1, 2.
• Vakit, 27 Temmuz 1919, Numara 627, s. 2.
• Vakit, 30 Temmuz 1919, Numara 630, s. 1.
• Vakit, 15 Teşrîn-i evvel 1919, Numara 701, s. 2.
• Vakit, 23 Teşrîn-i evvel 1919, Numara 709, s. 1.
• Vakit, 18 Teşrîn-i sâni 1919, Numara 735, s. 1.
• Vakit, 3 Kânun-ı evvel 1919, Numara 746, s. 2.
• Vakit, 4 Kânun-ı evvel 1919, Numara 747, s. 1.
• Vakit, 9 Kânun-ı evvel 1919, Numara 752, s. 1.
• Vakit, 10 Eylül 1919, Numara 666, s. 1.
• Vakit, 6 Kânun-ı sâni 1920, Numara 779, s. 3.
• Vakit, 7 Kânun-ı sâni 1920, Numara 780, s. 1
• Vakit, 8 Kânun-ı sâni 1920, Numara 781, s. 1.
• Vakit, 9 Kânun-ı sâni 1920, Numara 782, s. 1
• Vakit, 21 Kânun-ı sâni 1920, Numara 794, s. 1.
• Vakit, 10 Eylül 1919, Numara 666, s. 1.
• Vakit, 11 Eylül 1919, Numara 667, s. 2.
• Vakit, 6 Kânun-ı sâni 1920, Numara 779, s. 1.
• Vakit, 5 Kânun-ı sâni 1920, Numara 778, s. 3.
• Vakit, 13 Kânun-i sâni, 1920, Numara 786, s. 2.
• Vakit, 14 Kânun-ı sâni 1920, Numara 787, s. 1.
• Vakit, 14 Kânun-ı sâni 1920, Numara 787, s. 3.
• Vakit, 25 Kânun-ı sâni 1920, Numara 796, s. 3.
• Vakit, 26 Kânun-ı sâni 1920, Numara 797, s. 2.
• Vakit, 28 Kânun-ı sâni 1920, Numara 799, s. 3.
• Vakit, 21 Mayıs 1919, Numara 562, s. 1.
• Vakit, 27 Mayıs 1919, Numara 567, s. 1.
• Vakit, 25 Haziran 1919, Numara 597, s. 1.
• Vakit, 29 Haziran 1919, Numara 601, s. 1.
• Vakit, 14 Kânun-i sâni 1920, Numara 787, s. 1.
• Mehmet Asım, Vakit, 28 Temmuz 1919, Numara 628, s. 1.
• Ahmed Emin, Vakit, 15 Kânun-ı evvel 1919, Numara 757, s. 1.
• Ahmed Emin, “İstikbal Düşünceleri 1” Vakit, 30 Teşrîn-i sâni 1918, Numara 397, s. 1.
• Ahmed Emin, “İstikbal Düşünceleri 2” Vakit, 1 Kânun-ı evvel 1918, Numara 398, s.1.
• Kitap, Makale ve Tezler
• Akşin Sina., v.d., (2006), Yakınçağ Türkiye Tarihi (I), Milliyet Kitaplığı.
• Armaoğlu, Fahir (1984), 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1924-1980), Ankara, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Bayur, Yusuf Hikmet (1970), Atatürk’ün Hayatı ve Eserleri, C. I, Ankara, Güven Basımevi.
• Budak, Mustafa. (2020), “Osmanlı Devleti’nin Paris Barış Konferansı’na Davet Edilmesi ve Muhtıralar Sunması İle İlgili Tartışmalar, Tarih Dergisi, 71, 1, s. 445-472.
• Ertan, Ali Erhan ve Özgün, Tevfik Orçun (Aralık 2016), “I. Dünya Savaşı’nın Ardından Yenidünya Düzenine Doğru, s. 1919 Paris Barış Konferansı”, Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. III, s. 551-572.
• İnuğur, M. Nuri (2005), Basın ve Yayın Tarihi, İstanbul, Der Yayınları.
• Kadir Kasalak, (1993), Millî Mücadele’de Manda ve Himaye Meselesi, Genel Kurmay Basımevi, Ankara.
• Koçak, Cemil. Özdemir, Hikmet vd., Hazırlayan, Akşin, Sina (1989), Yakınçağ Türkiye Tarihi (1908-1980) I, İstanbul, Milliyet Yayınları.
• Koçak, Mahmut. (2022), Türk ve Fransız Basınına Göre Paris Barış Konferansı’nda Osmanlı Devleti, Yüksek Lisans Tezi, T.C. Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Bilecik.
• Köse, İsmail (April 2014), “Paris Barış Konferansı Tutanakları ve Başkan Woodrow Wilson’un Türk Algısı”, History Studies, C. IV, S. 3, s. 217-238.
• Macmillan, Margaret. (2015), Barış Yapanlar-Dünyayı Değiştiren 6 Ay- 1919 Paris Barış Konferansının Hikâyesi, Çev. Belkıs Çorakçı Dişbudak, Alfa Yayınları, İstanbul.
• Öztuna, Yılmaz (1992), Büyük Tarih Ansiklopedisi II, Ankara, Bateş Yayınları.
• Süleyman Ülger, (2011), Paris Barış Konferansı’nın İstanbul Basını (Vakit, İstiklâl, Sabah, Tarik Gazeteleri)’na Yansımaları, T.C. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı, Isparta.
• Tansel, Selahattin (1991), Mondros’tan Mudanya’ya Kadar I, İstanbul, MEB Yayınları.
• Tezcan, Asuman. (2007), Ahmed Emin Yalman: Dönemi ve Gazeteciliği (1918-1938), Yayınlanmamış Doktora Tezi , Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı, Ankara.
• Tolon, Ahmet Hurşit (2005), Sevr’e Giden Yol, , Ankara, Günal Basım Yayın.
• Trachtenberg , Marc. (1979), "Reparation at the Paris Peace Conference." The Journal of Modern History 51. 1.
• Uçarol, Rıfat (1995), Siyasi Tarih, İstanbul, Filiz Kitabevi.
• Uslu, Dilara (2012), “Paris Barış Konferansı’ndaki Yunan İsteklerinin Batı Basınına Yansımaları”, History Studies, C. IV, S. 2, s. 361-371.
• Yalman, Ahmet Emin (1970), Yakın Tarihte Gördüklerim ve Geçirdiklerim, I. (1888-1922), İstanbul, Rey Yayınları.
• Yazıcı, Hanefi. (2020), “1919 Paris Barış Konferansı’nda Türk Tezleri”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırma Dergisi, 9 (2), s. 1039-1064.