ORTADOĞU’DA FRANSIZ EMPERYALİZMİ: FRANSIZ MANDA YÖNETİMİ DÖNEMİNDE SURİYE (1920-1946)
Abstract
Bu çalışma, 1920-1946 yılları arasında Fransız mandası olarak yönetilen Suriye'de, Fransız idaresinin uyguladığı siyasi, ekonomi ve kültür politikalarını incelemektedir. Suriye'deki siyasi, sosyal ve iktisadi hayatın her alanına nüfuz eden Fransız politikalarının temel odak noktasını, etnik ve mezhepsel ayrılıklar ve bölgesel çatışmalar oluşturmuştur. Genel olarak 'böl ve yönet' anlayışıyla hareket eden Fransız yönetimi, Suriye'de farklı etnik ve mezhepsel temellere dayanan dört bölgesel devlet kurmuşlar ve böylece, Suriyelilerin siyasi birlik ve bütünlük içinde kendilerine karşı harekete geçmelerini engellemeyi hedeflemişlerdir. Fransız yönetimi, manda yönetimi boyunca Suriye’deki bütün ekonomik faaliyetlerin denetimini de kendi ellerinde tutmuş, kendi para birimi olan Frank'ı ticari faaliyetlerin merkezine koymuştur. Fransız manda yönetiminin yön verdiği ekonomik sistemde sadece büyük toprak sahipleri kâr edebilmiş, küçük toprak sahipleri ve köylüler ise çok kötü şartlarda yaşamak zorunda kalmışlardır. Ayrıca, yirmi beş yıldan fazla bir süre Suriye'de kalan Fransız idaresi, bölgede uyguladıkları eğitim ve kültür politikalarıyla halkı adeta kültürel asimilasyona maruz bırakmışlardır. Okullarda Suriye tarihi yerine, Fransız tarihinin okutulması ve Fransızcanın belli bir süre zorunlu dil haline getirilmesi, Fransız manda idaresinin Suriye'de beyin yıkama politikalarından sadece birkaçıdır.
Bu makalede, Fransız manda idaresinin 1920-1946 yılları arasında Suriye’de uyguladığı sömürge politikaları analitik bir bakış açısıyla ele alınmıştır. Ayrıca, üzerinden yaklaşık yüz yıl geçmiş olmasına rağmen, bu politikaların etkilerinin bölgede hala nasıl hissedildiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Bu noktadan hareketle söz konusu çalışma, yaklaşık on yıldır devam eden Suriye’deki iç savaşın temel sebeplerini ve bölgede meydana gelen diğer gelişmeleri, Fransız idaresinin sömürge politikaları ışığında, çok daha farklı bir bakış açısıyla değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Keywords
References
- Acar, İrfan C., Lübnan Bunalımı ve Filistin Sorunu, TTK, Ankara 1989.
- Bağlıoğlu, Ahmet, Orta Doğu Siyasi Tarihinde Dürziler, Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi Yayınları, Elazığ 2006.
- Barr, Jamess, Kırmızı Çizgi, Paylaşılamayan Toprakların Yakın Tarihi, (Çev.: Ekin Can Göksoy), Pegasus Yayınları, İstanbul 2016.
- Bey, Salma Mardam, Syria’s Quest For Independence 1939-1945, Ithaca Press, Beyrut 1997.
- Blake, Gerald H. ve Drysdale, Alasdair, The Middle East and North Africa: A Political Geography, Oxford University Press, New York 1985.
- Burke, Edmund, III, ‘‘A Comparative View of French Native Policy in Morocco and Syria, 1912-1925’’, Middle Eastern Studies, C. 9, S. 2, ss. 175-186.
- Cemal Paşa, Osmanlı İmparatorluğu'nda Ayrılıkçı Arap Örgütleri, Âliye-i Divan-ı Harb-i Örfı̂si, (Yay. Haz.: Ayşe H. Aydın), Arba Yayınları, İstanbul 1993.
- Cleveland, William L. ve Bunton, Martin, A History of the Modern Middle East, Westview Press, Boulder 2009.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
-
Journal Section
Research Article
Authors
Ali Demirel
*
0000-0002-3638-8946
Türkiye
Publication Date
December 31, 2019
Submission Date
December 8, 2019
Acceptance Date
December 30, 2019
Published in Issue
Year 2019 Volume: 1 Number: 1