Research Article

Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi

Volume: 10 Number: 2 June 30, 2025
EN TR

Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi

Abstract

Çin hükümetinin özellikle 1980 yılından sonra uygulamaya koyduğu reformist politikalarla birlikte, Çin’in ekonomik yapısında büyük dönüşümler yaşanmıştır. Ekonomik yapıda yaşanan bu büyük dönüşümün, günümüzde Çin’in sürdürülebilir büyümesini tehdit eden bir sorun haline geldiği düşünülmektedir. Dolayısıyla bu sorunların temelini oluşturan çevresel faktörler ve iktisadi dinamikler arasındaki ilişkinin incelenmesi önem arz etmektedir. Yapılan bu çalışmanın temel motivasyonunu, Çin’de ekonomik büyümenin, beşerî sermayenin, doğal kaynak rantının ve kentleşmenin ekolojik ayak izi üzerindeki etkisi oluşturmaktadır. Çin için 1980-2021 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak, değişkenler arasındaki eşbütünleşme analizi için Pesaran vd. (2001) tarafından geliştirilen ARDL sınır testi kullanılırken, nedensellik analizi için Hacker ve Hatemi-J (2006)’nin geliştirdiği simetrik, asimetrik nedensellik analizi için ise Hatemi-J (2012) tarafından geliştirilen nedensellik testleri tercih edilmiştir. Elde edilen ampirik bulgulara göre, değişkenler arasında eşbütünleşme ilişkisine ulaşılırken, ekolojik ayak izi ve beşerî sermayeye ait simetrik nedensellik dışında tüm değişkenler arasında hem simetrik hem de asimetrik nedensellik ilişkisine ulaşılmıştır.

Keywords

Çin Ekonomisi, Çevresel Kalite, Eşbütünleşme-Nedensellik Analizi

References

  1. Adebayo, S. T. (2020). Revisiting the EKC hypothesis in an emerging market: An application of ARDL-based bounds and wavelet coherence approaches. SN Applied Sciences, 2, 1945. https://doi.org/10.1007/s42452-020-03705-y
  2. Adeel-Farooq, R. M., Raji, J. O., & Adeleye, B. N. (2021). Economic growth and methane emission: Testing the EKC hypothesis in ASEAN economies. Management of Environmental Quality, 32(2), 277–289. https://doi.org/10.1108/MEQ-07-2020-0149
  3. Aghajani, H., Sarkari, F., & Borhani, H. (2024). Coupling coordination analysis between urbanization and ecology in Iran. Frontiers of Urban and Rural Planning, 2(5), 1–19. https://doi.org/10.1007/s44243-024-00031-4
  4. Ahmad, F., Draz, U. M., Chandio, A. A., Ahmad, M., Su, L., Shahzad, F., & Jia, M. (2022). Natural resources and environmental quality: Exploring the regional variations among Chinese provinces with a novel approach. Resources Policy, 77, 102745. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2022.102745
  5. Ahmed, Z., & Wang, Z. (2019). Investigating the impact of human capital on the ecological footprint in India: An empirical analysis. Environmental Science and Pollution Research, 26, 26782–26796. https://doi.org/10.1007/s11356-019-05911-7
  6. Ahmed, Z., Asghar, M. M., Malik, N. M., & Nawaz, K. (2020). Moving towards a sustainable environment: The dynamic linkage between natural resources, human capital, urbanization, economic growth, and ecological footprint in China. Resources Policy, 67, 101677. https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101677
  7. Ahmed, Z., Wang, Z., & Ali, S. (2019). Investigating the non-linear relationship between urbanization and CO₂ emissions: An empirical analysis. Air Quality, Atmosphere & Health, 12, 945–953. https://doi.org/10.1007/s11869-019-00711-x
  8. Akbostancı, E., Aşık-Türüt, S., & Tunç, İ. G. (2009). The relationship between income and environment in Turkey: Is there an environmental Kuznets curve? Energy Policy, 37(3), 861–867. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2008.09.088
  9. Al-Mulali, U., Fereidouni, G. H., Lee, M. Y. J., & Sab, C. B. N. C. (2013). Exploring the relationship between urbanization, energy consumption, and CO₂ emission in MENA countries. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 23, 107–112. https://doi.org/10.1016/j.rser.2013.02.041
  10. Amin, A., Yusoff, M. B. Y. N., Peng, S., Işık, C., Ullah, A., & Akbar, M. (2024). The influence of energy transition, and natural resources on carbon emissions in China: An augmented ARDL application. Environment, Development and Sustainability, 1–19. https://doi.org/10.1007/s10668-023-04398-0
APA
Ordu, S., & Burtan Doğan, B. (2025). Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi. Bulletin of Economic Theory and Analysis, 10(2), 483-528. https://doi.org/10.25229/beta.1552228
AMA
1.Ordu S, Burtan Doğan B. Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi. Beta. 2025;10(2):483-528. doi:10.25229/beta.1552228
Chicago
Ordu, Seyit, and Bahar Burtan Doğan. 2025. “Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir Mi? Çevresel Faktörler Ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10 (2): 483-528. https://doi.org/10.25229/beta.1552228.
EndNote
Ordu S, Burtan Doğan B (June 1, 2025) Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10 2 483–528.
IEEE
[1]S. Ordu and B. Burtan Doğan, “Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi”, Beta, vol. 10, no. 2, pp. 483–528, June 2025, doi: 10.25229/beta.1552228.
ISNAD
Ordu, Seyit - Burtan Doğan, Bahar. “Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir Mi? Çevresel Faktörler Ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis 10/2 (June 1, 2025): 483-528. https://doi.org/10.25229/beta.1552228.
JAMA
1.Ordu S, Burtan Doğan B. Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi. Beta. 2025;10:483–528.
MLA
Ordu, Seyit, and Bahar Burtan Doğan. “Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir Mi? Çevresel Faktörler Ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi”. Bulletin of Economic Theory and Analysis, vol. 10, no. 2, June 2025, pp. 483-28, doi:10.25229/beta.1552228.
Vancouver
1.Seyit Ordu, Bahar Burtan Doğan. Çin’in Büyük Dönüşümü Sürdürülebilir mi? Çevresel Faktörler ve İktisadi Dinamikler Arasındaki İlişkinin Analizi. Beta. 2025 Jun. 1;10(2):483-528. doi:10.25229/beta.1552228